Powoli dobiega końca Rok Jubileuszowy 2025 poświęcony nadziei. Usłyszeliśmy pewnie wiele rozważań, konferencji i ważnych myśli o tym, jak żyć nadzieją. Może warto odnieść je wszystkie do życia i powołania nauczycielskiego. Komu jak komu, ale właśnie wychowawcom i nauczycielom nadziei życzyć trzeba nieustannie. Po pierwsze dlatego, że w ich rękach jest nadzieja na przyszłość całych wspólnot i społeczności. Przyszłość bowiem nie zależy tylko od tego, jaką techniką będziemy się posługiwać za ileś lat, jak będziemy funkcjonować i organizować swoje życie, ale przede wszystkim od tego, jak wychowamy młode pokolenia. To właśnie ci, którzy dziś są wychowankami naszych przedszkoli i placówek opiekuńczo-wychowawczych, którzy są uczniami naszych szkół, będą tworzyć kształt przyszłego świata. Skoro młodzi są naszą nadzieją, to nauczyciele i wychowawcy są współtwórcami tej nadziei poprzez swoją misję wychowania i kształcenia. Po drugie: nadzieja w życiu pedagogów jest czymś fundamentalnym. Posługa wychowywania zakłada bowiem wiarę i ufność w to, że podejmowane wysiłki edukacyjne przyniosą spodziewane owoce. Jeszcze bardziej potrzebna jest nauczycielowi nadzieja wobec samych uczniów. Bez zaufania i pokładania nadziei w wychowanku lepiej nie zabierać się za wychowywanie. Nawet ci, którzy uczą ścisłych przedmiotów czy konkretnych umiejętności praktycznych, doskonale czują, że pracują z konkretnym człowiekiem, którego wrażliwość, historia życia i możliwości są bardzo indywidualne i tajemnicze. Żaden uczeń nie jest taki sam, a często te same metody i podejścia przynoszą zupełnie odmienne owoce. Stąd często wychowawca ma mieć w sobie coś z towarzysza drogi rozwoju, a nie czuć się tylko zwykłym rzemieślnikiem obrabiającym kolejny materiał czy kruszec.

Nadzieje mogą być jednak różne. Mottem Roku Jubileuszowego są słowa św. Pawła: „Nadzieja zawieść nie może” (Rz 5, 5) Jest w nich mowa o niezawodnej nadziei. A przecież są takie nadzieje, które zawodzą. Również w naszym wychowawczym doświadczeniu poczuliśmy się może nieraz rozczarowani sobą, uczniami, naszą pracą, środowiskiem szkolnym czy edukacyjnym, nieustającymi zmianami i reformami w całym systemie oświaty. Gdyby były jakieś niezawodne kryteria nadziei, to przestałaby być ona już nadzieją. Nadzieja bowiem zakłada pewną tajemnicę, jest poszukiwaniem rozwiązań na jutro, którego przecież dziś nie znamy i nie umiemy zaplanować z całą pewnością. Nasza praca wychowawcza jest służbą człowiekowi, który jest zmienny i bardzo dynamiczny i nigdy nie wiemy na sto procent, kto „wyrośnie” z tego młodego człowieka. Jednak, jak we wszystkim, również w nadziei są pewne wspólne elementy, od których może zależeć niezawodność naszych nadziei.

Pierwszy z nich to przedmiot nadziei: to, w kim i w czym pokładamy nadzieję. My, wierzący nauczyciele i wychowawcy, mamy pewność, że pokładając nadzieję w Bogu, wkładamy ją w ręce Kogoś niezawodnego, Wszechmogącego, Wiecznego. Stąd tak ważna dla nauczycielskiej nadziei jest wiara w Boga. Wierzymy też głęboko w to, że Bóg jest Stwórcą świata i przede wszystkim człowieka. Ma to ogromne znaczenie w podejściu do wychowanka i w samym procesie wychowania. Każdy człowiek, od tego dopiero co poczętego w łonie matki aż po umierającego i niepełnosprawnego staruszka, jest chcianym i ukochanym dzieckiem Bożym. Szacunek do życia i godności drugiego człowieka to punkt wyjścia dla wychowawcy. Ale wiara w Boga Stwórcę zakłada też swego rodzaju wychowawczą nadzieję, że w moim uczniu i wychowanku Bóg umieścił mnóstwo możliwości, zdolności i pragnień, które jako nauczyciel mam tylko pomóc wychowankowi odkrywać i rozwijać. Kapitalnie wyraża to nasze polskie słowo „wychowanie”, które w prosty sposób definiuje to, czemu mamy służyć. Wychowanie to wydobywanie z wychowanka tego, co w nim ukryte, co w nim jest jeszcze „jakoś schowane”. Nadzieja nauczyciela i wychowawcy zakłada więc jakąś wielką delikatność i pokorę, a jednocześnie przekonanie, że w każdym z moich wychowanków Bóg ukrył wspaniały i oryginalny świat wartości pewnych i niezmiennych, choćby takich jak pragnienie dobra, miłości, prawdy, sprawiedliwości, czystości czy wiary. Jeśli uznamy, że wszystko w wychowaniu jest subiektywne, relatywne i względne, to takie wychowanie zawsze będzie beznadziejne, bo jego przedmiot jest chwiejny, zawodny i względny.

Drugim elementem nadziei jest jakiś rodzaj postawy w nas. Nadzieja nie jest gotowym produktem. Święci często porównywali nadzieję do lotu ptaka. Bóg dał ptakom skrzydła, ale żeby ptak mógł wzlecieć w górę, musi chcieć i nauczyć się ruszać skrzydłami. Podobnie jest z nadzieją.

Żeby ona pomogła nam wzbić się ku niebu, osiągnąć jakieś szczyty, wzlecieć ponad nasze słabości i ograniczenia, musimy ćwiczyć się w nadziei. Najpierw dotyczy to samych nauczycieli. Najpierw wychowawca musi uformować samego siebie do nadziei, odbić się od własnych kompleksów, pesymizmu, niewiary w siebie i w to, co robi. Myślę, że wszyscy wspominamy swoich nauczycieli pełnych pasji, mających olbrzymią siłę pokonywania trudności, przeszkód, nauczycieli nie tylko zrównoważonych emocjonalnie, potrafiących poradzić sobie z kilkoma klasami uczniów, z każdą skomplikowaną sytuacją, ale również mających dystans do siebie, umiejących śmiać się ze swoich potknięć i słabości. To byli wychowawcy, którzy nie musieli dużo mówić o nadziei, ale promieniowali nadzieją. Nadziei bowiem nie da się nikogo nauczyć, można ją tylko komuś przekazać jak świadectwo, jak własne doświadczenie życia. Mamy wielkie zadanie wychowawcze – wychowywać młodych do nadziei. Usłyszmy, jak często młodzi mówią, że coś jest beznadziejne. Oni szukają i pragną żyć nadzieją. Mają więc prawo otrzymać od nas, wychowawców, wychowanie do nadziei. Jak małe pisklęta muszą najpierw zobaczyć dorosłych, którzy potrafią szybować ku niebu, odbijać się od ziemi, nie dać się zdołować, żeby potem samemu próbować rozwijać skrzydła ku nadziei, nawet ryzykując, że pierwsze loty okażą się niedoskonałe.

Nie brakuje dziś podręczników do asertywności, do pozytywnej dyscypliny, do kształtowania w uczniach mechanizmów mobilizacji i wiary w siebie, do rozwijania optymizmu i radości. Nie możemy jednak zapomnieć, że mamy też nadprzyrodzone środki, które dają nam nadzieję i pomagają odbić się od ziemi, wyjść z najgłębszego dołka i wzlecieć ku samemu niebu. Te nadprzyrodzone środki nadziei to modlitwa, życie sakramentalne, słowo Boże, żywa wiara i relacja z Panem Bogiem. Obyśmy, jako chrześcijańscy nauczyciele i wychowawcy, nie zgubili ufności w moc modlitwy za siebie i swoją misję wychowawczą, za swoich wychowanków i uczniów, za ich rodziców i za współpracowników ze szkoły czy placówki wychowawczej. W tej szkole nadziei ważne są również wspólnoty wiary, które w wielu diecezjach i parafiach tworzą wychowawcy i nauczyciele. Warto poszukać, zaangażować się, a może nawet zainicjować jakąś formę duszpasterstwa nauczycieli w swoim najbliższym środowisku. Trudno jest bowiem wierzyć i przeżywać wiarę w pojedynkę. Wspólnota wiary nauczycieli i wychowawców jest zawsze najlepszą szkołą nadziei.

Przed nami kolejny Dzień Edukacji Narodowej. Obok wielkiej, niewyobrażalnej wdzięczności, jaką winniśmy wszystkim nauczycielom i wychowawcom, chciałoby się im wszystkim życzyć wielu ważnych darów. Proszę o nie w modlitwie do Boga. Najbardziej jednak życzę nadziei i modlę się o o nią, bo Polska potrzebuje nauczycieli pełnych nadziei, a nie beznadziejnych, bo Bóg najbardziej w człowieku zdumiewa się nadzieją. Proszę więc Boga za Was, kochani nauczyciele i wychowawcy, aby sam Pan Bóg w każdym z Was najbardziej zdumiewał się Waszą nadzieją.

Abp Andrzej Przybylski – metropolita katowicki, delegat KEP ds. duszpasterstwa nauczycieli i wychowawców

Artykuł Nauczycielska nadzieja pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Przed Piłatem stanęli Barabasz i Chrystus. Paradoksem jest, że morderca został wypuszczony, a niewinny skazany. Jest tu wielkie zafałszowanie i jest lęk Piłata, który boi się o swoją posadę.

Panie Jezu Chryste – rozumiemy, że aby pomóc mamy wydać sąd o uczniu, o jego przygotowaniu i wiedzy. Bycie nauczycielem to szukanie dróg do młodych serc, ale też rozeznawanie i stawianie ocen. Daj byśmy nigdy nie rezygnowali z prawdy, nigdy nie manipulowali, aby się przypodobać, młodym czy tym, co stoją nad nami. Daj byśmy swoich pożytków zapomniawszy potrafili też bezinteresownie służyć, pamiętając o Twoich słowach: „Poznacie Prawdę, a Prawda was wyzwoli”. Daj byśmy czynili prawdę w miłości.

Stacja II – Pan Jezus bierze krzyż na swoje ramiona

Chrystus ma poczucie swojej misji. Przez całą swą publiczną działalność wie, że nadejdzie godzina krzyża i ofiary. On zgadza się na nią. Powie: „Ja na to przyszedłem”.

Panie Jezu Chryste – rozumiemy, że oprócz osobistego krzyża, który jest drogą do zbawienia, istnieje też krzyż związany z misją nauczyciela. Krzyżem może być człowiek, środowisko, niezrozumienie. Bywa, że krzyżem są uczniowie i trzeba ich nieść w sercu i głowie, aż wydadzą dobre owoce. Daj nam zgodę na nasz krzyż i daj siłę, abyśmy potrafili dźwigać go do końca i nigdy nie zniechęcili.

Stacja III – Pana Jezus po raz pierwszy upada pod krzyżem

Pan Jezus jest udręczony. Być może, że nie spodziewał się tak szybkiego upadku. To wszystko przyszło jako konsekwencja prawdziwego człowieczeństwa. Pobicie, biczowanie, korona cierniowa, brak snu, poniżenia. Wszystko jednak ma sens i jest ofiarą. Wszystko to składa się na dzieło zbawienia.

Panie Jezu Chryste – bywają dni, gdy jesteśmy udręczeni, przygnieceni życiem, obowiązkami, chorobą, brakiem owoców pracy, czasem niezrozumieniem, samotnością. Daj byśmy ofiarując wszystko Tobie, znajdowali sens. Pozwól nam zobaczyć sens w trudach znoszonych z miłości do Ciebie i ludzi.

Stacja IV – Pan Jezus spotyka Matkę swoją

Tradycja mówi, że na drodze krzyżowej Chrystusa nie zabrakło Jego Matki. Była obecna i solidarna w strasznym cierpieniu i bólu. Chrystus ucieszył się Jej obecnością. Pośród obojętnych twarzy i wykrzywionych nienawiścią ust znalazł się ktoś, kto kocha.

Panie Jezu Chryste – spotykamy różnych ludzi. Są młodzi skomplikowani i trudni, bywają dzieci niekochane, albo młodzi wątpiący w życzliwość i dobroć dorosłych, bywają współpracownicy zgorzkniali i trudni. Daj nam, byśmy potrafili zauważyć ból duszy i byli solidarni w cierpieniu, byśmy podnosili i wychowywali przez miłość.

Stacja V – Szymon z Cyreny pomaga nieść krzyż Panu Jezusowi

Ewangelia mówi jasno, że Szymon został przymuszony do pomocy. Pan Jezus pozwolił sobie pomagać. Tak jak jest prawdziwym Bogiem, jest też prawdziwym kruchym człowiekiem, który ma swoje ograniczone siły.

Panie Jezu Chryste – spraw żebyśmy pamiętali, że wszyscy posiadamy swoje limity, uczniowie i nauczyciele, wszyscy potrzebujemy pomocy. Istnieje piękno wspólnego dźwigania krzyża. Daj nam siłę byśmy chcieli pomagać i potrafili dać innym radość, z tego, że oni nam pomagają.

Stacja VI – Święta Weronika ociera twarz Pana Jezusa

Wszyscy Go mieli za nic, odsunęli się i przestraszyli. Wśród tych, którzy mieli odwagę przyznać się do Skazańca była Weronika. Naraża się i pomaga. Wychodzi przed szereg, ryzykuje, że ją odepchną, uderzą. Ona jest miłosierna.

Panie Jezus Chryste – czasem sprawy wydają się beznadziejne. Beznadziejność może rodzić się z opinii wszystkich i nieubłaganego trendu świata. Daj nam jednak odwagę czynienia dobra, choćby wydawało się najmniejsze i nicnieznaczące. Zwłaszcza w pracy wychowawczej daj nam odwagę miłosierdzia, odwagę ocierania twarzy.

Stacja VII – Pan Jezus po raz drugi upada pod krzyżem

Pan Jezus jest coraz bardziej zmęczony i słaby. Łatwo potyka się pod ciężarem krzyża. On nie ma grzechu, ale wziął na siebie nasze grzechy. Uczymy się od Chrystusa, że trzeba z nich powstawać. To On nas podnosi siłą swojej miłości.

Panie Jezu Chryste – spraw byśmy pamiętali, że są takie sytuacje w życiu człowieka, z których wyzwalasz tylko Ty. Daj by w naszej misji bycia nauczycielem było miejsce na modlitwę za naszych wychowanków i byśmy potrafili pokazywać Ciebie jako Jedynego Zbawiciela świata.

Stacja VIII – Pan Jezus pociesza płaczące niewiasty

Pan Jezus sam jest obarczony cierpieniem, obolały i na granicy wytrzymałości. Nie zamyka się jednak w sobie i widzi łzy innych. Z wdzięcznością dostrzega dobre serca i gesty współczucia. Choć cierpi, to jednak pociesza innych. Stawia wymagania – „nie płaczcie nade mną, ale nad synami waszymi”.

Panie Jezu Chryste – nie zapominamy, że jesteśmy ludźmi i nasz los obarczony jest cierpieniem. Pomóż jednak, by nasze cierpienie nie zniszczyło w nas wrażliwości, byśmy potrafili ocierać łzy dzieci i młodzieży, rodziców i współpracowników, byśmy zawsze znajdowali słowa pocieszenia. Daj nam znaleźć właściwą równowagę między miłością, która jest zrozumieniem a wymaganiem.

Stacja IX – Pan Jezus po raz trzeci upada pod krzyżem

Zło potrafi bardzo przygnieść i zniechęcić. Ciemności potrafią zabić nadzieję. Pan Jezus doświadcza tego, co człowiek. Staje na granicy rozpaczy i… powstaje.

Panie Jezu Chryste – z własnego doświadczenia wiemy czym są ciemności. Bywa, że w wysiłku formacyjnym młodych dochodzimy do granic. Do granic cierpliwości, do granic zniechęcenia. Nie pozwól nam stracić nadzieję. Niech ją podsyca wiara w Twoją miłość i Twoją wszechmoc. W chrześcijaństwie jest także zawarta wiara w człowieka stworzonego na obraz i podobieństwo Boga Ojca. Spraw, byśmy w ciemnościach świata i serca nie upuścili nigdy kaganka nadziei. Nie wydawaj nas nigdy na pastwę rozpaczy.

Stacja X – Pan Jezus z szat obnażony

Oprawcy są bezwzględni. Chcą Mu odebrać wszystko i upokorzyć. Zrealizowały się słowa proroctwa „Los rzucili o Jego suknię”. W Chrystusie realizuje się w hiobowy los. „Nagi wyszedłem z łona matki i nagi tam wrócę. Bóg dał, Bóg wziął niech będzie błogosławione imię Pana” (Hi 1,20–21).

Panie Jezu Chryste – daj nam właściwy dystans do tego wszystkiego co ziemskie, abyśmy pamiętali, że nic nie jest godne naszych zabiegów bardziej niż Ty, dusza i niebo. Daj naszym sercom miłość i szacunek do każdego, chroń nas od plotek i obnażania słowem słabości innych. Naucz nas szacunku i panowania nad naszym ludzkim ciałem i seksualnością.

Stacja XI – Pan Jezus do krzyża przybity

Zbawiciel ma przebite ręce i nogi, cały jest poraniony. Został unieruchomiony, zablokowany na krzyżu. Następują długie godziny agonii. On jest zapowiedzianym Barankiem, którego ofiara i krew stają się ocaleniem.

Panie Jezu Chryste – szukamy coraz to nowych metod nauczania, pragniemy dotrzeć do młodych serc XXI wieku, aby przekazać wartości, sens, wiedzę i mądrość życia. Jesteśmy niespokojni i zaniepokojeni o jutro. Daj byśmy w tej całej gonitwie i wyścigu szczurów nie zapomnieli, że to exempla trahunt, przykłady pociągają, i byśmy potrafili dać siebie i w tej ofierze byli szczęśliwi.

Stacja XII – Pan Jezus umiera na krzyżu

Oto jest cały dramat ludzkiej historii. Niewinny umiera. Wszechmocny wydaje się bezsilny, a stworzenie zabija Stwórcę. Tylko w świetle zmartwychwstania, w świetle wiary w Chrystusa Zbawiciela odsłania się prawdziwy sens tych dziwnych, po ludzku nie do pojęcia, wydarzeń.

Panie Jezu Chryste – świat chce nam dzisiaj powiedzieć, że nie ma prawdy, takiej samej zawsze wiecznej, jednej i jednakowej dla każdego, wszystko jest względne i zależy. Ty jednak, Panie Ukrzyżowany i Zmartwychwstały, naucz nas patrzeć na wszystkie rzeczy przez pryzmat Twojej śmierci i Twojego zmartwychwstania. Powtarzaj nam, i ucz nas, że nawet gdyby cały świat zakopał prawdę, ona jest prawdą, nawet gdyby uznał dobro za przegrane i śmieszne, ono jest dobrem, które na końcu zwycięża. Ty jesteś Prawdą. Ty jesteś Najwyższym Dobrem.

Stacja XIII – Pan Jezus zdjęty z krzyża

Wszystko się dokonało. Martwe ciało Chrystusa zostaje zdjęte z krzyż i oddane w ramiona Matki. Ona w testamencie otrzymała misję opiekowania się Kościołem, Ciałem Chrystusa. Jest wierna swojej misji. Nie ustępuje na krok, nie oszczędza siebie. Ona kocha i to usprawiedliwia wszystkie Jej czyny – i to daje Jej siłę wiernego trwania. Ma serce przeszyte mieczem boleści a jednak do końca jest Służebnicą Pańską.

Panie Jezu Chryste – który w Maryi dałeś nam Matkę i wzór, naucz nas wierności naszemu powołaniu i naszej misji, naucz nas wierności, pomimo kosztów i ran. Daj byśmy młode pokolenie nauczyli wierności, według twoich słów, „kto wytrwa do końca, ten będzie zbawiony”.

Stacja XIV – Pan Jezus złożony do grobu

Ciało Jezusa zostało w pośpiechu pochowane. Znalazł się człowiek sprawiedliwy i odważny, który przyznał się do Chrystusa. Józef z Arymatei udał się do Piłata i poprosił o ciało Chrystusa. Owinął je w płótna i złożył w grobie wykutym w skale.

Ten grób stał się miejscem zmartwychwstania. Od 2000 lat grób ten jest pusty. Jezus żyje.

Panie Jezu Chryste – daj nam silną wiarę i spraw, byśmy się Ciebie nie wstydzili, bez pychy mieli odwagę być chrześcijanami pośród najbliższych, ale i w szkole, tak jak byli nimi ks. Jan Długosz, Cyprian Kamil Norwid, Stanisław Moniuszko, Jerzy Liebert, Leopold Staff, Witold Pilecki, Natalia Tułasiewicz, Krzysztof Kamil Baczyński, Maksymilian Maria Kolbe, Jan Paweł II i miliony innych. Daj nam odwagę świadczenia o Tobie życiem i słowem. Amen.

Panie Jezu Chryste przyznaj się Ty i kiedyś do nas przed Ojcem.

bp Piotr Turzyński

– adiunkt na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Instytucie Historii Kościoła i Patrologii, Biskup Pomocniczy Radomski, Delegat do Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli przy Konferencji Episkopatu Polski

Artykuł Droga krzyżowa dla nauczycieli pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Natalia była człowiekiem głębokiej wiary. Całe swoje życie i wszystkie dzieła opierała na Bogu i zaufaniu do Niego. Wiele razy mówiła, że wychowuje dla Boga. Była nowoczesną osobą, w latach kiedy rodziło się kino i film, korzystała obficie z nowych dziedzin kultury. Ciągle szukała nowych sposobów trafienia do uczniów, prowokując ich do samodzielnego myślenia. Dbała przede wszystkim o swój rozwój duchowy. Należała do Sodalicji Mariańskiej i regularnie, także w czasie wojny, uczestniczyła w dniach skupienia, korzystając z sakramentów świętych. W czasie wojny, w Krakowie, systematycznie organizowała spotkania literackie dla przyjaciół, nie przestawała czytać, powracając do wielkich lektur, marzyła o wystawieniu w wolnej Polsce Wyzwolenia Stanisława Wyspiańskiego.

(fot. Archiwum Natalii Tułasiewicz – Wali)

Doświadczenie życiowe, które po ludzku było bardzo trudne, przyniosło jest umiejętność radzenia sobie i postępowania z osobami o trudnym charakterze. Lata narzeczeństwa z Jankiem, który był ateistą, nie zaowocowały wspólną drogą małżeńską, pomimo realnej miłości, zaowocowały jednak szlachetnym podejściem do tzw. trudnych dusz. Od tej pory tak zaczęła rozumieć swoją misję nauczycielską, jako miłość do „trudnych dusz”. Jakże to jest dziś aktualne, gdy w szkole mamy do czynienia z dziećmi i młodzieżą poranionymi na różne sposoby przez życiowe sytuacje i z różnymi orzeczeniami. Nimi musi się zająć polska szkoła, a więc dobry, kochający nauczyciel.

Błogosławiona Natalia jest zawsze nauczycielką. W pierwszych dniach września 1939 r. rozumiała, że należy się zająć dziećmi, bo nie mogły pójść do szkoły, organizowała, więc przy swojej kamienicy w Poznaniu, szkołę podwórkową. W czasie okupacji w Krakowie i okolicy prowadziła lekcje na tajnych kompletach. W Hanowerze, jako emisariuszka rządu londyńskiego, animowała życie polskich robotnic przymusowych. W niemieckim obozie koncentracyjnym Ravensbrück dawała lekcje polskiego, opowiadała książki, prowadziła modlitwy. W 1942 roku pisała w swoim dzienniku duszy: „Umyśliłam sobie, że odwiedzę wszystkie moje byłe uczennice (…). Chcę z nimi pomówić, rozbudzić w nich zamiłowanie do wiedzy, dopomóc im ze wszystkich sił do tego, by ich wojna nie wyjałowiła z poczucia piękna i dobra”. W trudnych czasach i dramatycznych okolicznościach, Natalia nie rezygnowała z nauczania, była nauczycielką niezłomną, wierną swojej misji. Niech jako taka promieniuje na wszystkich polskich nauczycieli.

bp Piotr Turzyński

– adiunkt na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Instytucie Historii Kościoła i Patrologii, Biskup Pomocniczy Radomski, Delegat do Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli przy Konferencji Episkopatu Polski

Artykuł O Nauczycielce par excellence pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Jakże aktualny jest ten święty z V wieku. Według niego życie ludzkie jest zdominowane trzema pragnieniami. Są to: pragnienie, by nie przemijać, pragnienie poznania i pragnienie miłości. Wszystkie trzy są niczym innym jak tylko nieuświadomioną miłością Boga, ponieważ pragnienie bycia jest miłością Wieczności, pragnienie poznania jest miłością Prawdy, a pragnienie miłości jest miłością Miłości.

Ponadto ten wielki Święty, obserwując siebie i innych, odkrywa, że wszyscy ludzie pragną kochać i być kochanymi. Później odkryje, że istotny jest przedmiot miłości. Ponieważ miłość jest życiem i dynamiką duszy, to jeśli człowiek nie kocha, jest bez wewnętrznej energii, staje się nędzny i wewnętrznie umiera. Poważnym pytaniem jest więc: co kochamy?

Co kochamy dziś? Co kocha współczesny człowiek? I co jest przedmiotem miłości godnym człowieka i jego duszy? Augustyn jest przekonany, że miłość jest zła lub dobra właśnie według przedmiotu, ku któremu się kieruje. Miłość rzeczy ziemskich i miłość świata, miłość rzeczy niższych niż człowiek poniża go i degraduje, a ostatecznie prowadzi do śmierci, natomiast miłość rzeczy większych od człowieka, miłość dobra wiecznego podnosi go i pociąga do góry. Tylko miłując prawdę wieczną, człowiek osiąga mądrość i prawdziwe, nieprzemijające szczęście, a miłość ta prowadzi go do kontemplacji wiecznej miłości i wiecznego piękna. Dlatego Augustyn naucza swoich słuchaczy: „najpierw kochaj Boga, a potem w Bogu ludzi”.

W dobie wielkiego indywidualizmu i zafiksowania na własnym „ja”, ciekawe jest to, że właściwie Augustyn sprowadza wszystkie miłości do dwóch rodzajów: miłości siebie samego i miłości Boga. Zgubą człowieka jest miłość samego siebie, bez żadnych wyższych odniesień. Jeśli ktoś myśli, że się nasyci radując się sobą samym, łudzi się i upada. Pożądliwość i pycha oraz celebracja własnego „ja” niszczą człowieka i stanowią o jego wewnętrznej brzydocie. Natomiast jeśli człowiek kocha coś wyższego od siebie samego, podnosi swoją duszę i prowadzi ją ku Bogu – i staje się uczestnikiem Jego piękna.

Miłość rzeczywiście jest w tym ujęciu inklinacją, ruchem i napięciem skierowanym ku swojemu przedmiotowi. Ona dynamizuje człowieka i porządkuje świat oraz pragnienia. Pan Jezus mówi: „gdzie skarb twój, tam serce twoje” (por. Mt 6,21). Znane jest adagium świętego Augustyna: amor meus, pondum meum – co można przetłumaczyć: „moją siłą ciążenia jest miłość moja: dokądkolwiek zmierzam, miłość mnie prowadzi”. W Wyznaniach zapisał: „Każda rzecz porusza się według swej siły ciążenia i dąży do właściwego jej miejsca. Oliwa dolana do wody wypływa na wierzch. Woda wlana do oliwy opada na dno. I jedna i druga kierowana jest siłą ciążenia, dąży do właściwego jej miejsca. Rzeczy wytrącone ze swego miejsca są niespokojne, gdy się im przywraca porządek, osiągają spoczynek”. Warto zauważyć, że w przypadku człowieka, złożonego z duszy i ciała, ciężar jest inny niż u wszystkich stworzeń, wewnętrznie nie posiada kierunku wymuszonego, idzie tam, gdzie człowiek decyduje umieścić swoją miłość, może więc iść ku górze, ale może też staczać się w dół. Jakże więc ważne są ideały i jak ważny jest Bóg, który pociąga człowieka ku górze. Mądry był Augustyn. To jest też mądrość na dzisiejsze czasy.

bp Piotr Turzyński

– adiunkt na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Instytucie Historii Kościoła i Patrologii, Biskup Pomocniczy Radomski, Delegat do Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli przy Konferencji Episkopatu Polski

fot. Arch. PSOŻCz

Artykuł O miłości i świętym Augustynie pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

W nasyconym bodźcami wirtualnym świecie wszystko zaczyna być oczywiste i nic nie zdumiewa, nic nie cieszy. Współczesnemu światu grozi choroba nudy i nasycenia, gdzie wszystko jest jednakowo ważne i zarazem jednakowo nieważne. Piękny jest początek „Tryptyku Rzymskiego” św. Jana Pawła II, gdzie refleksja zaczyna się od zdumienia nad zdumieniem.

„Zatoka lasu zstępuje

w rytmie górskich potoków

ten rytm objawia mi Ciebie,

Przedwieczne Słowo.

(…) Potok się nie zdumiewa, gdy spada w dół

i lasy milcząco zstępują w rytmie potoku

– lecz zdumiewa się człowiek!

Próg, który świat w nim przekracza,

jest progiem zdumienia”.

Piękno świata zatrzymuje, prowokuje do myślenia, a wyjątkowość człowieka sprawia, że buduje refleksję, stawia pytania, szuka źródła i sensu. Zdumienie jest początkiem filozofii, teologii i wiary. Ono każe iść głębiej, ponad to co jest dostrzegane zmysłami. Dzięki niemu człowiek nie żyje tylko na powierzchni tego co jest, ale odkrywa inne wymiary rzeczywistości.

Prostymi rzeczami umiał się zachwycać poeta ks. Jan Twardowski. One były zawsze dla niego prowokacją. Pięknie widać to w wierszu „Mrówko ważko biedronko”:

„Mrówko co nie urosłaś w czasie wieków

ćmo od lampy do lampy

na przełaj i najprościej

świetliku mrugający nieznany i nieobcy

koniku polny

ważko nieważka

wesoło obojętna

biedronko nad którą zamyśliłby się

nawet papież z policzkiem na ręku

człapię po świecie jak ciężki słoń

tak duży, że nic nie rozumiem”.

Ten cały świat został nam dany jako cudowny dar miłości, ale jest nam też zadany, gdyż jesteśmy koroną stworzeń. Jesteśmy stworzeni na obraz i podobieństwo Boga, który tworzy, jest wolny i kocha. Ze zdumienia, także nad sobą samym, powinna się narodzić odpowiedzialność za siebie, za świat, a także za następne pokolenie. Chodzi o to, aby nie stracić tego całego dobra, nie zmarnotrawić i zachować wrażliwość serca oraz wdzięczność. Tu bój się toczy także o ochotę do życia, o radość życia. To jest odpowiedzialność za następne pokolenie, aby nie uważało wszystkiego za oczywiste, należne i nudne. Trzeba zmierzyć się z pretensjonalnością i naburmuszeniem, pychą i egoizmem. To jest poważne zadanie. Jaką pedagogię znaleźć, aby pośród wirtualnej rzeczywistości, która, przecież uznajmy, jest też przejawem ludzkiego geniuszu i naśladowania Najwyższego Artysty, nie zgubić zdumienia, wdzięczności, ludzkiej głębi i ostatecznego sensu?

bp Piotr Turzyński

– adiunkt na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Instytucie Historii Kościoła i Patrologii, Biskup Pomocniczy Radomski, Delegat do Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli przy Konferencji Episkopatu Polski

fot. unsplash.com

Artykuł O wiośnie, zdumieniu, słoniu i odpowiedzialności oraz pedagogii pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Gdy tron po carze Mikołaju II, który krwawo stłumił Powstanie Listopadowe, wstąpił jego syn Aleksander II, niektórzy Polacy łudzili się, że będzie to „car liberalny”. Dopiero gdy delegacji Polaków wprost powiedział, że ojciec „zrobił dobrze” krwawo zamykając powstanie i nie wolno mieć „żadnych marzeń”, zrozumieli kim jest władca Rosji. Są pewne osoby, dla których liczy się tylko siła, dla których miłosierdzie jest okazaniem słabości. Istnieje też wielka pycha, która nie potrafi dostrzec niczego poza sobą i własnymi interesami. To jest pierwsza lekcja, ucząca realizmu i uwalniająca ze złudzeń, co do intencji sąsiadów.

W grudniu 1862 policja francuska aresztowała w Paryżu dostawców broni do Polski, a dokumenty i pieniądze, które mieli przy sobie, przekazała rosyjskiej ambasadzie. A gdy w następnym roku, po rozpoczęciu Powstania Styczniowego, w połowie lutego studenci paryscy manifestowali swoją solidarność z powstaniem, władze francuskie aresztowały wielu z nich. Druga lekcja mówi o tym, że mocarstwa zawsze prędzej dogadają się ze sobą, niż uznają prawa mniej znaczących podmiotów. Interes własny jest ważniejszy, niż wartości typu uczciwość, prawda, lojalność i sprawiedliwość. Tak było w Teheranie, w Jałcie i w Poczdamie, i przed paradą zwycięstwa w Londynie w czerwcu 1946 roku. Dodajmy i tę interesującą rzecz, że w pierwszej wersji powieści 2000 mil podmorskiej żeglugi Juliusza Verne’a kapitan Nemo był Polakiem, któremu Rosjanie wymordowali rodzinę i po powrocie z Syberii skonstruował okręt podwodny, i samotnie walczył z rosyjskimi statkami. Wydawca, obawiając się reakcji w Petersburgu, zmusił autora do rezygnacji z propolskich sympatii.

O brance, przeprowadzonej 14 i 15 stycznia 1863 w Warszawie, prasa pisała, że Polacy z radością wstępowali w szeregi rosyjskiej armii i cieszyli się, że będą mogli w „szkole porządku” wyswobodzić się z „bezczynności bałamutnego życia”. Okazuje się, że rosyjska propaganda działała od dawna i mieszała w głowach Europejczyków, przekręcając rzeczywistość. Kolejną styczniową lekcją jest wezwanie do krytycznego myślenia i obowiązkowego powrotu do rzeczywistości, aby odkryć i odrzucić tzw. rzeczywistość medialną.

Fascynujące są też przygody angielskiego statku „Ward Jackson” z międzynarodową załogą pod polskim dowództwem oraz z kilkutonowym ładunkiem karabinów, prochu i armat dla powstańczej Polski, który miał wylądować u brzegów Litwy. Fiasko tej akcji pokazuje jak mocno agentury rosyjskie były zakorzenione w europejskich krajach. Styczniowa lekcja tutaj uczy nas, że podli ludzie potrafią wydać wielkie pieniądze, aby przeprowadzać swoje podłości i interesy, a nie brakuje tych, którzy gotowi są za biblijną miskę soczewicy stanąć po stronie nieprawości.

Nie wolno też zapomnieć, że powstańcy siłę znajdowali w Bogu i chrześcijańskiej wierze, a klasztory i kościoły stawały się przyczółkami polskości i wolności. Rozumiał to wróg, który po upadku powstania swoją zemstę skierował także przeciw ludziom Kościoła.

Powstanie Styczniowe to jest wielka lekcja męstwa i potęgi ducha. Pokazuje, że Polacy pomimo potęgi wroga posiadają nadzieję, nie rezygnują z własnej tożsamości i kochają niepodległość. Późniejsze losy są dowodem, że potrafią przetrwać każdą, nawet największą klęskę – i „uczynić z niej zaczyn późniejszego zwycięstwa”.

bp Piotr Turzyński

– adiunkt na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Instytucie Historii Kościoła i Patrologii, Biskup Pomocniczy Radomski, Delegat do Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli przy Konferencji Episkopatu Polski

fot. wikipedia.org – W.E. Radzikowski, Bitwa pod Miechowem

Artykuł O styczniowej lekcji historii pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Rzeczywistość jest wielowymiarowa i niezwykle bogata. Na człowieka, na rodzinę, na wychowanie, na religię i na Kościół nie można patrzeć tylko socjologicznie, ekonomicznie czy prawnie. Istnieje bowiem wymiar duchowy całej tej rzeczywistości. I wydaje się, że kryzys dzisiejszego świata wynika przede wszystkim z naturalistycznego podejścia do wszystkiego, tzn. z okrojenia wizji świata z tego, co ponadnaturalne oraz z idealistycznego przekonania, że człowiek sam może stworzyć doskonałe prawo, idealny system ekonomiczny i pedagogiczny oraz zbudować idealną społeczność.

W V wieku św. Augustyn spierał się z Pelagiuszem i bronił łaski, która jest niezbędna do szczęśliwego życia. Pelagiusz i jego zwolennicy podkreślali, że natura sama wystarczy. Augustyn dostrzegał, że natura posiada po grzechu pierwszych rodziców swoje pęknięcia i niesprawności, które wymagają Bożej pomocy i uleczenia. Jedna z podstawowych prawd wiary chrześcijańskiej brzmi: Łaska Boża jest do zbawienia koniecznie potrzebna. Wydaje się, że dziś straciliśmy to przekonanie, pozostając często jedynie na poziomie tego, co naturalne.

Dzisiaj – jak mówił papież Benedykt XVI – żyjemy w czasach neopelagianizmu, gdzie funkcjonuje zachwyt nad możliwościami człowieka i rugowanie rzeczywistości łaski. Okazuje się jednak, że w człowieku, w dzieciach i młodzieży też, jest egoizm, słabość woli, niedoskonałość rozumu. Bardzo dobrze to pokazał laureat literackiej nagrody Nobla William Golding w powieści Władca much. Dzieci, które wylądowały na bezludnej wyspie, muszą bez dorosłych budować swój świat. Niestety, czytelnik odkrywa, że jest w nich egoizm, rywalizacja, żądza władzy, a nawet okrucieństwo.

Człowiek potrzebuje duchowego wsparcia, głębszej motywacji, zgody na trud i ofiarę, pomocy z wysoka, poruszenia umysłu i woli, potrzebuje łaski, stąd chrześcijańska wizja wychowania musi przekroczyć naturalistyczne wizje i otworzyć przed młodym człowiekiem duchowy świat Bożej pomocy.

Rozpoczynając nowy rok szkolny, warto sobie uświadomić, że religia chrześcijańska, z jej wizją świata duchowego i doświadczeniem łaski na modlitwie i w sakramentach świętych, dostarcza nieodzownych elementów formowania człowieka. Nie wystarczy patrzeć na człowieka jedynie w kluczu psychologii, pedagogiki, ekonomii, prawa i socjologii. Wszystkie te nauki mają wielkie znaczenie i osiągnięcia w rozumieniu człowieka, ale trzeba do nich dodać teologiczną wizję ludzkiej kruchości i moc łaski, która może – jak mówił Wieszcz – prostych „zjadaczy chleba – w aniołów przerobić” (Juliusz Słowacki, Testament mój). Człowiek po prostu potrzebuje pomocy Bożej, potrzebuje łaski. Nie zapominajmy o tym.

bp Piotr Turzyński

– adiunkt na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Instytucie Historii Kościoła i Patrologii, Biskup Pomocniczy Radomski, Delegat do Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli przy Konferencji Episkopatu Polski

fot. unsplash.com

Artykuł O naszym świecie, naturze i łasce, Goldingu i Augustynie pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Co zrobić, aby przywrócić dawny prestiż nauczyciela we współczesnym społeczeństwie? Jaki i kim powinien być dzisiaj nauczyciel? Odpowiedź znajdujemy w życiu błogosławionej Natalii Tułasiewicz, nauczycielki, wychowawczyni i męczennicy okresu II wojny światowej. Czy jest nauczycielką na dziś, co nam zostawiła? W naszych uszach wciąż rozbrzmiewa pytanie, które zadał w swoim wykładzie biskup Piotr Turzyński: „Czy nauczyciel będzie jeszcze potrzebny? (…) może, w świecie sztucznej inteligencji, zastąpią mnie roboty. Wiemy, że emocji, miłości, spojrzenia człowieka nikt nie jest w stanie zastąpić. Blisko dwa lata nauki zdalnej to potwierdziło”. Pokazała to również nasza radość z możliwości spotkania się na żywo podczas tej pielgrzymki. Chrześcijaństwo to religia relacji. Powinniśmy pamiętać o tym jako nauczyciele. Naszym zadaniem jest nie tylko przekazywać wiedzę, ale także (a może przede wszystkim) budować i uczyć budowania relacji w świecie, który o tym zapomniał.

Zatem jaki ma być współczesny nauczyciel? Jakie wartości może czerpać z życia błogosławionej Natalii? Idąc za jej przykładem, nauczyciel ma dbać o swój rozwój, nie może stać w miejscu, musi być otwarty i ciekawy wobec problemów, jakie napotyka we współczesnej edukacji. Powinien być kreatywny, szukać interesujących rozwiązań, inspirować swoich uczniów, wymagać. Ale nie tylko to jest ważne. Należy dbać o duchowość młodzieży, bo bez tego współczesny młody człowiek jest zagubiony, znudzony, samotny. Możemy powiedzieć z pełną odpowiedzialnością – Błogosławiona Natalia jest nauczycielką na dziś…

Udział w pielgrzymce nauczycieli był dla nas także formą podziękowania najlepszej nauczycielce, Maryi, za nasze powołanie jako nauczycieli i wychowawców. Odjeżdżaliśmy sprzed oblicza naszej Jasnogórskiej Matki umocnieni, z sercami przepełnionymi pragnieniem towarzyszenia z miłością ludziom, których Pan stawia na naszej drodze, a szczególnie tym, których bł. Natalia nazywała „trudnymi duszami”.

Wszechmogący Boże, dopomóż za jej wstawiennictwem odczytywać wciąż na nowo nasze powołanie.

Justyna Salak, Anna Malinowska

fot. M. Kowal

Artykuł Nauczycielka na dziś pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Piękne świadectwo o swoich dziadkach dał Franciszek Beltrame Quattrocchi. Maria i Luigi są pierwszymi małżonkami razem wyniesionymi przez Jana Pawła II do chwały ołtarzy, 21 października 2001 roku. Franciszek mówił, że dziadkowie mieli w swoim życiu małżeńskim i rodzinnym cel oraz podporządkowaną mu strategię. Chcieli tak wychować dzieci, aby spotkać się z nimi w wieczności, w niebie.

Niezwykłe świadectwo dali rodzice Sługi Bożej Klary Corbelli Petrillo, która zmarła w opinii świętości 3 czerwca 2012 roku w Rzymie. Wielkim bólem wypełniła ich choroba nowotworowa córki, która rozpoczęła się w czasie, gdy nosiła pod sercem syna, Franciszka. Zresztą towarzyszyli jej i jej mężowi w cierpieniu, gdy stracili poprzednie dzieci, które urodziły się z wadami i z szybko zmarły. Klara była cudowną matką, nie zgodziła się nigdy na dokonanie aborcji, a w przypadku trzeciego dziecka złożyła siebie w ofierze, aby ono mogło żyć. Rodzice Klary w czasie pogrzebu – w którym uczestniczyły tysiące osób – i przez lata po jej śmierci zrozumieli, że Klara jaśnieje blaskiem heroizmu i świętości oraz inspiruje chrześcijańskie matki. Dziś inaczej patrzą na cierpienie swojej córki, gdyż zdają sobie sprawę jak wielkim skarbem stała się ona dla Kościoła. W tym świetle widzą, jak zadziwiające są wyroki Bożej Opatrzności – i uwielbiają Boga za wszystko.

Wielkim poruszeniem było świadectwo małżonków z Australii. Danny i Leila pochodzą z Libanu i należą do Kościoła katolickiego obrządku maronickiego. Wychowują swoje dzieci w miłości do Boga i bliźniego. Uczą je czytać Biblię i pomagać innym. W 2015 roku, w wyniku tragicznego wydarzenia, stracili trójkę dzieci. Pijany kierowca wjechał z wielką prędkością w grupkę dzieci, które szły na lody. Rodzice nosili w sercu niewyobrażalny ból. Kilka dni po tragicznej śmierci, w czasie modlitwy na miejscu wypadku, Leila zapytana o odczucia, mówiąc o kierowcy, powiedziała: „W moim sercu nie ma nienawiści. Przebaczam”. Wszystkie media w Australii były pod wrażeniem tego wyznania. Większym poruszeniem dla opinii publicznej stał się fakt przebaczenia, niż sama tragiczna śmierć dzieci. Poruszenie było tak wielkie, że w Australii data wydarzenia stała się Narodowym Dniem Przebaczenia, celebrowanym każdego roku. Leila wyznała, że przebaczenie przyniosło im „uzdrowienie i pokój” i choć ma złamane serce. to wie, że jej dzieci są w niebie. Po tym świadectwie trudno było powstrzymać łzy, a brawa na stojąco przez długi czas świadczyły o poruszonych sercach słuchających.

W świecie wyblakłych wartości i zatartych granic między dobrem i złem okazuje się, że są miliony szlachetnych ludzi, wielkich sercem małżonków i konsekwentnych chrześcijan, którzy z Boga czerpią siłę do dobrego życia i wierności ideałom. Warto i trzeba o nich pamiętać – i mówić. W wakacyjnym czasie odbywało się wiele rekolekcji dla małżeństw i rodzin. Osobiście uczestniczyłem w 15-dniowych rekolekcjach Domowego Kościoła Ruchu Światło-Życie w Wilnie. To jest nadzieja dla świata i Kościoła. Takie rodziny są solą ziemi i światłem świata.

bp Piotr Turzyński

– adiunkt na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Instytucie Historii Kościoła i Patrologii, Biskup Pomocniczy Radomski, Delegat do Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli przy Konferencji Episkopatu Polski

Artykuł O rodzinie, niebie i nadziei pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

W wielkiej dyskusji o Kościele, pośród podkreślanych słabości i wielkich ataków na Kościół, nie wolno nam, chrześcijanom, zapomnieć o pięknie Kościoła. Pięknem Kościoła jest miłość, która ma swoje źródło w Bogu i jaśnieje w sercach tych, którzy poszli za Nim, służyli Bogu i Bożej sprawie. Św. Jan Paweł II napisał w adhortacji o Kościele w Europie: „Nie sposób zapomnieć o niezliczonych synach i córkach Kościoła, którzy na przestrzeni dziejów kontynentu europejskiego realizowali wielkoduszną, autentyczną świętość w ukryciu życia rodzinnego, zawodowego i społecznego. «Oni wszyscy, niczym ‘żywe kamienie’ wsparte na Chrystusie, ‘kamieniu węgielnym’, tworzyli Europę jako budowlę duchową i moralną, pozostawiając potomności najcenniejsze dziedzictwo. Tak spełniła się obietnica Chrystusa: ‘Kto we Mnie wierzy, będzie także dokonywał tych dzieł, których Ja dokonuję, owszem, i większe od tych uczyni, bo Ja idę do Ojca» (J 14,12). Święci są żywym dowodem spełnienia się tej obietnicy i zachęcają, aby wierzyć w nią nawet w najtrudniejszych godzinach dziejów” (Jan Paweł II, Ecclesia in Europa, 14).

Młodzi chrześcijanie niedawno otrzymali piękny wzór do naśladowania w postaci błogosławionego Karola Acutisa. Nowoczesny młodzieniec, biegły w sprawach informatyki i współczesnych mediów, codziennie jest na Eucharystii, służy jako ministrant i ewangelizuje swoje środowisko. Swoją chorobę nowotworową i cierpienie ofiaruje za Kościół i papieża. Fascynuje nas osoba Kardynała Stefana Wyszyńskiego, który łączy uniwersalizm Kościoła z patriotyzmem, potrafi cierpieć z powodu wiary w imię wolności Kościoła i chroni serce przed pogardą i nienawiścią. Zadziwia nas Matka Róża Czacka, która swoje nieszczęście niewidzenia zamienia w błogosławieństwo dla wszystkich, którzy dotąd z powodu braku wzroku byli pozostawieni na marginesie życia. Czyż w świecie antyklerykalizmu nie jaśnieje niezwykłym blaskiem błogosławiony ksiądz Jan Macha, który głosi kazania o niebie, pomaga potrzebującym wsparcia i choć młody, nie boi się śmierci? Warto zauważyć jak piękna jest dziewczyna z bogatej francuskiej rodziny, Paulina Jaricot, która nie zostaje pochłonięta przez próżność i bogactwo, ale posiada wrażliwość na duchowy świat i organizuje grupy modlitewne. W świętym Karolu de Foucauld Pan Bóg i Kościół chcą nam pokazać, że nikogo nie można spisywać na straty. Dopóki człowiek żyje, jest nadzieja na nawrócenie i łaskę. Żądny przygód młodzieniec, zabijaka i lekkoduch, ostatecznie nie zadawala się pustką i odnajduje w sobie pragnienie innego świata. Po przemianie staje się bratem uniwersalnym dla muzułmanów, pogan i wszystkich, którzy go spotkają. Jego siłą jest Chrystus. Nie wolno nam też być powierzchownymi w patrzeniu na historię i ludzkie losy. W beatyfikacji sióstr Marii Paschalis i 9 towarzyszek, zamordowanych przez żołnierzy radzieckich w 1945 roku, trzeba zauważyć, że ciągle mało wiemy o heroizmu chrześcijan, sióstr zakonnych i kapłanów w czasie ostatniej wojny światowej i w latach komunizmu. Dla nauczycieli zajaśniała w tym roku jako Patronka błogosławiona Natalia Tułasiewiczówna, nowoczesna i głęboka polonistka, wierna swojej misji nawet w obozie w Ravensbrück.

Na beatyfikację czekają:

Wanda Malczewska, w XIX wieku dostrzegająca godność włościan,

Kazimiera Gruszczyńska, opiekunka chorych,

Stanisława Leszczyńska, położna ratująca życie w Auschwitz,

bp Piotr Gołębiowski, pokorny Pasterz zmagający się o jedność Kościoła,

ks. Wincenty Granat, na którego podręcznikach wychowywały się pokolenia kapłanów,

Robert Schuman, twórca zbudowanej na chrześcijaństwie wspólnoty europejskiej,

Ks. Roman Kotlarz, głoszący prawdę i prześladowany przez komunistyczną bezpiekę,

Ks. Franciszek Blachnicki, twórca największego ruchu młodych chrześcijan w Polsce,

Wanda Błeńska, podporucznik AK, lekarka nazywana Matką Trędowatych;

i wielu innych.

Kościół niosący Chrystusa i Jego Ewangelię jest płodną Matką wielkich duchem szlachetnych ludzi. Każda z tych postaci zasługuje, aby o niej mówić na lekcjach historii i na katechezie. I mamy pewność, że historia Kościoła na tym się nie kończy.

bp Piotr Turzyński– adiunkt na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Instytucie Historii Kościoła i Patrologii, Biskup Pomocniczy Radomski, Delegat do Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli przy Konferencji Episkopatu Polski

fot. wikipedia

fot. unsplash.com

Artykuł O zachwycie, pięknie Kościoła i nowych świętych pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

W Sekwencji na uroczystość Zesłania Ducha Świętego śpiewamy: „bez Twojego tchnienia cóż jest wśród stworzenie, jeno cierń i nędze”. Człowiek potrzebuje Ducha Świętego, Jego ożywczego tchnienia i Jego mocy. Potrzebuje Go młody człowiek wchodzący w życie, szukający swojego miejsca w społeczności i pytający o prawdę oraz sens życia. W posługiwaniu biskupim kwiecień, maj i czerwiec są zdominowane udzielaniem sakramentu bierzmowania. To są miesiące, w których rozbrzmiewa więc katecheza o Duchu Świętym i modlitwa przyzywająca Ducha Świętego nad młodym pokoleniem chrześcijan. Jednocześnie Duch Święty, choć przychodzi w sakramencie bierzmowania bardzo personalnie i czyni sobie mieszkanie w młodym sercu, to jednak nie bez znaczenia jest to dla konkretnej wspólnoty parafialnej i całego Kościoła. Nie jest to bez znaczenia dla naszej polskiej ziemi i naszej przyszłości. Wierzę, że dopóki Duch Święty będzie przyzywany nad naszą ziemią i nad sercami młodych ludzi, to człowiek znajdzie w Nim pociechę w swoich smutkach i niepokojach oraz będzie potrafił odnaleźć prawdę w chaosie świata.

Z wielkim wzruszeniem patrzę na młodych ludzi, którzy przejęci, czasem z powagą, czasem z uśmiechem, czasem zdumieni tym co się dzieje, opowiadają na moje słowa: „Przyjmij znamię daru Ducha Świętego” – „Przyjmuję. Amen”. Mam nadzieję, że w chwilach smutku, albo zagubienia usłyszą głos Pocieszyciela – „Kocham cię”, „Jesteś Bożym Dzieckiem”, „Masz godność, żyj godnie”, albo po prostu „wystarczy ci Bożej łaski”. Święty Augustyn w swoich Wyznaniach wyraża pewien żal, że nie został dotknięty łaską chrztu wcześniej, kiedy był dzieckiem, bo może to ochroniłoby go przed błędnymi ścieżkami młodości. Łaska sakramentu ma znaczenie i moc, choć wymaga współpracy i raczej nie jest mechaniczna i z automatu, a jednak mocą czynionego dzieła (ex opere operato), w znany jedynie do końca Bogu sposób, działa. Chroni i prowadzi, oświeca i uświęca.

bp Piotr Turzyński – adiunkt na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Instytucie Historii Kościoła i Patrologii, Biskup Pomocniczy Radomski, Delegat do Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli przy Konferencji Episkopatu Polski

fot. mateus-campos-felipe/unsplash.com

Artykuł O mocy Ducha, pocieszeniu i prawdzie pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Od wielu lat duszpasterstwo nauczycieli w Polsce i liczne chrześcijańskie środowiska nauczycielskie starały się o ogłoszenie bł. Natalii Tułasiewiczówny patronką nauczycieli polskich. To jest piękna postać, fascynująca i głęboko ludzka, zakorzeniona w tradycji i nowoczesna, bez wątpienia inspirująca. Była obdarzona wielką wrażliwością na piękno i kulturę, utalentowana artystycznie, inteligentna i szukająca głębi. Wychowana w rodzinie głęboko religijnej (ojciec służył do Mszy św. Bratu Albertowi i należał do Sodalicji Mariańskiej), o wielkich tradycjach patriotycznych, sama zawsze chciała służyć Bogu i Ojczyźnie. Doświadczyła radości odzyskania przez Polskę niepodległości i była uformowana w okresie międzywojennym, który charakteryzował się rozkwitem życia społecznego, entuzjazmem i wielką aktywności we wszystkich dziedzinach. W swoich notatkach zapisała: „Odrzucę każde umartwienie, które by mnie zawracało z wyznaczonej mi przez Opatrzność drogi. Nie wyrzekam się zatem turystyki, teatru, kina, książek, studiów ustawicznych, dyskusyj, koncertów, wystaw obrazów, podróży. Tylko tam, gdzie by tego wymagała doraźnie czynna miłość bliźniego, tylko tam ograniczę te moje radości”.

Natalia była człowiekiem wielkiej kultury. Grała na skrzypcach, pisała wiersze, organizowała wieczory literackie (także w czasach wojny), lubiła dobrą książkę, pisała jasełka. Według niej kultura mówi o świecie ducha i niesie w sobie piękno. To piękno odsyłało ją do „najpełniejszego Piękna”, którym jest Bóg. Wierzyła, że to Dobry Bóg dał jej pogodę ducha, dlatego mimo cierpień i smutków życia „nosiła w sobie słońce”. W czasie wojny zapisze: „Spokój nie jest ze mnie, o nie. On to, Najdroższy Przyjaciel mój, wspiera mnie w każdy dzień swoją siłą. Nie oszczędza mi cierpień, tylko wyraźnie i dotykalnie daje mi w Komunii św. moc znoszenia tego, co dzień z sobą niesie”.

Błogosławiona Natalia Tułasiewiczówna skończyła studia z filologii polskiej na uniwersytecie w Poznaniu i została nauczycielką języka polskiego. Pośród dramatycznych losów Polski, zawsze była wierna swojej nauczycielskiej misji. W czasie wojny prowadziła tajne komplety, ucząc czasem po osiem godzin dzienne. Podejmowała objazdy, odwiedzając uczennice zamieszkałe na terenie Generalnej Guberni. Pragnęła rozbudzić w nich „zamiłowanie do wiedzy, dopomóc (…), by ich wojna nie wyjałowiła z poczucia piękna i dobra”.

Na początku wojny modliła się: „Pozostawić wszystko, a iść za Tobą na Kalwarię, to jest, Mistrzu, Twoja nauka. Twardy jesteś, kiedy nas hartujesz boleścią, a przecież niewymownie słodki w pociechach swoich dla nas. Dziękuję Ci, że naszej rodzinie i ojczyźnie mojej pozwoliłeś iść za sobą skatowanym i cierpiącym”. To była bardzo dojrzała, konsekwentna i głęboka chrześcijanka. Została zaangażowana do podjęcia misji świeckiego duszpasterstwa wśród robotników polskich w III Rzeszy. W czasie pobytu w Hanowerze, w więzieniu w Kolonii oraz w obozie w Ravensbrück przez modlitwę, lekcje polskiego i szerzenie kultury polskiej podnosiła na duchu towarzyszki niedoli. W Ravensbrück, niemieckim obozie koncentracyjnym, w miejscu nienawiści, Natalia prowadziła modlitwę, recytowała wiersze, opowiadała książki, prowadziła lekcje, dawała nadzieję, pokazując, że istnieje Bóg i dobro, jest wielkość ducha i jest przyszłość. Została beatyfikowana w gronie 108 męczenników z okresu II wojny światowej, podczas uroczystej Mszy św. odprawianej przez Papieża św. Jana Pawła II 13 czerwca 1999 roku, na placu Józefa Piłsudskiego w Warszawie.

O Krzysztofie Kamilu Baczyńskim, który walczył w Powstaniu Warszawskim w szeregach AK, Stanisław Pigoń powiedział: „Cóż, należymy do narodu, którego losem jest strzelać do wroga brylantami…”. O błogosławionej Natalii Tułasiewiczównie, nauczycielce języka polskiego, możemy powiedzieć to samo, bo jest ona polskim brylantem, wydanym aby ratować rodaków w niemieckiej niewoli. Ten brylant jaśnieje blaskiem Boga, pięknego człowieczeństwa i wiernością swojej misji aż do końca. Niech błogosławiona Natalia inspiruje polskich nauczycieli i oręduje za nimi.

bp Piotr Turzyński

– adiunkt na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Instytucie Historii Kościoła i Patrologii, Biskup Pomocniczy Radomski, Delegat do Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli przy Konferencji Episkopatu Polski

Artykuł O brylancie, czyli o Natalii – Patronce Nauczycieli Polskich pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Mało znane jest przemówienie papieskie z 15 listopada 1980 roku, wygłoszone w czasie Mszy świętej w Kolonii, w Niemczech. Papież mówił: „Małżeństwo i rodzina są głęboko związane z godnością osoby człowieka. Nie pochodzą tylko z instynktu, z pożądliwości czy z uczucia, ale pochodzą z decyzji wolnej woli z miłości osobowej, dzięki której małżonkowie stają się nie tylko jednym ciałem, ale również jednym sercem i jednym duchem. Jedność fizyczna i seksualna jest czymś wielkim i pięknym. Ale jest godna człowieka jeśli jest zintegrowana z jednością osobową, rozpoznaną przez wspólnotę cywilną i kościelną. Dlatego też pełna jedność seksualna między mężczyzną i kobietą posiada swoje właściwe miejsce jedynie w środowisku osobowej więzi i wierności małżeńskiej. Nierozerwalność wierności małżeńskiej, dziś już dla wielu niezrozumiała, jest jednakże wyrazem bezwarunkowej godności człowieka. Nie można przecież żyć na próbę, nie można umierać na próbę. Nie można kochać tylko na próbę, akceptować człowieka tylko na próbę i na jakiś czas”.

Charakterystyczne jest to, że Papież był personalistą i na zagadnienie ludzkiej miłości i ludzkiej seksualności patrzył w kontekście integralności osoby ludzkiej, w jej całościowym ujęciu. Rozumiał niebezpieczeństwo odłączenia seksualności od tego wszystkiego kim jest osoba. Jako prorok, rozumiał kim jest człowiek w Bożym zamiarze i jakie są zagrożenia jego godności w dzisiejszym świecie. Spojrzenie na człowieka tylko w perspektywie płciowości i seksualności prowadzi do uprzedmiotowienia człowieka, nie liczy się z jego godnością i redukuje wolność.

Dzisiaj musimy wracać do myśli świętego Jana Pawła II i czerpać z jego mądrości. Jego personalizm i argumentacja są nam potrzebne, zwłaszcza że bywają mierni, a czasem przewrotni, edukatorzy, którzy chcą mówić o seksualności bez żadnych odniesień do osoby ludzkiej. Nie można pokazywać seksualności w oderwaniu od całościowego spojrzenia na człowieka, bez mówienia o wolności, która nie ma wymiaru absolutnego i bez mówienia o odpowiedzialności oraz wspólnocie małżeńskiej i rodzinnej. Wizja chrześcijańska jest ocaleniem człowieka, który nie jest przecież ani rzeczą, ani maszyną, ani zwierzątkiem. Przygotowując młodych do życia małżeńskiego, nie wolno ominąć także tematu grzechu pierworodnego, który wskazuje, że człowiek nosi w sobie zranienie i słabość, stąd powinien siebie formować, stawiać sobie granice i wymagać od siebie. Mówiąc o prawdziwej miłości, nie wolno wreszcie pominąć zagadnienia wierności i ofiary z siebie w imię większego dobra i dla tego, kogo się kocha. W Liście do Młodych z 1985 roku Jan Paweł II pisze: „Boga, który jest Miłością, macie oglądać poprzez tę miłość, jaka rodzi się w was. (…) Chrystus jako Oblubieniec <wydał samego siebie> i wszystkich oblubieńców i oblubienice uczy dawać siebie wedle pełnej miary osobowej godności każdego i każdej. Uczy nas Chrystus miłości oblubieńczej. Wejść na drogę powołania małżeńskiego – to znaczy uczyć się miłości oblubieńczej z dnia na dzień, z roku na rok: miłości wedle duszy i ciała”. Rozumiemy, że aby prawdziwie miłować, aby siebie dawać drugiemu, trzeba najpierw być prawdziwie wolnym i siebie posiadać. A to są wielkie zadania i wielki trud.

bp Piotr Turzyński

– adiunkt na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Instytucie Historii Kościoła i Patrologii, Biskup Pomocniczy Radomski, Delegat do Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli przy Konferencji Episkopatu Polski

fot. unsplash.com

Artykuł O prawdziwej miłości i personalizmie pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Do czystości przedmałżeńskiej każdego człowieka wychowuje Maryja – gdy młody człowiek doświadcza pokus w tej materii, powinien w pierwszej kolejności zwrócić się na modlitwie do Tej, która w czystości przeżyła całe ziemskie życie. Warto odmawiać każdego dnia akt zawierzenia Niepokalanemu Sercu Maryi, by oddać się w opiekę najdoskonalszej Matce. Życie świętych, którzy zawierzyli się Maryi, pokazuje, że trwanie w czystości jest możliwe i do osiągnięcia dla każdego, trzeba tylko mocno przylgnąć do Jej Niepokalanego Serca.

W trwaniu w czystości przedmałżeńskiej pomocne jest również dołączenie do grup religijnych dla młodzieży, np. Oazy czy Ruchu Czystych Serc. Należąc do nich można poznać rówieśników, którzy chcą przeżyć w radości i czystości swoje życie. Grupa młodych, którzy w życiu codziennym starają się kierować sumieniem – wolną wolą wybierając dobro, a odrzucając zło, to cenne środowisko rozwoju i wsparcia.

Przyczyną upadania w grzechy na tle seksualnym może być pozostawanie w innych grzechach ciężkich. Człowiek pozostający bez spowiedzi świętej, po popełnieniu grzechów ciężkich, jest pod władzą złych duchów, które chcą dla każdego nieszczęścia doczesnego i potępienia wiecznego. W walce o czystość pomocne może się okazać znalezienie stałego spowiednika, który stanie się kierownikiem duchowym.

W Ruchu Czystych Serc (https://rcs.org.pl) składamy obietnicę powstawania z grzechów ciężkich tuż po ich popełnieniu. Staramy się pójść do spowiedzi świętej zaraz po popełnieniu grzechu ciężkiego, najlepiej w ten sam dzień. Po spowiedzi z grzechów ciężkich należy podjąć dodatkowe pokuty, jak choćby uczynki miłosierdzia, ponieważ każda dusza popełniająca grzechy ciężkie, pomimo spowiedzi i pokuty trafi do czyśćca, jeśli na ziemi nie odpokutuje swoich przewinień – powiedział w jednym ze swoich kazań św. Jan Maria Vianney.

W odpieraniu pokus, związanych ze sferą seksualną, skutecznymi modlitwami są również modlitwa do św. Michała Archanioła czy mniej znana – Koronka do Dziewięciu Chórów Anielskich. W trwaniu w łasce uświęcającej pomoże nam rozpamiętywanie męki Chrystusa poprzez czytanie Pisma Świętego, rozważanie Drogi Krzyżowej, Gorzkich Żalów czy odmawianie Koronki do Bożego Miłosierdzia.

Mocna więź z Bogiem na modlitwie, w połączeniu z życiem eucharystycznym (udziałem w Mszach Świętych, niedzielnych i „w tygodniu” oraz przyjmowaniem Komunii Świętej), jest skuteczną bronią przeciwko wszystkim pokusom nieczystym. Ponieważ „przykład idzie z góry”, rodzice i wszyscy wychowawcy powinni dawać go swoim dzieciom i uczniom. Widok spowiadającego się rodzica czy nauczyciela, a następnie przystępującego do Komunii św. pokaże, że żyjemy tym, co głosimy, i życie cnotą czystości (dla każdego – wedle jego stanu) ważne jest nie tylko dla młodych, ale dla osób w każdym wieku i sytuacji życiowej.

Aleksandra Kowalik

– pedagog, członkini Ruchu Czystych Serc

fot. engin-akyurt/unsplash.com

Artykuł Modlitwa pomocą w trwaniu w czystości pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Od miesięcy słyszę z ust rodziców szkół podstawowych, że dzieci są przeciążone. Bywa, że w tygodniu codziennie mają klasówkę. Nie ma żadnego dnia bez stresu. Funkcjonują w ciągłym napięciu. Nie wiem skąd to wynika, bo czasem dzieci mają po kilkanaście ocen z jednego przedmiotu, a przecież klasówka nie jest jedyną metodą uczenia i sprawdzenia wiedzy. Być może podstawy programowe są zbyt obszerne. Wydaje się, że nikt nie panuje nad całością, a specjaliści z różnych dziedzin rozszerzyli w sposób nieprawdopodobny zakresy wiedzy. Wygląda to, jakbyśmy chcieli stworzyć człowieka-wikipedię, który nie będzie umiał cieszyć się życiem, będzie smutny i zniechęcony do jakiegokolwiek uczenia się. A przecież trzeba kochać uczniów, pamiętać także o dzieciństwie i młodości, które mają swoje prawa i swój jedyny, niepowtarzalny czas. Warto znaleźć właściwą równowagę między wymaganiami a łagodnością, żeby nie zniszczyć dzieciństwa i młodości. To jest naprawdę sztuka uczenia i wychowywania.

W trzeciej rekomendacji wspomniany raport podkreśla bardzo ważną rzecz: „Troska o kondycję psychiczną dzieci i młodzieży powinna mieć pierwszeństwo przed troską o pełną realizację podstawy programowej. Zmniejszenie wymagań jest warunkiem wyrównywania szans edukacyjnych pomiędzy uczniami, którzy dobrze przeszli okres pandemii dzięki większej odporności psychicznej lub dzięki skutecznemu wsparciu ze strony najbliższych, a uczniami nie mającymi takiego wsparcia, cechującymi się większą wrażliwością psychiczną lub mającymi specjalne potrzeby edukacyjne”.

Raport mówi też, że jeśli nauczyciele są przeciążeni dokumentacją i całą szkolną sprawozdawczością, istnieje możliwość choćby częściowego zmniejszenia czasu i energii poświęconej na tego typu zadania, aby mogli jeszcze bardziej oddać się na bezpośrednią służbę młodemu pokoleniu (rekomendacja 4). Pani prof. Małgorzata Janas-Kozik, pełnomocnik Ministra Zdrowia ds. psychiatrii dzieci i młodzieży, w jednym z wywiadów zauważyła, że nauczyciele są świadomi trudności młodych i wskazują w 40%, że największym zagrożeniem u dzieci dziś jest depresja. Naszym zadaniem jest ocalić następne pokolenie.

Bardzo ciekawy jest też raport „Rozmawiaj z klasą. Codzienność wychowawstwa – co jest ważne dla wychowawców i młodych ludzi?”. Warto z tymi raportami zapoznać wszystkich nauczycieli. Trzeba szukać zrozumienia swojej misji i inspiracji. Dla chrześcijańskich nauczycieli motywacją do służby i do rozwoju są słowa Chrystusa: „Wszystko co uczyniliście jednemu z tych braci moich najmniejszych, Mnieście uczynili” (Mt 25,40).

bp Piotr Turzyński

\– adiunkt na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Instytucie Historii Kościoła i Patrologii, Biskup Pomocniczy Radomski, Delegat do Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli przy Konferencji Episkopatu Polski

Artykuł O raporcie, klasówkach i miłości do uczniów pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Połączyła nas szkoła starszych synów i choroba młodszych, chociaż Jedna z nas miała już diagnozę, a syn Drugiej tylko nie mówił. To było 12 lat temu. Zaprzyjaźniłyśmy się. Nie rozmawiałyśmy nigdy „o pogodzie” (w Krakowie tak właśnie się dzieje – najpierw dwa lata small-talków, a dopiero później można przejść do czegoś ważniejszego). W trudnych chwilach dawałyśmy sobie wsparcie. Byłyśmy zawsze na przeciwległej sinusoidzie – jak jedna „w dołku”, to druga „na wznoszącej” – zawsze było z czego czerpać. Kiedy niemówiący syn otrzymał diagnozę, druga dostała wsparcie – bezgłośne, całościowe. A później poprowadzenie „za rękę” i szukanie najlepszego wyjścia z sytuacji.

Potem pojawiły się bliźniaki w obu rodzinach i poruszenie myśli: jakby lekki niepokój, z którego zrodził się pomysł, że potrzebne jest miejsce, aby wspierać rodziców chorych dzieci. Ale intensywna praca na etacie w szkole i bardzo małe dzieci nie pozwoliły na rozwinięcie idei. Trzeba było poczekać… Po jakimś czasie zaprosiły Trzecią (z chorym bliźniakiem). Odbyły jedno spotkanie i znowu nie było wewnętrznej przestrzeni na zespołowe, planowe działanie. Za to ruszyły dwa niezależne spotkania dla mam dzieci niepełnosprawnych i… dołączyła Czwarta, która niedawno urodziła synka z zespołem Downa. Przed samą pandemią odbyło się jeszcze spotkanie wspierające ojców dzieci niepełnosprawnych. A potem… już poszło (z górki), choć nie bez wysiłku – przynaglenie, żeby Centrum Wsparcia Rodziców Dzieci Niepełnosprawnych ujrzało światło dzienne. Dołączały kolejne osoby i rodziny. I tak, 16 lipca 2021 roku została zarejestrowana nasza Fundacja, wokół której poszerza się grono osób wspierających nasze działania.

Obecnie jest nas 9 osób, 9 rodzin, 3 pary bliźniaków, 20 chłopców, 17 dziewczynek, 37 dzieci, 6 z niepełnosprawnościami – autyzmem, afazją, zespołem Angelmana, zespołem Downa, padaczką lekooporną, agenezją ciała modzelowatego i neurofibromatozą. Z niepełnosprawnością intelektualną, od lekkiej do znacznej. Są wśród nas lekarze, pedagodzy, psychologowie, nauczyciele, farmaceuci i inżynierowie. Chcemy dzielić się naszym doświadczeniem i tym, że nie zawsze musimy być silni. Ważne, żeby mieć kogoś przy sobie i móc się wygadać, wypłakać albo wspólnie pomilczeć, czy poprosić o modlitwę.

Zaczynamy działania na terenie województwa małopolskiego, ale docelowo fundacja będzie miała zasięg ogólnopolski, bo miejsca, które „poprowadzą za rękę” rodziców chorych dzieci potrzebne są w całym kraju. Może i Ty prowadzisz takie wsparcie? A może chciałbyś/chciałabyś? Może na terenie Twojej szkoły można utworzyć miejsce, gdzie będą spotykać się rodzice dzieci niepełnosprawnych i chorych? Wystarczy pokój, wygodne miejsce do siedzenia, ekspres do kawy. Rodzice potrzebują rozmowy i przyjaznej atmosfery.

W naszym projekcie działania rozpoczęliśmy od tworzenia ogólnopolskiej bazy internetowej miejsc i instytucji, w których rodzina można uzyskać wsparcie. Znasz takie miejsca, fundacje, stowarzyszenia itp., napisz do nas – umieścimy je w bazie.

Razem możemy więcej!

W Krakowie niedługo ruszą pierwsze grupy wsparcia dla ojców, matek i rodzeństwa, bo jesteśmy dla rodzin i pragniemy udzielać całościowego i integralnego wsparcia rodzinie z dzieckiem z niepełnosprawnością.

Marzyliśmy, a rzeczywistość przekroczyła nasze marzenia.

Weronika Herman

– mama pięciorga dzieci, w tym syna z afazją. Pracowała jako nauczyciel biologii oraz dyrektor szkoły i przedszkola. Jedna z inicjatorek powstania fundacji Centrum Wsparcia Rodziców Dzieci Niepełnosprawnych i jej prezes, www.cwrdn.pl. FB: @CentrumWsparciaRodzicow, fundacja@cwrdn.pl

fot. unsplash.com

Artykuł Rodzice Rodzicom – wsparcie dla rodzin dzieci niepełnosprawnych pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Aby w ogóle można było mówić o pracowitości, nie wolno nam zapominać o regularności. To właśnie systematyczność nadaje pełnej wartości pracy sprawiając, że nie jest ona jednorazowym zrywem ani słomianym zapałem, lecz staje się dobrym nawykiem. W skład szeroko pojmowanej pracowitości wejdzie też skuteczne i rozsądne planowanie – to ono spowoduje, że praca będzie miała sensowny i logiczny przebieg, ułatwiający osiągnięcie poszukiwanych efektów końcowych. Wreszcie punktualność i terminowość będą tymi wyznacznikami, które pomogą skutecznie organizować sobie zadania.

Na tak postawionym fundamencie można budować dalej. Kluczem do pojęcia pracowitości jest PRACA DOBRZE WYKONANA (PDW). Przede wszystkim ma ona cel i sens – nie jest zatem jałowym i machinalnym wykonywaniem jakichś czynności bez zrozumienia, lecz prowadzi do Dobra, z czego wykonujący pracę zdaje sobie sprawę. W tym ujęciu praca ma walor heroiczny i może być też rozumiana jako służba innym. Ważne jest dokładne i sumienne wykonanie każdego zadania, również gdy teoretycznie nikt tego nie kontroluje z zewnątrz. Taka postawa płynącej z wnętrza obowiązkowości i dbałości o jakość pracy spowoduje, że efekty działania dadzą autentyczną radość. Kolejnym elementem PDW jest dobry wypoczynek. Nieumiarkowane zatracenie się w pracy prowadzić może do zaniedbania bliźnich i w efekcie spowodować, że praca nie wyda dobrych owoców. Z kolei zły wypoczynek spowoduje zmarnowanie czasu wolnego i negatywnie odbije się też na samej pracy. Wreszcie na koniec warto podkreślić aspekt wspólnotowy pracowitości – wykonywanie czegoś razem buduje więzi, umacnia relacje i staje się źródłem radości. Pracowitość, rozumiana tak jak powyżej, jest cnotą i stanowi wartość. Ubogaca człowieka, pomaga mu wzrastać, może uczynić go lepszym, a przy okazji pomóc mu przysłużyć się bliźnim i zbudować z nimi autentyczną więź na drodze ku dobrym owocom.

Przekładając powyższe rozważania na konkrety życia szkolnego warto zaznaczyć, że uczenie się pracowitości jest procesem długofalowym. Regularność nauki ułatwia zapamiętywanie i zrozumienie, planowanie pozwala sensownie rozłożyć siły poświęcane na przyswajanie wiedzy, punktualność i terminowość uczą odpowiedzialności za swoje działania, określenie sensu nadaje kierunek lekcjom przedmiotowym i godzinom wychowawczym, ucząc przy tym, że wiedzę zdobywamy w konkretnym, dobrym celu. Sumienność pomaga właściwie przygotować się do zadań dnia szkolnego, a wspólna praca uczy pomocy kolegom w duchu służby. Wreszcie dobry wypoczynek daje siły do radosnego odkrywania nowych wspaniałości w krainie wiedzy. Pracowitość to dźwignia, która pomaga nam wszystkim wzrastać i czyni nas lepszymi ludźmi, a w efekcie pomaga stawiać kolejne kroki na drodze ku świętości.

„Uświęcanie własnej pracy nie jest jakąś chimerą ale posłannictwem każdego chrześcijanina: twoim i moim. W ten sposób ujął to pewien tokarz, który powiedział: <Napełnia mnie szczęściem ta pewność, że kierując tokarką i śpiewając, śpiewając dużo – wewnątrz i na zewnątrz – mogę stać się święty: jak dobry jest nasz Bóg!”> (Św. Josemaría Escrivá, „Bruzda”, 517).

Jakub Janik

– nauczyciel historii i WOS-u, wicedyrektor Szkoły Podstawowej „Wierchy” Fundacji Sternik Kraków

Artykuł Pracowitość pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Aniołowie, aniołowie biali,

o! Przyświećcie blaskiem skrzydeł swoich,

by do Pana trafił ten zgubiony

i ten, co się oczu podnieść boi,

i ten, który bez nadziei czeka,

i ten rycerz w rozszarpanej zbroi,

by jak człowiek szedł do Boga-Człowiek,

aniołowie, aniołowie biali.

Myślę, że dla młodego pokolenia chrześcijańscy rodzice i wierzący nauczyciele powinni być aniołami, prowadzącymi do Boga-Człowieka. To jest bardzo ważne zadanie, żeby nie zostawić następnego pokolenia w pustce i nihilizmie z rozpaczą, albo cynizmem w sercu. Niech się nie spełni na nich wiersz Leopolda Staffa Idą gościńcem, który opowiada jaka jest ludzka „boleść sroga”. Ludzie są smutni i bardzo chorzy, bo „sami sobie doktorzy” i „własnych mąk lekarze”. Pyta Staff: „Jak zwie się wasza boleść sroga? – Nie mamy Boga! Brak nam Boga!”.

Ojciec Święty Benedykt XVI mówił, że bardzo ważnymi wezwaniami do uwierzenia i dowodami na istnienie Boga są świadkowie wiary i dzieła sztuki. Trzeba młodym pokazywać świętych z poprzednich wieków i z naszych czasów. O ile można dyskutować z jakąś myślą, ideą, to przecież raczej nie dyskutuje się z życiem św. Augustyna, św. królowej Jadwigi, Tomasza Morusa, Brata Alberta Chmielowskiego, ojca Maksymiliana, siostry Faustyny. Mamy przecież świętych świadków już z naszych czasów. Są tu zarówno starsi i młodsi. Warto ich wydobywać, mówić o nich. To świadectwo życia porusza i przekonuje. Ono ma także inspirującą siłę.

Świadkami wiary są także twórcy kultury, którzy przez swoje dzieła mówią o wierze i przywiązaniu do niej. Wielkie i piękne bazyliki i katedry w Europie świadczą o wierze twórców i poprzednich pokoleń. Antonio Gaudi, architekt La Sagrada Famiglia w Barcelonie, jest kandydatem na ołtarze. Dzieła sztuki w pinakotekach mówią o wierze Fra Angelico, Giotta, Michała Anioła, Rafaela, Rublowa, Caravaggia, Rembrandta, Matejki i wielu innych. Muzyka Palestriny, Mozarta, Bacha, Verdiego, Góreckiego nie byłaby zrozumiała bez znajomości wiary. Wiara jest kluczem do zrozumienia kultury europejskiej i światowej. Dante, Hugo, Dostojewski i Mann, nasi wieszczowie narodowi, Sienkiewicz, Wyspiański i Staff byliby okaleczeni, gdybyśmy z ich dzieł wycięli wiarę. W 200. rocznicę urodzin Cypriana Kamila Norwida trzeba młodym czytać Moją piosnkę II, bo to nie tylko świadczy, że kochał Ojczyznę i tęsknił za nią, ale modlił się do Boga, cenił sobie polski zwyczaj pozdrawiania się i przyznawania do wiary: „Niech będzie pochwalony Jezus Chrystus”.

Wielkim zadaniem na dziś katechetów i chrześcijańskich nauczycieli, zwłaszcza historii i języka polskiego, jest pokazać świadków wiary i wielką kulturę chrześcijańskiego świata. Nie przemilczając tych spraw mogą otwierać młode serca na skarb wiary.

bp Piotr Turzyński

– adiunkt na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Instytucie Historii Kościoła i Patrologii, Biskup Pomocniczy Radomski, Delegat do Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli przy Konferencji Episkopatu Polski

fot. unsplash.com

Artykuł O wielkich poetach i sztuce, o aniołach i wierze pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Młodzi sami zawsze dają nam nadzieję. Mimo wszystko Kościół bogaty jest w młodych świadków wiary. Świętymi zostali Perpetua, Felicyta, Agnieszka, Łucja, Józef Sanchez del Rio, królowa Jadwiga, królewicz Kazimierz, Stanisław Kostka i bardzo wielu innych. Do tego wyjątkowego grona należy zaliczyć błogosławioną Karolinę Kózkównę, w ostatnich latach Klarę Badano, Karola Acutisa i beatyfikowaną 24 października tego roku w Rimini Sandrę Sabattini, młodą narzeczoną. Napisała już jako 11-letnia dziewczynka: „Życie bez Boga jest stratą czasu, nudą i płytką zabawą w oczekiwaniu na śmierć”. Studiowała medycynę i należała do Wspólnoty Jana XXIII, a swoją pasją uczyniła pracę wśród niepełnosprawnych i ubogich. Prowadziła dziennik duszy, miała kierownika duchowego, była narzeczoną. Nie miała doświadczeń mistycznych, nie była wystawiona na próby heroizmu i cierpienia, ale zawsze była pełna życia i energii. Sandra odkryła smak życia z Bogiem. Mówią, że należała do „normalsów”. Zginęła w wypadku samochodowym w niedzielę w oktawie Wielkanocy, czyli według dzisiejszej nazwy w Niedzielę Miłosierdzia 1984 roku, mając zaledwie 23 lata.

Wspaniali młodzi żyją wśród nas, czasem po cichu, normalni i niezauważeni. Na jednym z bierzmowań, ksiądz przyprowadził do mnie dziewczynę i poprosił: „powiedz, dlaczego wybrałaś takie imię?”. „ To jest imię mojej mamy, która tragicznie zginęła prawie rok temu”. Innym razem młodzieniec zapytany przez księdza tłumaczył się z wyboru św. Pantaleona na swojego patrona z bierzmowania. „Ja chcę być lekarzem, a on był medykiem i męczennikiem z początku IV wieku. Leczył za darmo”.

Wędrując uliczkami Rzymu w trakcie wizyty ad limina apostolorum byłem świadkiem niezwykłej sceny. Rozkrzyczana grupa młodych Włochów, wracających ze szkoły, nagle zatrzymała się obok żebrzącego w wąskiej uliczce człowieka. Jeden z chłopców zdjął plecak i wyciągnął z niego kanapki i owoce, po czym wręczył je człowiekowi mówiąc: „to dla ciebie”.

Jest nadzieja. Są młodzi, którzy mają w sobie szlachetność, idealizm, miłość i chrześcijańską wielkość. Trzeba im pomóc nieść je przez życie. Oni nas potrzebują, ale może jeszcze bardziej my potrzebujemy ich.

bp Piotr Turzyński

– adiunkt na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Instytucie Historii Kościoła i Patrologii, Biskup Pomocniczy Radomski, Delegat do Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli przy Konferencji Episkopatu Polski

Artykuł O kanapkach, Sandrze, Pantaleonie i nadziei pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Wszyscy, którzy zajmują się aktualnie młodymi, znają dramatyczny i smutny tekst: „Nudzę się”. Trochę go ignorujemy, a trochę nas irytuje. Znawcy tematu mówią jednak, że nuda egzystencjalna czy metafizyczna jest chorobą duszy, a może być sprowokowana pustką, poczuciem bezsensu lub także przesyceniem bodźcami, które przy pewnym progu już nie dają satysfakcji. Niestety, nuda wydaje się dominującym rysem kultury współczesnej i zarazem problemem pedagogicznym. Często bywa stymulatorem patologicznych zachowań. Coraz częściej mówi się o „znudzonej Europie” i „Ameryce, która się nudzi”. Badania przeprowadzone przez Columbia University i opublikowane w 2012 roku wykazały, iż ponad 52% znudzonych nastolatków jest narażonych na nałogi. Rodzice i nauczyciele powinni tę doskwierającą dzieciom nudę traktować poważnie, jako sygnał niebezpiecznych skłonności i doświadczeń. Zadziwiające jest to, że mimo niezwykłej różnorodności i dostępności coraz to nowszych atrakcji, mamy do czynienia z „epidemią nudy”, która dotyka całe społeczeństwa. Przyzwyczailiśmy się, że co chwila musi być nam ofiarowana nowa informacja. Jesteśmy dziećmi, które czekają na nowe, jeszcze bardziej zadziwiające a-kuku.

Neil Postman, amerykański filozof kultury i medioznawca, nasz świat nazywa „Światem a-kuku”, bo tutaj nowe zdarzenia pojawiają się w polu zainteresowania na chwilę i szybko znikają. Wykorzystują to współczesne media i tworzą pewien styl życia, któremu brak zakorzenienia i głębi. Wszystko staje się powierzchowne i jednakowo ważne, by za chwilę być jednakowo nieważnym. Według wspomnianego filozofa, to prowokuje postępującą destrukcją, która objawia się ogólnym załamaniem spokoju psychicznego i ładu społecznego.

Z pedagogicznego punktu widzenia, stan nudy przewlekłej pokazuje nieumiejętność radzenia sobie z monotonią i powtarzalnością oraz przesytem. Niebezpieczny jest chroniczny brak akceptacji dla powtarzalności i szarości. Niepokój duszy, szukanie nowych wrażeń i pustka wołają o treść i o sens, wołają o relacje, bo człowiek zamknięty w sobie i swoich przyjemnościach oraz własnym nasyceniu jednak nie znajduje szczęścia. Smutny jest obraz nastolatków siedzących na przerwie między lekcjami osobno, odizolowanych od siebie lśniącymi ekranami telefonów. To jest samotny świat.

Według niektórych pedagogów, nuda może być stymulatorem twórczości, tak samo jak niewiara ze swoją pustką może prowokować do odkrycia Boga i Jego piękna. Wszystko co trudne i złe może jednak posiadać swój pozytywny skutek. Podobnie nuda. Nie wolno tylko dać się wkręcić w jej chocholi taniec, i nie można jej bagatelizować. Skoro w literaturze pięknej i naukowej nuda jest określana jako stan znużenia, pustki duchowej i wewnętrznego ubóstwa, to trzeba znaleźć sposób, aby wyrwać z tej pustki i ubóstwa, stymulować ciekawość, uczyć stawiania pytań, wydobywać osobiste zainteresowania młodych.

Dziś mamy do czynienia z niespotykanym dotąd zatorem informacyjnym, który przeraża i małych, i dużych. Warto zdać sobie sprawę, że – jak twierdzi Neil Postman – w dzisiejszym świecie nauka i informacja stały się bogami, a przynajmniej łatwo stają się nimi. Tymczasem one mają jedynie funkcję służebną. Mają służyć rozwojowi człowieka. To jest chrześcijański personalizm. Po Bogu, człowiek zajmuje najważniejsze miejsce, jest koroną stworzeń i znajduje szczęście nie jako niewolnik rzeczy, ale jako twórca u boku jedynego Stwórcy. Pytanie jest więc poważne: nie, jak nauczyć najwięcej, ale jak wzbudzić fascynację ludźmi i światem? Co zrobić, by nauczyć kreatywności, by wyrwać z banalności i nudy, by nauczyciel i uczeń chcieli się zawsze rozwijać?

bp Piotr Turzyński

– adiunkt na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Instytucie Historii Kościoła i Patrologii, Biskup Pomocniczy Radomski, Delegat do Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli przy Konferencji Episkopatu Polski

fot. unsplash.com

Artykuł O nudzie, świecie a-kuku i personalizmie pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

1. Formacja duchowa poprzez:

– systematyczne pogłębianie życia religijnego,

– uczestniczenie w rekolekcjach, dniach skupienia, spotkaniach modlitewnych oraz pielgrzymkach,

– aktywne uczestniczenie w wydarzeniach religijnych w parafiach i diecezji.

2. Formacja intelektualna poprzez:

– poszerzanie i systematyzowanie wiedzy religijnej,

– pogłębianie wiedzy z zakresu nauczania Kościoła,

– uczestniczenie w wykładach, seminariach i konferencjach tematycznych.

W tym zakresie niezwykle cenna jest dla nas współpraca z Miesięcznikiem Nauczycieli Katolickich Wychowawca.

Duszpasterstwo jest miejscem dla wszystkich nauczycieli, wychowawców, pracowników oświaty, a także dla sympatyków tego środowiska. Od 2015 roku krajowym opiekunem i koordynatorem prac duszpasterstw w poszczególnych diecezjach z ramienia Episkopatu Polski jest bp Piotr Turzyński z Radomia.

Jakie wydarzenia są planowane na ten rok? Poszczególne diecezje realizują szereg własnych inicjatyw. Istnieje jednak szereg stałych punktów formacji nauczycieli.

W październiku są to Msze Święte w intencji nauczycieli, z racji przypadającego na dzień 14 października Dnia Edukacji Narodowej. W ostatnim tygodniu października odbywają się także coroczne rekolekcje dla diecezjalnych duszpasterzy nauczycieli. Jest to zarazem doskonała okazja do wymiany doświadczeń, a także wzajemnego poznawania środowiska i jego potrzeb. W listopadzie duszpasterstwa organizują Msze Święte w intencji zmarłych nauczycieli, wychowawców i pracowników oświaty. W okresie Adwentu i Wielkiego Postu organizowane są dni skupienia. Są one doskonałą okazją do spotkania z ciekawymi przemyśleniami, a także dyskusji w znakomitym gronie rozmówców. W ciągu roku duszpasterze organizują pielgrzymki do krajowych i zagranicznych sanktuariów. Podsumowaniem każdego roku formacyjnego jest Ogólnopolska Pielgrzymka Nauczycieli na Jasną Górę. Na każdą pielgrzymkę przygotowywane są materiały dla nauczycieli, publikowane w Roczniku Naukowym Duszpasterstwa. W tym roku po raz 84. nauczyciele z całej Polski pielgrzymowali przed oblicze Jasnogórskiej Pani. Ufamy, że nadchodzący rok pracy formacyjnej przyniesie błogosławione owoce.

http://www.duszpasterstwonauczycieli.pl/

ks. Wojciech Wojtyła – sekretarz Krajowego Biura ds. Duszpasterstwa Nauczycieli i Wychowawców

Artykuł Duszpasterstwo Nauczycieli pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Mój ogródek

Poranek jak co dzień: rwetes przy wstawaniu: za 10 minut lekcja, łóżko trzeba pościelić, uprzątnąć (bo wiecie, kamerka wyolbrzymia), nawodnić, nakarmić, przypilnować czasu, zmyć resztki snu przyklejone do powiek, posadzić przed monitorem…

W głowie buczy i huczy klik, klik, klik…

Ufff, chwila zatrzymania.

W kuchni wita mnie aromat świeżo zaparzonej przez męża kawy oraz upieczonego chleba. On doskonale wie, czego mi potrzeba. Odsuwam poza siebie wszystko inne, nalewam do kubka kawy, dopełniam spienionym mlekiem oraz syropem klonowym. Kroję ciepły jeszcze bochenek.

W tym momencie ten mój skrawek stołu zalewają promienie słońca…

Układam na nim kwiaty, które zostały z „wiankowania” i wchodzę do mojego „ogrodu”.

Zanurzam się w tym blasku, pozwalam by światło wypełniło mnie. I tak trwam – w blasku, w sobie…

Mój mały Ogródek, dar od Stwórcy…

Z wdzięcznością za ten poranek, za rodzinę, za troskę męża, za blask promieni i śpiew ptaków dobiegających zza okna.

Noce, owoce i paprocie…

Wczorajszy dzień był bardzo wyczerpujący, ale jednocześnie taki pełny. Rankiem z trudem obudziłam się po pracowitej nocy. Pomimo zmęczenia, które nie odeszło po kilkugodzinnym śnie, mogłam cieszyć się efektem zarwanej nocki. Owoc pracy moich dłoni leżał zabezpieczony na szklanej półce w lodówce. Oczekiwał na swoją godzinę, w której to spocznie na delikatnych włosach dziewczynki z „mojej” scholki, która po raz pierwszy miała przyjąć Jezusa Eucharystycznego do swojego serca.

Kawa, śniadanie i przyszedł czas, żeby wyruszyć do kościoła. Przede mną były dwie uroczystości z dziećmi pierwszokomunijnymi. Gitara na plecach, ciepła herbata w kubku termicznym, nuty pieśni w głowie i w zapisie na pięciolinii, a przede wszystkim radość w sercu, podszyta odrobiną tremy. Moje córki postanowiły mi towarzyszyć i służyć swoimi głosami. I razem jeszcze z innymi mamami oraz dziewczynkami wyśpiewywałyśmy Bogu tak jak potrafiłyśmy.

Po powrocie czekał na nas obiad przygotowany przez męża i zaproszenie na wyprawę do rezerwatu i piknik. Zmęczenie, emocje nie odpuszczały, jednak otaczająca nas zieleń, śpiew ptaków, szemranie strumyka przyniosło ukojenie. Poddałam się temu, co zostało mi podarowane. Z wdzięcznością przyjęłam czuły dotyk Stwórcy…

Kolekcjonerka okruszków

Przede mną bezkres. Dzisiaj wyraźna linia oddziela jedną rzeczywistość od drugiej. Niby jeden błękit, a w ilu odcieniach. Gdybym potrafiła chwycić za pędzel i wymalować, to co rozpoznają moje oczy…

Blask słońca przenika nas. Drobniutki ciepły piasek dobroczynnie masuje nasze stopy.

Fale niestrudzenie podążają jedna za drugą, raz po raz napływając na siebie, niosąc się na „ramionach”, by z łoskotem dotrzeć do brzegu.

„Szszszszeeee, szszszyyyy, szszszszuuu”… – przekazują między sobą wiadomość zrozumiałą tylko dla nich. Ja odbieram je jako pean na cześć Tego, który Słowem je stworzył. A wszystko, co stworzył, było i jest dobre.

Wsłuchuję się i chłonę tę pieśń uwielbienia. Moje serce podąża za nią. Każde jego uderzenie jest wyrazem wdzięczności za ten czas i to miejsce i ludzi, dzięki którym mogę kosztować tej słodyczy.

Anna Skorża

– pedagog, mama czworga dzieci, prowadzi scholę dziecięcą w parafii Matki Bożej Zwycięskiej w Poznaniu. Z radością odkrywa tajemnice florystyki i muzyki liturgicznej

fot. A. Skorża

Artykuł Księga wdzięczności pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Wobec bardzo skomplikowanego świata wydaje się, że rodzice coraz częściej mają problem z podstawowymi kompetencjami wychowawczymi i z różnych powodów nie potrafią sobie poradzić z problemami swoich dzieci i dorastającej młodzieży. Ten problem rodziców to jest wielkie zadanie dla Kościoła, szkoły i całego społeczeństwa. Nie chodzi bynajmniej o to, by nauczać i podać receptę na wszystko. Bardziej chodzi o to, by zainspirować do myślenia, pracować nad świadomością, szukać zrozumienia i antidotum oraz podzielić się różnymi rozwiązaniami. W czasie rekolekcji wakacyjnych z rodzinami Domowego Kościoła Ruchu Światło-Życie, podczas długich rozmów odkryłem, że wielu rodziców szuka i znajduje lepsze czy gorsze rozwiązania wychowawcze i warto, aby jedni drugich przez własne świadectwo inspirowali.

Dziecko z pewnością nie jest Bogiem i nie oddaje mu się hołdu, chociaż jest to dziś dużą pokusą, a z drugiej strony trzeba zawsze szanować jego godność. Warto zdać sobie jednak sprawę, że wraz z liberalną demokratyzacją, a może jeszcze bardziej po grzechu pierworodnym, mały i młody człowiek może stać się egoistycznym tyranem, niszczącym przede wszystkim samego siebie. Wydaje się, że dzisiaj pilnym zadaniem jest wsparcie rodziców w trudnej sztuce wychowania. Trzeba wciąż podkreślać i przypominać, jak wielką rolę mają do spełnienia i przede wszystkim budzić świadomość, że w relacjach z dziećmi wszytko ma wymiar edukacyjny i decyduje o przyszłości młodego pokolenia. Chodzi o świadomość i odpowiedzialność. Rodzice na ogół przyjdą na wywiadówkę do szkoły i do kościoła na spotkania przed I Komunią Świętą – i to jest wspaniała okazja, by pokazać mechanizmy wychowawcze, zagrożenia, metody i cele wychowania. Cenne jest tworzenie takich środowisk, w których rodzice będą mogli dzielić się swoimi troskami, usłyszeć innych i spotkać się z dobrymi specjalistami z dziedziny wychowania. Współczesna szkoła, w imię dobra następnego pokolenia i w imię wierności własnej misji, nie może zignorować tego swojego zadania.

bp Piotr Turzyński

– adiunkt na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Instytucie Historii Kościoła i Patrologii, Biskup Pomocniczy Radomski, Delegat do Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli przy Konferencji Episkopatu Polski

Artykuł O rodzicach i nowym zadaniu szkoły pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Aby ochronić następne pokolenie przed pustką, nudą i nihilizmem, zadaniem szkoły jest dzisiaj uczyć szacunku do rzeczywistości, uczyć zadziwienia nad światem i ludzką naturą oraz odwagi stawania po stronie prawdy.

bp Piotr Turzyński

– adiunkt na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Instytucie Historii Kościoła i Patrologii, Biskup Pomocniczy Radomski, Delegat do Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli przy Konferencji Episkopatu Polski

fot. unsplash.com

Artykuł O rzeczywistości, ateizmie i szaleństwie pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Ruch solidarnościowy, który dokonał bezkrwawej zmiany ustroju Polski i zmiany układu sił w Europie, bez wątpienia był inspirowany chrześcijańską wiarą i myślą, dlatego związkowcy podjęli zmagania o ochronę życia nienarodzonych. Pierwszy raz sprawa został publicznie podjęta 23 kwietnia 1990 roku, podczas II Krajowego Zjazdu Delegatów „Solidarności“ w Gdańsku. Zebrani wówczas delegaci z całego kraju, jednomyślnie podjęli wyjątkową uchwałę, zobowiązując się do ustanowienia w Polsce prawa chroniącego życie nienarodzonych. Data była symboliczna, gdyż były to imieniny ks. Jerzego Popiełuszki i zgromadzeni związkowcy chcieli uczynić prezent i oddać hołd swojemu kapelanowi, który wiele razy mówił o wartości życia i złu aborcji. Owocem działania „Solidarności” stał się wprowadzony 7 stycznia 1993 roku zakaz aborcji na życzenie. Polska przeszła od ustawodawstwa proaborcyjnego do prawa chroniącego życie nienarodzonych, choć jeszcze nie w całej pełni. Nie wolno tego dziedzictwa „Solidarności” zaprzepaścić.

Warto dodać, że odpowiedzią na trudności kobiet w akceptacji własnego macierzyństwa stały się prowadzone przez Caritas tzw. Domy Samotnej Matki, gdzie kobieta może w pewien sposób ukryć się przed światem i otoczona opieką bezpiecznie urodzić dziecko i – jeśli tak zdecyduje – oddać je do adopcji oraz „Okna Życia”, w których można zostawić dziecko, aby żyło i ucieszyło rodziców, którzy na nie czekają. Aborcja jest zabijaniem niewinnych i nie jest rozwiązaniem. Ofiarą jest tu najbardziej bezbronna istota ludzka, ale także kobieta, która biologicznie, psychicznie i duchowo nakierowana na przekazywanie i chronienie życia, nagle jest w tych wszystkich sferach zraniona, co nie pozostaje bez konsekwencji. Nienegocjowalne prawo do życia jest powiązane w swojej istocie z naturą biologiczną, psychiczną i duchową kobiety, z jej niezaprzeczalnym geniuszem.

bp Piotr Turzyński

– adiunkt na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Instytucie Historii Kościoła i Patrologii, Biskup Pomocniczy Radomski, Delegat do Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli przy Konferencji Episkopatu Polski

fot. unsplash.com

Artykuł O wartościach nienegocjowalnych pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Problem wartości nabiera szczególnego znaczenia w epoce przemian i napięć cywilizacyjnych. W ostatnich tygodniach możemy obserwować takie napięcia na ulicach polskich miast. Wielu zadaje pytanie: jak to się stało, że młodzi, wychowani w katolickich rodzinach, odrzucają teraz wartości chrześcijańskie? Dlaczego dzieci „Pokolenia JPII” okazują tak wulgarną agresję wobec Kościoła, wdzierają się do świątyń, zakłócają nabożeństwa, niszczą elewacje świątyń i pomniki św. Jana Pawła II?

Wydaje się, że dziś dla młodzieży – tej obecnej na protestach – wartości tradycyjne mają charakter muzealny. Może świadczyć o tym bunt przeciw wszelkim ograniczeniom i zasadom, stojącym na przeszkodzie życia, w którym najważniejsze są wygoda i własny komfort. Nie identyfikują się oni z Kościołem, postrzeganym jako ciało obce, w najlepszym wypadku jako instytucja użytkowa, z zaświadczeniami i formalnościami, ale z pewnością nie żywa wspólnota. Co więcej, wobec Kościoła (i duchowieństwa) okazują dziś wrogość i pogardę, bo to właśnie on stoi na straży tradycyjnych wartości chrześcijańskich i przeciwstawia się konformistycznemu modelowi życia.

Z pewnością rzeczywistość jest złożona, i nie jest zadaniem tego krótkiego artykułu dogłębna analiza takiego stanu rzeczy. Możemy jednak spojrzeć na nią w świetle nauczania św. Jana Pawła II w odniesieniu do wartości. Jednym z pierwszorzędnych pytań, w nauczaniu tego wielkiego filozofa i teologa, było pytanie o człowieka. Św. Jan Paweł II podkreślał, że człowieka cechuje „boska genealogia”. Został on stworzony na podobieństwo Boga i w związku z tym ma ogromną wartość, która przewyższa wartości wszystkich innych bytów istniejących. Żyjąc w świecie materialnych przedmiotów, staje się podmiotem w hierarchii bytów stworzonych. Stąd też stanowi on wartość samą w sobie i przysługuje mu niezbywalna godność osoby. Jest dla innych boskim darem, jednocześnie danym i zadanym. Papież zauważa, że współczesny człowiek, zapominając o wyjątkowej wartości i godności drugiej osoby, w konsekwencji zwraca się także przeciwko sobie. Poprzez grzech, popadanie w nałogi oraz przyjmowanie niewłaściwych postaw wobec innych ludzi, przyczynia się do autodestrukcji. Zapomina wręcz o swoim „człowieczeństwie”, w konsekwencji zatracając je. Papież Jan Paweł II widzi przyczynę takiej sytuacji w materializmie ludzkim, prowadzącym do „cywilizacji śmierci”, która dąży do odrzucenia fundamentalnych wartości etycznych i chrześcijańskich, tj. miłości, pokoju, sprawiedliwości, solidarności, od zawsze wpisanych w naturę człowieka. „Cywilizacja śmierci” zmierza do szerzenia nienawiści i międzyludzkiej zazdrości oraz wzbudzania konfliktów.

Jako przeciwwagę dla wymienionych zjawisk, św. Jan Paweł II propaguje „cywilizację miłości” (termin zaczerpnięty od św. Pawła VI). Cywilizacja miłości uwzględnia najistotniejsze wartości moralne w kontekście prawa naturalnego. Przede wszystkim dąży do traktowania człowieka jako osoby zarówno w wymiarze cielesnym, jak i duchowym. Oznacza to, że osoba ludzka w sposób zasadniczy odróżnia się od świata materialnego. Jest stworzona na obraz i podobieństwo Boga, ma nieśmiertelną duszę oraz wolę i rozum. W związku z tym nie może być traktowana przedmiotowo, w sposób materialny, gdyż zawsze ma pierwszeństwo przed rzeczą. Życie ludzkie samo w sobie ma wielką wartość, swój sens i cel. Nie jesteśmy dziećmi ślepego przypadku, ale owocami Bożego planu miłości. Ta podstawowa wartość pozostaje zawsze niezmienna.

ks. dr Dariusz Frydrych

– Wydział Katechetyczny Kurii Diecezji Radomskiej

Artykuł Pilna potrzeba wychowania ku wartościom w myśl św. Jana Pawła II pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

„Dziwny jest ten świat”. Rozwijamy cywilizację, czynimy sobie ziemię poddaną, a jednak otwieramy także nowe horyzonty dobra i niestety zła. Coś zrobimy dobrego, a obok przykleja się zło. Potrafimy się mylić. Chcemy dobrze, a czynimy źle. Św. Paweł w Liście do Rzymian tak opisywał kondycję ludzką: „nie czynię bowiem dobra, którego chcę, ale czynię to zło, którego nie chcę” (Rz 7, 19). Trzeba ciągle być uważnym i się korygować. Dla nas chrześcijan celem, ideałem i zwierciadłem jest prawda, która ma swoje źródło w Bogu. Chodzi o prawdę o człowieku, o jego naturze, wielkości i ograniczeniach, ale także o pochodzeniu i o ostatecznym przeznaczeniu. Ta prawda, skomplikowana i wielowymiarowa, trudna do uchwycenia, jest ukryta w Bogu Stwórcy. Prawda o człowieku jest bardzo istotna w psychologii, pedagogice i koncepcji szkoły, wizji jej zadań i misji. Oczywiście są także nowe wyzwania czasów oraz weryfikacja funkcji i owoców. To poszukiwanie prawdy staje także przed dzisiejszą szkołą.

W szkole chcielibyśmy mieć dobrego ucznia, ale już nie wszyscy rozumiemy, że wiedza to nie wszystko. Liczą się także kompetencje społeczne, pracowitość, czyli zdolność do ponoszenia trudów, kreatywność, zdolność syntezy, umiejętność wykorzystania zdobytej wiedzy i pewnie wiele innych cech, decydujących o charakterze i osobowości człowieka. Szkoła powinna wychowywać. Tymczasem widzimy, przy wielkiej dysfunkcji rodziny, dramatyczny upadek szacunku do starszych, do dziedzictwa kultury, brak ideałów i niszczenie wszelkich autorytetów. Wychowanie następnego pokolenia jest wielkim i niełatwym zadaniem szkoły.

W związku z rozwojem wielu nauk, programy nauczania zostały tak rozbudowane, że nie ma w nich czasu na pogłębienie i utrwalenie, więc siłą rzeczy wiedza uczniów, być może w założeniu rozległa, okazuje się powierzchowna i bardzo ulotna. Rodzice uczniów z młodszych klas mówią o przeciążeniu swoich dzieci. Nawet teraz, przy zdalnym nauczaniu, wszyscy nauczyciele chcą się wykazać liczbą ocen i ciągle robią sprawdziany oraz zadają prace domowe. Uczniowie średnio zdolni muszą siedzieć godzinami, aby zadośćuczynić wymaganiom. Nie ma w tym cnoty umiaru, a uczniowie są raczej traktowani przedmiotowo, jako ci, którzy nie są celem edukacji, ale są potrzebni nauczycielom do wykazania się wobec biurokratycznych wymogów. Bez wątpienia brak jest całościowego spojrzenia na wymagania stawiane uczniom i brak ograniczenia wybujałych ambicji twórców niektórych podstaw programowych. Jednak wydaje się, że nikt nad tym nie panuje.

Przerażająca jest nieumiejętność czytania. Duszpasterze prowadzący ministrantów mówią, że uczniowie siódmych i ósmych klas po prostu nie potrafią czytać, a co dopiero powiedzieć o czytaniu ze zrozumieniem. Nie można wybudować domu bez postawienia fundamentów.

Są też inne problemy. Jak to możliwe, że aby zdać egzamin maturalny trzeba chodzić na korepetycje? Przecież to nie tylko fakt, że powodzi się rodzinom lepiej i stać je na dodatkowe lekcje, to nie tylko nauczyciele, którzy chcą dorobić i nie tylko zmiany cywilizacyjne dotykające uczniów, ale po prostu niewydolność szkoły. To są poważne błędy koncepcyjne.

Szkoła i jej programy wymagają poważnego przemyślenia, ale jeszcze bardziej szkoła potrzebuje mądrych umysłów i szlachetnych serc nauczycieli. Bez tego żadne zmiany nie przyniosą oczekiwanych rezultatów.

bp Piotr Turzyński

– adiunkt na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Instytucie Historii Kościoła i Patrologii, Biskup Pomocniczy Radomski, Delegat do Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli przy Konferencji Episkopatu Polski

Artykuł O szkole raz jeszcze pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

dr Paweł Śwital

Prodziekan Wydział Prawa i Administracji Uniwersytet Technologiczno-Humanistyczny im. Kazimierza Pułaskiego w Radomiu

Artykuł Rzecznik Praw Ucznia jako gwarant ochrony praw ucznia pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

bp Piotr Turzyński

– adiunkt na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Instytucie Historii Kościoła i Patrologii, Biskup Pomocniczy Radomski, Delegat do Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli przy Konferencji Episkopatu Polski

Artykuł Z notatnika Pasterza – O losie człowieka, życiu, utopii i Bogu pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

dr Piotr Kobylski

– Uniwersytet Technologiczno-Humanistyczny im. Kazimierza Pułaskiego w Radomiu

Artykuł „Pieniądz idzie za uczniem” pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

W tym roku, na prośbę bardzo wielu środowisk nauczycielskich, złożyliśmy do Konferencji Episkopatu Polski prośbę o ogłoszenie błogosławionej Natalii Tułasiewicz patronką nauczycieli polskich. Księża Biskupi przychylili się do prośby i zwrócili się do odpowiedniej kongregacji na Watykanie. Oczekujemy na odpowiedź. Nauczyciele potrzebują patronki i pięknego wzoru do naśladowania.

bp Piotr Turzyński

– adiunkt na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Instytucie Historii Kościoła i Patrologii, Biskup Pomocniczy Radomski, Delegat do Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli przy Konferencji Episkopatu Polski

Artykuł O błogosławionej Natalii Tułasiewicz pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Psychologowie alarmują, rodzice czasem wprost nie są świadomi zagrożeń, albo są pedagogicznie niewydolni i po prostu bezradni wobec siły współczesności. Na jednym ze spotkań z małżonkami z Domowego Kościoła Ruchu Światło-Życie podjęliśmy temat, dzieląc się troską i doświadczeniami. Jedna z par słusznie zauważyła, że odbierając młodym gry i Internet, czy też ograniczając w znaczący sposób czas na te rzeczy, trzeba dać coś w zamian. Jest to przede wszystkim wołanie o to, by się młodymi zająć, by być kreatywnym w wychowaniu i uczyć dzieci oraz młodzież kreatywności. Warto ich w jakiś sposób bardziej zaciekawić „realem” oraz pozwolić rozwijać talenty i zainteresowania. Wszystko po to, by młody człowiek nie stał się bezdusznym cyborgiem, któremu wydaje się, że ma kilka żyć, wszystko może, a życie to zabawa.

Wydaje się, że potrzeba wielkich umiejętności i oddania młodym czasu, aby ocalić ich przed nudą, zafascynować realnym życiem i obronić przed uzależnieniem od elektronicznych mediów. To jest wielkie zadanie rodziców, szkoły, Kościoła i wszystkich, którym zależy na naszej cywilizacji.

Człowiek nieświadomy samego siebie, swojej psychiki i duszy, równocześnie jest niewrażliwy na duchowy, niewidzialny świat, na drugiego człowieka, a także na wiarę i Boga. Nie jest w stanie budować trwałych więzi, a więc nie potrafi tworzyć rodziny i wziąć odpowiedzialności za innych, także za społeczeństwo. Taki człowiek staje się odhumanizowany, po prostu nieludzki. Jeśli będą tylko tacy ludzie ,nasza cywilizacja nie ma przyszłości. A więc zadanie przed nami jest bardzo poważne.

bp Piotr Turzyński

– adiunkt na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Instytucie Historii Kościoła i Patrologii, Biskup Pomocniczy Radomski, Delegat do Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli przy Konferencji Episkopatu Polski

Artykuł O telefonach i wychowaniu pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Czy zawsze zaistnienie konfliktu musi doprowadzić do przykrych efektów? Oczywiście, że nie. Równie dobrze konflikt może stać się czymś pozytywnym, z czego zaangażowane osoby wychodzą wzmocnione, nierzadko ze sobą zaprzyjaźnione. Mało kto posiada umiejętność rozwiązywania konfliktów jako naturalny dar. Na ogół trzeba się tego po prostu nauczyć.

Aby nie doszło do rozwoju konfliktu, gdy zauważysz różnicę zdań, opinii, dążeń między tobą a drugim człowiekiem, zatrzymaj się i pomyśl, z czego ona wynika – z niezrozumienia się czy z rzeczywistych różnic między wami. By dokładnie zrozumieć stanowisko drugiej osoby i przedstawić swoje, dobrze jest przystępując do rozmowy stosować następujące zasady dobrego porozumiewania się:

• Mówcie o tym, co w danej chwili czujecie;

• Koncentrujcie się na problemie, nie na osobie, z którą macie konflikt;

• Poruszajcie tylko jedną kwestię, która jest przedmiotem konfliktu – nie wykraczając poza teraźniejszość, przypominając to, co było w przeszłości, bądź przypuszczając, co jeszcze może się wydarzyć;

• Nie róbcie aluzji do rodziny i innych spraw niezwiązanych z tematem;

• Nie bawcie się w psychiatrę zastanawiając się, dlaczego on tak się zachował;

• Starajcie się nie używać zwrotów: ty zawsze, ty nigdy;

• Jeśli stawiacie zarzuty, to poprzyjcie je faktami;

• Nie przesadzajcie;

• Mówcie dokładnie to, co myślicie;

• Pytajcie, gdy chcecie zrozumieć;

• Zrozumcie, że każdy z was został zraniony.

Rozwiązywanie konfliktów jest sprawą dość trudną, jednak pewnego rodzaju poświęcenie i samozaparcie może przynieść wspaniałe rezultaty.

mgr Anna Włodarczyk

Artykuł Zrozumieć konflikt pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Po Eucharystii poszliśmy do kościoła ojców Bernardynów, skąd wyruszyła młodzież do powstańczych oddziałów i gdzie znajduje się sarkofag pułkownika Dionizego Czachowskiego, następnie przeszliśmy pod jego Mauzoleum i pod wspominany Krzyż Straceń. Młodzi w podniosłym klimacie, z pełną akceptacją i powagą uczestniczyli w tych uroczystościach.

Dyskutujemy o młodych. Szukamy dróg dotarcia do nich. Są dla nas wyzwaniem. Czasem nam się wydaje, że ich tracimy, albo że przerywamy ciąg przekazywania wielkich wartości. Pytamy dlaczego niektórzy nie chcą chodzić na lekcje religii. A z drugiej strony widzimy entuzjastów uczestniczących w Światowych Dniach Młodzieży. Czasem są bardzo poranieni przez dramatyczne sytuacje rodzinne. Są też wspaniali młodzi zaangażowani w różne formy wolontariatu. Lubią to. Świat wirtualny ostatecznie nie daje wystarczającej satysfakcji i ochoty do życia. Oni też szukają wspólnoty, zaangażowania, autentycznego świadectwa, przygody.

Patrząc na pełną katedrę młodzieży, myślałem o tym co ich przyciąga. Nie wolno być utopistą. Z pewnością nakaz, przymus szkolny, obowiązek. Albo nazwijmy to lepiej dyscyplina. Do tego oczywiście dołączona jest obecność nauczycieli i ich świadectwo. Są z młodymi. W niektórych liberalnych głowach jest tak wielka fascynacja wolnością, że nie ma miejsca na żadną dyscyplinę, na żaden trud, na żadne zasady. W takim razie nawet prawda jest niepotrzebna, bo wprowadza tyranię. I wtedy niewiele można zbudować. Wtedy po prostu niemożliwa jest szkoła. Dzieciom i młodym trzeba też nakazać dobro. Ma to być dobro autentyczne i piękne, niekoniecznie użyteczne dla dorosłych. Temu dobru trzeba dać też świadectwo.

Wydaje mi się, że zawsze przyciąga wielkość. Przede wszystkim pociąga wielka, ważna treść. Nie chodzi przecież o pijar, fasadę czy pustą formę, ale o wielkie idee, osoby, cele. Młodzi są doskonali w demaskowaniu sztuczności. Ten ich czasem trudny zmysł dostrzegania białego i czarnego, bez żadnej skali szarości jest dla nas uzdrawiający. Wielka treść taka jak Bóg, Ojczyzna, bohaterstwo, prawdziwa miłość, ofiara, potrafi się sama obronić i fascynuje. Warto ją pokazywać.

Młodzi kochają wspólnotę. Chcą być razem i cieszą się, gdy nie są tylko przedmiotem, ale podmiotem działania. Warto nie tylko mówić im o rzeczach wielkich, ale w nie zaangażować. Na naszym marszu była asysta liturgiczna, schola, grupa rekonstrukcyjna i grupa recytatorska prowadząca małą akademię.

Do tej dyscypliny, wielkości idei, świadectwa starszych, podmiotowości i wspólnoty trzeba dodać kreatywność, oryginalność i świeżość. Oto mamy klucz do młodych. Jest to klucz trudny i nie z automatu, ale możliwy.

+ Piotr Turzyński

Artykuł O powstańcach i dzisiejszej młodzieży pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Każdy nauczyciel powinien mieć też świadomość własnych niedociągnięć i wad zawodowych. Praca nauczycielska wykonywana przez dłuższy czas, może wywołać u niektórych osób specyficzne ułomności charakteru, które czasem są niezauważalne, ale mogą utrudniać harmonijną współpracę w szkole. Należą do nich m.in.: apodyktyczność i upór, osłabienie samokrytycyzmu i uwielbienie, pozerstwo i afektacja, drobnostkowość, skłonność do plotkarstwa i intryg, nadwrażliwość, znieczulenie, czyli ograniczenie aktywności do minimum¹. Jeżeli wymienione problemy dotyczą większej liczby osób, wówczas na pewno utrudniają harmonijną współpracę w zespole nauczycielskim.

Niepokojące jest też zjawisko konkurencji zawodowej, z którym wiążą się np. różne przejawy nieuczciwości, intrygi, donosy. Szczególnie w środowisku nauczycielskim istnieje niebezpieczeństwo występowania przejawów wzajemnych niechęci, towarzyszących sukcesom lub aspiracjom zawodowym, małostkowości i zawiści czy wręcz złośliwości. Wbrew poglądom o korzyściach wypływających z rywalizacji, w ostatecznym rozrachunku okazuje się, że prowadzi ona do wrogości i agresji, osłabia więź emocjonalną, wypacza ideę współpracy oraz obniża poczucie godności².

W pracy nauczyciela dość istotne jest współdziałanie i współpraca z innymi nauczycielami. Poprzez wspólną pracę i wymianę doświadczeń nauczyciele mogą wzbogacać oraz rozwijać niezbędne kompetencje zawodowe i interpersonalne.

W relacji nauczyciel–nauczyciel bardzo ważne jest wzajemne wsparcie, zrozumienie i pomoc w realizacji podejmowanych działań, troska o kulturę pracy, w której nauczyciele mogą rozwijać swoje osobiste wizje, pokonywać stres i strach, czerpać energię i motywację do rozwoju własnego „mistrzostwa” .

Polskie Towarzystwo Nauczycieli wskazuje również zasady szczegółowe nauczyciela wobec pracowników oświaty³:

1. Nauczyciel wraz z nadzorem pedagogicznym i innymi pracownikami oświaty powinien tworzyć zespół ludzi wspomagających się w realizacji wspólnego celu, jakim jest nauczanie i wychowanie. Tworzenie grup nacisku dla obrony własnych korzyści jest niemoralne.

2. Nauczycieli powinny łączyć więzy koleżeństwa, współpracy, pedagogicznej solidarności i szlachetnego współzawodnictwa.

3. Nauczyciel doświadczony winien otoczyć opieką nauczycieli rozpoczynających pracę, służąc im radą i pomocą. Nauczyciel młodszy winien okazywać szacunek i uznanie kolegom z dłuższym stażem pracy.

4. Nauczyciel nie powinien podważać autorytetu innych nauczycieli i pracowników oświaty. Wszelkie uwagi o dostrzeżonych błędach w ich postępowaniu powinien najpierw przekazać bezpośrednio zainteresowanym.

5. Nauczyciel zobowiązany jest do nierozpowszechniania informacji z posiedzeń rad pedagogicznych.

6. Nauczyciele pełniący funkcje w nadzorze pedagogicznym zobowiązani są kierować się w swojej działalności zasadami niniejszego Kodeksu.

Opracowanie

dr Lidia Mergalska – nauczyciel Szkoły Podstawowej nr 13 w Starachowicach

Artykuł Między nauczycielami pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Nie sposób nie znaleźć analogii z dzisiejszym światem. Barbarzyńcy już weszli do naszego Królestwa. Mówią, że nie ma prawdy, albo że każdy ma swoją własną „prawdę” i że żyjemy w czasach postprawdy. Barbarzyńcy, choć posiadają tytuły profesorów (o zgrozo!) uważają, że związki dwóch mężczyzn rodzą więcej dzieci niż małżeństwa, chcą by zwierzęta miały dowody osobiste i paszporty, i by uznano ich prawa. Nie znają św. Franciszka i chrześcijańskiej miłości do wszystkiego, co Bóg stworzył. Polscy barbarzyńcy nie śpiewają kolęd, gdyż w porównaniu z „Jingle Bells” wydają się im bardzo prymitywne. Barbarzyńcy zachęcają dzieci do masturbacji. Chcą zniszczyć nasze skarby: przekonanie o istnieniu prawdy, poczucie sensu, naturę ludzką, wzajemne zaufanie ludzi, małżeństwo, rodzinę, dzieci, Kościół, wszystkie autorytety. Oni chcą wymazać święta, tradycję, Ewangelię. Są ignorantami. Nie wiedzą dlaczego mamy już 2020 rok, a chcieliby może liczyć lata od zbrodniczej rewolucji francuskiej, a nawet październikowej. Uważają Inkę za bandytę i równocześnie się jej boją. Nie wiedzą, kto dał Polsce wolność.

To jest naprawdę starcie cywilizacji. Trzeba wziąć udział w zmaganiu. Wspomniany Augustyn był przekonany, że dopóki człowiek walczy jest zwycięzcą. To nie jest walka nienawiścią. To jest ochrona skarbów. Chodzi o wierność skarbom, by pozostały skarbami. Skarby są piękne i warte obrony.

Zróbcie dobre rekolekcje w szkole. Pomóżcie kapłanom i katechetom. Nie stójcie obok. To jest wspólna sprawa. Niech barbarzyństwo was nie zwycięży. Niech nie ogarnie młodych.

bp Piotr Turzyński

–

Artykuł O barbarzyńcach i skarbie pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Najpiękniejszą definicję miłosierdzia – według mnie – podał święty Jan Paweł II w encyklice o Bożym Miłosierdziu. Oto ona: „w swoim właściwym i pełnym kształcie miłosierdzie objawia się jako dowartościowywanie, jako podnoszenie w górę, jako wydobywanie dobra spod wszelkich nawarstwień zła, które jest w świecie i w człowieku” (Dives in misericordia, 6). Papież podaje ją jako podsumowanie rozważań przypowieści o synu marnotrawnym i miłosiernym ojcu. Miłosierdzie to dowartościowanie, podnoszenie w górę, wydobywanie ukrytego dobra. Czyż nie jest to również doskonała definicja misji szkoły i wychowawcy, którym ma być każdy nauczyciel? Antropologia chrześcijańska mówi nam, że w człowieku jest wielkie dobro, wynikające ze stworzenia przez dobrego Boga, ze stworzenia na Jego obraz i podobieństwo. Człowiek jest synem Bożym, Bożą córką. Takiej godności i takiego personalizmu nie daje żadna inna religia, ideologia, filozofia czy mądrość jakichś domorosłych mędrców, marksistów, lewaków, czy co tam jeszcze wymyślimy. To wewnętrzne dobro trzeba dostrzec, podnieść, pozwolić mu się rozwijać, pomóc, aby budowało tożsamość młodego człowieka.

We wspomnianej encyklice Jan Paweł II pokazuje różne aspekty miłosierdzia, wydobywając je z biblijnych idei, także Starego Testamentu. Bóg jest miłosierny, bo jest wierny samemu sobie, zawsze kocha, choć człowiek się zmienia. Bóg jest wierny przymierzu z człowiekiem, nie może bowiem samemu sobie zaprzeczyć. W zmieniającym się świecie i w zmiennym ludzkim życiu ta wierność jest skałą, na której można się oprzeć.

Oto zadanie szkoły – wierność prawdzie, wierność swojej misji, wierność zasadom. To może się wydawać młodemu człowiekowi twarde i trudne, ale ostatecznie to jest coś, na czym można się oprzeć. Dramatyczny jest w dzisiejszym świecie relatywizm wszystkiego i brak stabilności. Postmodernizm głosi płynność prawdy i buduje niszczący chaos.

Obok wierności, Miłosierdzie Boga to także Jego czułość, delikatność, zrozumienie. Wielki Prorok Jan Paweł II pokazuje, że zarówno wierność i pewna twardość ojca jest obrazem miłosierdzia Boga, ale także czułość i delikatność matki jest też znakiem tego miłosierdzia. Każdy człowiek, a zwłaszcza młody, potrzebuje tej miłości, akceptacji, potwierdzenia własnej wartości, bardziej niż słońca. Młody człowiek musi po prostu wiedzieć, że jest w szkole ważny, że jest kochany.

Wszechmocny Bóg, który przerasta nasze możliwości poznawcze, potrafi w zadziwiający sposób zharmonizować coś co nam wydaje się nie do połączenia. To prawdziwa sztuka być miłosiernym jak Bóg. W relacji z młodym trzeba znaleźć równowagę między zasadami, jasnymi i niezmiennymi, a zrozumieniem, delikatnością i czułością. Oto jest piękna pedagogia Boża! Ona podnosi, dowartościowuje i pozwala żyć.

bp Piotr Turzyński

– adiunkt na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Instytucie Historii Kościoła i Patrologii, Biskup Pomocniczy Radomski, Delegat do Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli przy Konferencji Episkopatu Polski

Artykuł O miłosierdziu i o szkole pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Jednym z najbardziej powszechnych przestępstw jest fałszowanie tożsamości lub jej kradzież. Osoby dokonujące tego typu przestępstwa podają się za kogoś innego. Każdy z nas może założyć konto na portalu społecznościowym i nim się posługiwać, wprowadzając w błąd co do tożsamości. Zjawisko to staje się dość powszechne, obejmuje ono przesyłanie zainfekowanych plików z wirusami, wysyłanie e-maili z próbami wyłudzenia haseł, obserwowanie Twojej obecności on-line w sieci.

Wśród procedur kradzieży tożsamości wymienić można m.in. metodę przejęcia kont internetowych; metodę pozyskują wskazane wrażliwe dane za pomocą technik komputerowych – programów szpiegowskich typu spyware, koni trojańskich, wirusów oraz za pomocą tzw. phisingu, metodę podglądania danych osobowych, metodę zakupu danych od nieuczciwych osób prowadzących różne bazy danych, metodę wyłudzenia danych – sprawcy poprzez różnego rodzaju pozorne działania (np. rzekome zainteresowanie CV danej osoby w celu zatrudnienia).

Wykrywanie tego typu przestępstw jest możliwe m. in. dzięki tzw. adresowi IP, czyli unikatowemu kodowi, który posiada każdy komputer. Zawsze można zatem sprawdzić, z jakiego komputera dokonano danego przestępstwa i do kogo on należy. Zgodnie z art. 190a § 2 kodeksu karnego, za podszywanie się pod inną osobę poprzez wykorzystanie jej wizerunku lub innych danych osobowych grozi do trzech lat więzienia. Sprawca musi jednak działać w celu wyrządzenia jej szkody majątkowej lub osobistej.

Możliwe jest także pociągnięcie do odpowiedzialności cywilnej za naruszenie dóbr osobistych. Samo posłużenie się jest już naruszeniem. Ten, czyje dobro osobiste zostaje zagrożone cudzym działaniem, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie, może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny.

Pamiętajmy, aby nie paść ofiarą tego typu przestępców: nie podawaj swoich danych osobowych nieznajomym odbiorcom, pamiętaj, że zawsze po korzystaniu z systemów zabezpieczonych hasłem należy się wylogować. Otwieraj wiadomości e-mail od znanych Ci odbiorców, jeżeli nie miałeś otrzymać dokumentów od konkretnego odbiorcy nie otwieraj załączników, unikaj klikania w linki od nieznanych odbiorców, stosuj trudne do odgadnięcia hasła, a co najważniejsze miej świadomość, że osoba poznana w sieci nie musi być tym, za kogo się podaje.

dr Paweł Śwital

– prodziekan Wydziału Prawa i Administracji, Uniwersytet Technologiczno-Humanistyczny im. Kazimierza Pułaskiego w Radomiu

Artykuł Kradzież tożsamości w Sieci pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Z dniem 1 września 2020 r. szkoły wróciły do tradycyjnej pracy, jednak z koniecznością zachowania zasad sanitarnych. W gąszczu przepisów trudno się odnaleźć. Zagubienie potęgują wpisy polityków na portalach społecznościowych, wytyczne, zalecenia, które nie mają przecież mocy normatywnej. Z jednej strony musimy zapobiegać rozprzestrzenianiu się epidemii, z drugiej szanować obowiązujące przepisy. W takim konflikcie może być pomiar temperatury uczniowi lub pracownikowi szkoły. Wysoka temperatura może, choć nie musi, świadczyć o zakażeniu wirusem, przy czym brak jednoznacznego wyznacznika, jaka ma być to temperatura. Z wytycznych MEN wynika, że pomiar temperatury jest dozwolony, o ile nie są zapisywane jego wyniki. Samo mierzenie temperatury jest dozwolone, gdyż może świadczyć o zakażeniu wirusem. Jednak wysoka temperatura nie musi oznaczać zakażenia. Rodzice są tymi osobami, które najlepiej znają swoje dziecko i wiedzą, na jakie choroby dziecko choruje. Ponadto wysoka temperatura może mieć charakter czasowy, być spowodowana zmęczeniem, niedospaniem, owulacją itp. Dlatego w przypadku wysokiej temperatury najważniejsze jest zachowanie zdrowego rozsądku. Z kolei zapisywanie wyników pomiaru jest ewidentnym gromadzeniem danych osobowych o zdrowiu, niemającym podstawa prawnych. W przypadku zapisywania temperatury konkretnej osoby, administrator takich danych – a będzie nim najczęściej dyrektor szkoły – naraża się na odpowiedzialność karną za gromadzenie danych osobowych bez podstawy prawnej. Z ostrożności należy odebrać zgodę rodzica bądź prawnego opiekuna na pomiar temperatury, bo takie są zalecenia MEN oraz kuratorium oświaty.

Podobnie w przypadku gromadzenia danych o stanie zdrowia mających miejsce najczęściej poprzez ankiety. Obowiązek zbierania danych o stanie zdrowia może wynikać tylko z decyzji właściwych organów sanitarnych.

Na koniec warto podkreślić nieskuteczność odbieranych oświadczeń o zrzeczeniu się roszczeń na wypadek zakażenia wirusem. Takie oświadczenia są nieskuteczne. Jedyną skuteczną metodą obrony przed tego typu roszczeniami jest przestrzeganie aktualnych przepisów sanitarnych, a ewentualne zakażenie będzie wynikało z ryzyka, jakie cały czas na nas czyha. W tym stanie ryzyka wzajemne życzenia zdrowia są jak najbardziej na miejscu, czego i Państwu życzę.

Mirosław Kopeć

– doktor, adiunkt na Wydziale Prawa i Administracji UTH Radom, Katedra Prawa Publicznego, adwokat

Artykuł Zbieranie danych o stanie zdrowia ucznia przez szkołę pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Lekcje religii dają dzieciom i młodzieży klucz do zrozumienia całej XX-wiekowej kultury chrześcijańskiej świata, Europy i Polski. Bez Ewangelii nie można zrozumieć europejskiego krajobrazu utkanego krzyżami na szczytach i na rozstajach dróg oraz wieżyczkami kościołów i kopuł katedralnych. Wchodząc do pinakotek świata nie wypada być ignorantem i nie wolno nie wiedzieć kto to jest Madonna z Dzieciątkiem, czy skąd się wziął marnotrawny syn. Na koncertach wypada wiedzieć co to jest Requiem czy Missa solenna, a w niej Kyrie, Gloria, Sanctus i Agnus. Czy można zrozumieć Wiktora Hugo, Fiodora Dostojewskiego, Tomasza Manna, Cypriana Kamila Norwida, Henryka Sienkiewicza oraz J.R.R. Tolkiena i wielu innych bez chrześcijańskiego kodu kulturowego? Jestem przekonany, że brakuje takiego spojrzenia na kulturę na lekcjach religii i brakuje tam obecności wielkich dzieł sztuki. A wielkie dzieła bardzo często rodziły się z poszukiwań i inspiracji wiary, ale także stanowią przekonujące świadectwo i bramę wiary. Bez takiego spojrzenia będziemy wychowywali barbarzyńców.

Wiara jest duszą cywilizacji. A bez duszy cywilizacja ginie. Podstawowe zasady etyczne: „wszystko co byście chcieli, aby ludzie wam czynili i wy im czyńcie”, „miłuj bliźniego swego jak siebie samego”, „trzeba przebaczać nie siedem, ale siedemdziesiąt siedem razy”, „miłujcie nieprzyjaciół waszych”, zapisane są w Ewangelii. Mimo wszystko widzimy, że te zasady dziś nie są oczywiste dla wszystkich i trzeba ciągle o nich mówić, aby nie zginęły z naszego życia. Najpiękniejszych tekstów naszej cywilizacji: przypowieści o synu marnotrawnym, Pawłowego hymnu o miłości nie wolno odłożyć do lamusa. One nie tracą nic na aktualności, a wobec agresywnego nihilizmu stanowią wielką wartość.

Poza tym chrześcijanie stanowią dużą wspólnotę w naszej Ojczyźnie, jak wszyscy płacą podatki i mogą wymagać, aby ich dzieci uczyły się religii w szkole, w stosownych warunkach. Dzisiaj niewiele jest parafii, które mogą zorganizować odpowiednie sale, szatnie i sanitariaty na poziomie dzisiejszych szkół publicznych. Czasy też się zmieniły i inne są standardy bezpieczeństwa. Dzieci do późnego wieku nie chodzą same po ulicy, a raczej są zawsze dowożone przez rodziców na zajęcia dodatkowe. Czy rodzice będą w stanie dodatkowo wozić ich na lekcje religii przy parafii? Przecież po prostu to wygodniejsze dla nich, by dzieci razem z innymi szkolnymi zajęciami miały lekcję religii. Oczywiście, że warto, aby programy katechetyczne były przemyślane, dopracowane, odpowiednie do czasów i kreatywne, tak samo jak wykształceni, dobrzy katecheci, ale czy wśród matematyków i polonistów są same asy?

Lekcji religii w szkole trzeba bronić, każdy według swych możliwości i kompetencji, chrześcijańscy rodzice i nauczyciele, katecheci dobrymi i mądrymi katechezami, kapłani i biskupi nauczaniem, profesorowie teologii odpowiednimi programami. To jest ważne dla ludzi wiary i Kościoła, ale także dla młodego człowiek i przyszłości społeczeństwa, a ostatecznie dla dobra naszej cywilizacji.

bp Piotr Turzyński

– adiunkt na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Instytucie Historii Kościoła i Patrologii, Biskup Pomocniczy Radomski, Delegat do Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli przy Konferencji Episkopatu Polski

Artykuł O lekcji religii w szkole pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Piękno stworzenia jest pierwszą epifanią piękna w Biblii. Według natchnionego tekstu, Bóg stwarzając świat wyprowadził go z pierwotnego chaosu: ,,Ziemia zaś była bezładem i pustkowiem, ciemność panowała nad odmętem i tchnienie Boga unosiło się nad wodami” (Rdz 1,2). Bezład, pustkowie i ciemność są zaprzeczeniem ładu, harmonii i piękna. Są synonimami zła i brzydoty, które nie podobają się Bogu. ,,Wtedy Bóg rzekł: <Niech się stanie światłość!>. I stała się światłość. I ujrzał Bóg, że światłość jest dobra” (Rdz 1,3). Zgodnie ze słowami Księgi Rodzaju, pierwsze dzieło Stwórcy było doskonałe. W analizie tych słów, bibliści zauważają, że hebrajski przymiotnik tob – dobry, którym autor natchniony określa dobroć stworzenia, wskazuje równocześnie na ich piękno. W przekładzie greckim Septuaginta hebrajski termin tob (dobry) tłumaczy na grecki kalon (piękny). W tym sensie piękno jest pojęciem bliskim pojęciu dobra. Przyglądając się w ostatnim dniu stworzenia swojemu dziełu, ,,Bóg widział, że wszystko, co uczynił, było bardzo dobre” (Rdz 1,31). Widząc dobro stworzenia, Bóg widział zarazem jego piękno. W Liście do Artystów, których szczególnym powołaniem jest służba pięknu, Jan Paweł II pisał, że piękno jest widzialnością dobra, tak jak dobro jest metafizycznym warunkiem piękna. Relacja między dobrem i pięknem jest tym, co istotę rozumną skłania do refleksji.

Chociaż nie wszyscy są powołani do tego, aby być artystami w ścisłym tego słowa znaczeniu, to jednak – jak podkreśla Jan Paweł – według Księgi Rodzaju zadaniem każdego człowieka jest być twórcą własnego życia, z którego ,,człowiek ma uczynić arcydzieło sztuki”. Wszelkie stworzenie jest obrazem Stwórcy. Koroną stworzenia jest człowiek, który jest nie tylko obrazem Boga, lecz który również nosi w sobie Jego podobieństwo. Zwraca na to uwagę autor natchniony pisząc, że dopiero po stworzeniu człowieka Bóg stwierdził, że całe uczynione przez Niego dzieło było bardzo dobre, czyli bardzo piękne.

Szczególnym objawieniem piękna zawartego w Biblii jest sam jej tekst. Obecne są w niej niemal wszystkie rodzaje i gatunki literackie. Zawarte są w niej teksty opisujące dzieje Izraela i księgi dydaktyczne. Biblia zawiera szereg utworów poetyckich, zwłaszcza lirycznych (150 psalmów, kilkanaście hymnów), zawiera utwory epiczne (Księga Rut, Tobiasza, Judyty, Estery) i księgi prorockie. Zawiera również dwa dramaty (Księga Hioba i Pieśni nad Pieśniami). Zawarte w Piśmie Świętym bogactwo obrazów, symboli i motywów sprawia, że jest ona niewyczerpanym źródłem i skarbnicą motywów dla artystów, filozofów i twórców filmowych. Jest także ponadczasową inspiracją dla nauczycieli i pedagogów, których powołaniem jest służba kształtowania szczególnego piękna – piękna oblicza młodego człowieka.

Na koniec warto przypomnieć słowa, które Ojcowie skierowali do artystów na zakończenie obrad Soboru Watykańskiego II. Ponieważ wychowywanie jest również sztuką i to najszlachetniejszą, słowa te można traktować również jako szczególne przesłanie do nauczycieli: ,,Świat, w którym żyjemy potrzebuje piękna, aby nie pogrążać się w rozpaczy. Piękno, podobnie jak prawda, budzi radość w ludzkich sercach i jest cennym owocem, który trwa mimo upływu czasu, tworzy więź między pokoleniami i łączy je w jednomyślnym podziwie”¹.

ks. dr Wojciech Wojtyła

Artykuł Wychowywać do piękna pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Drugim co do ważności środowiskiem jest bez wątpienia szkoła, a w niej rówieśnicy oraz przede wszystkim nauczyciele, ponieważ to na nich spoczywa odpowiedzialność za dalsze wychowywanie ucznia w duchu wartości, ukierunkowanie go, stworzenie mu możliwości dalszego prawidłowego rozwoju. Nie od dziś wiadomo, że uczymy się głównie poprzez obserwację oraz naśladownictwo. Jak więc wpoić młodym ludziom odpowiednie wartości?

Skuteczni będziemy tylko wtedy, kiedy sami jako nauczyciele będziemy dla swoich uczniów autorytetami wychowawczymi. Tylko poprzez autentyczną i wiarygodną postawę będziemy w stanie przekonać ich do siebie oraz do tego, co chcemy im przekazać. Wszyscy potrzebujemy odpowiednich wzorców, młodzi ludzie w szczególności, dlatego niezmiernie ważne jest, by oprócz swojej właściwej postawy przybliżać uczniom postaci, które ponad wszelką wątpliwość powinny być dla nich przykładem. Niestety – dziś dla wielu idolami są youtuberzy, blogerzy, czy instagramerzy. Czy młodzi ludzie poszukują jeszcze w życiu prawdziwych wzorów godnych naśladowania?

W ubiegłym roku szkolnym uczniowie Szkoły Podstawowej w Wolanowie wybrali na swego patrona św. Jana Pawła II. Dlaczego? Ojciec Święty Jan Paweł II potrafił trafić do serca każdego z nas. Swoją autentycznością, wiarą i miłością, potrafił przekonać do siebie oraz swoich poglądów niemalże każdego człowieka stąpającego po ziemi, ponieważ był zapatrzony w Jezusa Chrystusa, dawał ludziom nadzieję. Za pontyfikatu Ojca Świętego Jana Pawła II można było zauważyć jego szczególne umiłowanie młodzieży na całym świecie. To w młodych ludziach widział lepsze jutro i pokładał nadzieję lepszego świata. Św. Jan Paweł II był obdarzony przez Boga ogromnym darem, potrafił zjednać sobie ludzi także spoza chrześcijańskiego świata.

Pytając uczniów oraz wychowawców z najbliższego otoczenia, kto jest dla nich prawdziwym autorytetem, większość z nich wymienia Jana Pawła II. Czy to przypadek zatem lub moda, że ponownie przez kolejną szkołę zostaje wybrany na patrona? Przez kolejną osobę wymieniany jako prawdziwy wzór?

Otóż nie. Jan Paweł II jest ponadczasowym autorytetem. Każdy z nas potrzebuje mistrza, z którego poglądami będzie mógł się utożsamiać. Zadbajmy – jako rodzice oraz wychowawcy – o to, by dzieciom pokazać tę właściwą drogę, by mieli możliwość naśladować oraz utożsamiać się z poglądami ludzi wartościowych. Nie ma prawdziwego wychowania bez autorytetów, a postać św. Jana Pawła II odgrywać powinna w wychowaniu szczególną rolę.

Aleksandra Jeżak

Artykuł Rola autorytetu w rozwoju oraz wychowaniu dziecka pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Wojna cywilizacyjna dopiero się właściwie rozpoczęła. Środowiska lewicowe i LGBT przywłaszczają sobie słowa, pojęcia, symbole, jak na przykład biblijny symbol tęczy, oznaczający przymierze miłości Boga z ludźmi. Zmieniają pojęcie tolerancji, czyniąc z niego bożka, któremu należy się kłaniać. Nie do zniesienia dla nich jest ewangeliczne przykazanie miłości, ogarniające także nieprzyjaciół. A przecież ono jest piękniejsze niż tolerancja. Środowiska te chcą zawładnąć przestrzenią publiczną, zdobywając ulice przy pomocy obleśnych i prymitywnych marszów oraz manifestacji.

Szkoła i nauczyciele powinni być czujni, aby pod płaszczykiem jakiejś pseudonowoczesności czy psychologii, rodem z piekła, nie pozwolić na seksualizację dzieci i młodzieży, ale uczyć odpowiedzialności, pokazywać jasno granice między dobrem i złem oraz piękno rodziny i małżeństwa, broniąc tradycyjnych wartości.

bp Piotr Turzyński

Artykuł O wojnie cywilizacyjnej pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Zdalne nauczanie spowodowało dużo nierówności, a rozmowy z rodzicami i lekcje online ujawniły wiele problemów dzieci, które w czasie nauki stacjonarnej były pod kontrolą i łatwiej można było szybko oraz skutecznie zareagować. Nie zapomnę lekcji, na której po poproszeniu ucznia o odpowiedź, gdy włączył mikrofon, ja i cała klasa usłyszeliśmy kłótnię rodziców. Wtedy dotarło do mnie, że wielu z moich uczniów ma w danym momencie znacznie poważniejsze problemy niż słaby Internet…

Dla mnie, nauczyciela z pięcioletnim doświadczeniem, zdalne nauczanie było wielkim wyzwaniem. Mimo tego, że dobrze odnajduję się w pracy z wykorzystaniem TIK, potrafię sprawnie poruszać się w Internecie i szybko nauczyłam się obsługi platformy, na której przyszło mi pracować, nie było to proste. Wymagało przeorganizowania czasu i miejsca do pracy, a skutkowało zaniedbywaniem obowiązków domowych i pojawieniem się nieobserwowanego wcześniej bólu oczu i kręgosłupa.

Nauczyciele, tak jak każda grupa zawodowa, są różni, z pewnością większość wykazuje się dużym zaangażowaniem i pasją, ale są również ci mniej elastyczni i podchodzący do swojej pracy z mniejszą energią. Boli przysłowiowe wrzucanie wszystkich do jednego worka, ale jest to w dzisiejszych czasach nieuniknione, choć dla wielu krzywdzące.

Co przyniesie wrzesień? Gdy piszę te słowa na początku wakacji – jeszcze tego nie wiemy. Miejmy nadzieję, że spotkamy się wszyscy w naszych szkołach. A jeśli będzie inaczej – praktyka kilku miesięcy zdalnego nauczania, a także przerwa wakacyjna z pewnością pozwolą lepiej przygotować się do kolejnych miesięcy pracy w domowej szkole, jeśli taka konieczność zaistnieje.

Izabela Gajewska

Artykuł Kilka słów o zdalnym nauczaniu pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Celebrujemy 100. rocznicę urodzin Karola Wojtyły i zastanawiamy się w czym był wielki. Wydaje mi się, że zbyt mało mówimy, iż był wielkim optymistą. Miał poczucie humoru. Świadczą o tym dowcipne i piękne dialogi z młodzieżą, choćby te na Franciszkańskiej w Krakowie, w których jest przekomarzanie się i żarty. Świadczą o tym nieoczekiwane gesty, jak przykrycie płaszczem papieskim bawiące się dzieci, czy kręcenie młynka laseczką na spotkaniu z młodymi.

Papież znał zło świata, tragedie konkretnych ludzi, państw i wspólnot, wszystkie dramaty współczesności, doświadczył diabelskiego zła nazizmu i komunizmu, a jednak w nauczaniu był pozytywny. Jego optymizm nie jest naiwny, ale zbudowany na pełnym wiary spojrzeniu na rzeczywistość. W książce „Pamięć i tożsamość” pisze: „Dzieje człowieka od początku są naznaczone miarą, którą Bóg Stwórca wyznacza złu. (…) Jeśli odkupienie jest tą boską miarą wyznaczoną złu, to nie dla czego innego, jak tylko dlatego, że w nim zło zostaje w sposób radykalny przezwyciężone dobrem, nienawiść miłością, śmierć zmartwychwstaniem”. To, że Bóg wyznacza miarę złu, to właśnie daje głęboki optymizm i nadzieję. Ostatecznie dobro jest zwycięskie. Warto tak patrzeć na wszystko, na historię świata, historię swoją i warto tworzyć dobro oraz budować na dobru. To jest piękna zasada pedagogiki Jana Pawła Wielkiego.

Święty Papież z Polski wprowadził do teologii i języka Kościoła pojęcie miłosierdzia, wzięte z objawień św. Siostry Faustyny. A najpiękniejszą pozytywną definicję miłosierdzia zapisał w 6. numerze encykliki Dives in misericordia: „miłosierdzie objawia się jako dowartościowywanie, jako podnoszenie w górę, jako wydobywanie dobra spod wszelkich nawarstwień zła, które jest w świecie i w człowieku”. W takim ujęciu być miłosiernym znaczy dostrzec dobro ukryte, wydobyć je i dowartościować. To też jest piękna zasada do wykorzystania w pedagogice.

W Tryptyku rzymskim św. Jan Paweł Wielki zastanawia się jako poeta i teolog nad ludzkim przemijaniem i napisze znamienne, powtarzane często słowa: „zatrzymaj się, to przemijanie ma sens, ma sens… ma sens… ma sens!”. Wieczność, Bóg, Jego miłość i miłosierdzie to jest fundament pozytywnego spojrzenia na życie, na wszystkie jego meandry i na jego przemijanie.

W czasie swojego pontyfikatu Papież chciał pokazać, że świętość jest możliwa dla każdego i że niebo jest pełne wspaniałych ludzi. Ogłosił w sumie 1338 ludzi błogosławionymi, a świętymi 482 osoby. To jest zdecydowanie więcej, niż jakikolwiek inny papież. Wśród świętych pokazał bardzo dużo osób świeckich. W tym gronie są małżonkowie, dzieci, ludzie prości. To wszystkim daje nadzieję. Szczęśliwa wieczność jest możliwa. A więc mimo wszystko i wbrew temu co jest trudne i ciemne keep PMA. George Weigel w najlepszej biografii św. Jana Pawła Wielkiego słusznie nazwał go Świadkiem nadziei.

bp Piotr Turzyński

Artykuł O pozytywnym myśleniu i o Wielkim Papieżu pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Ochrona wizerunku normowana jest przez ustawę z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnych; zgodnie z art. 81 rozpowszechnianie wizerunku wymaga zezwolenia osoby na nim przedstawionej. Zauważyć należy jednak, że dzieci nie posiadają zdolności do czynności prawnych, w związku z tym zgodę na udostępnienie ich wizerunku mogą wyrazić ich rodzice, przedstawiciele ustawowi bądź ustanowieni opiekunowie prawni.

Placówki oświatowe, publikujące zdjęcia na swoich stronach internetowych czy w serwisach społecznościowych – muszą uzyskać zgodę obojga rodziców na publikację tych zdjęć. Nie należy umieszczać obowiązku zgody w umowach czy regulaminach, ponieważ takie jej zastosowanie mogłoby stanowić klauzulę niedozwoloną.

Zgoda musi być dobrowolna i powinna przyjąć formę oświadczenia. Co ważne, zgoda na przetwarzanie wizerunku ucznia nie może być dorozumiana. Powinna ona zawierać takie informacje, jak: datę i miejsce udzielenia, cel, zakres, czas obowiązywania zgody, podpis potwierdzający jej udzielenie. Zgodę taką w każdej chwili możemy wycofać zarówno co do zasady, jak i w stosunku do pojedynczego zdjęcia, na którego publikację nie wyrażamy zgody. Przykładem zdjęć, które nie będą wymagały zgody, są np. zdjęcia wykonane podczas uroczystości szkolnych czy też wycieczek, na których jest większa grupa osób, a żadna z nich nie wysuwa się na główny plan, tj. stanowi szczegół zdjęcia.

Rodzic lub opiekun, który nie wyraził zgody na publikację wizerunku swojego dziecka lub podopiecznego, a mimo to szkoła podjęła się opublikowania wizerunku, może żądać zaniechania tego działania, chyba że nie jest ono bezprawne. W razie dokonanego naruszenia może on także żądać, ażeby osoba, która dopuściła się naruszenia, dopełniła czynności potrzebnych do usunięcia jego skutków, w szczególności ażeby złożyła oświadczenie odpowiedniej treści i w odpowiedniej formie. Na zasadach przewidzianych w kodeksie cywilnym, może on również żądać zadośćuczynienia pieniężnego lub zapłaty odpowiedniej sumy pieniężnej na wskazany cel społeczny. Zgodnie z wyrokiem WSA w Krakowie z dnia 26 października 2017 r. (sygn. I ACa 589/17), przesłankami ochrony dóbr osobistych, które muszą być spełnione łącznie, są: istnienie dobra osobistego, zagrożenie lub naruszenie tego dobra oraz bezprawność zagrożenia lub naruszenia.

Pamiętać należy, że w związku z tym, że na gruncie obowiązujących przepisów wizerunek jest traktowany jako dane osobowe, podlega on również pod ochronę danych osobowych, którą zapewnia ogólne rozporządzenie o ochronie danych osobowych (RODO). Reasumując stwierdzić należy, że zawsze kiedy będziemy mieli zamiar opublikować wizerunek dziecka należy poinformować rodziców o zamiarze publikacji zdjęć dzieci oraz uzyskiwanie na to ich zgody (najlepiej w formie pisemnej). Jeżeli rodzice lub opiekunowie stwierdzą, że nie wyrazili zgody na publikację wizerunku, a szkoła nie zaniecha upublicznienia wizerunku, sprawę tę należy zgłosić Rzecznikowi Praw Dziecka.

dr Paweł Śwital

Artykuł Ochrona prawna wizerunku dziecka w szkole pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

dr Paweł Śwital

– prodziekan Wydziału Prawa i Administracji

Uniwersytetu Technologiczno-Humanistycznego

im. Kazimierza Pułaskiego w Radomiu

Źródła:

1. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r., w sprawie szczególnych rozwiązań w okresie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, Dz.U. 2020 poz. 493 ze zm.

2. Rozporządzenie Ministra Edukacji Narodowej z dnia 20 marca 2020 r., zmieniające rozporządzenie w sprawie czasowego ograniczenia funkcjonowania jednostek systemu oświaty w związku z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, Dz.U. 2020 poz. 492 ze zm.

Artykuł Szkoła na odległość pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Nie sposób nie znaleźć analogii z dzisiejszym światem. Barbarzyńcy już weszli do naszego Królestwa. Mówią, że nie ma prawdy, albo że każdy ma swoją własną „prawdę” i że żyjemy w czasach postprawdy. Barbarzyńcy, choć posiadają tytuły profesorów (o zgrozo!) uważają, że związki dwóch mężczyzn rodzą więcej dzieci niż małżeństwa, chcą by zwierzęta miały dowody osobiste i paszporty, i by uznano ich prawa. Nie znają św. Franciszka i chrześcijańskiej miłości do wszystkiego, co Bóg stworzył. Polscy barbarzyńcy nie śpiewają kolęd, gdyż w porównaniu z „Jingle Bells” wydają się im bardzo prymitywne. Barbarzyńcy zachęcają dzieci do masturbacji. Chcą zniszczyć nasze skarby: przekonanie o istnieniu prawdy, poczucie sensu, naturę ludzką, wzajemne zaufanie ludzi, małżeństwo, rodzinę, dzieci, Kościół, wszystkie autorytety. Oni chcą wymazać święta, tradycję, Ewangelię. Są ignorantami. Nie wiedzą dlaczego mamy już 2020 rok, a chcieliby może liczyć lata od zbrodniczej rewolucji francuskiej, a nawet październikowej. Uważają Inkę za bandytę i równocześnie się jej boją. Nie wiedzą, kto dał Polsce wolność.

To jest naprawdę starcie cywilizacji. Trzeba wziąć udział w zmaganiu. Wspomniany Augustyn był przekonany, że dopóki człowiek walczy jest zwycięzcą. To nie jest walka nienawiścią. To jest ochrona skarbów. Chodzi o wierność skarbom, by pozostały skarbami. Skarby są piękne i warte obrony.

Zróbcie dobre rekolekcje w szkole. Pomóżcie kapłanom i katechetom. Nie stójcie obok. To jest wspólna sprawa. Niech barbarzyństwo was nie zwycięży. Niech nie ogarnie młodych.

bp Piotr Turzyński

Artykuł O barbarzyńcach i skarbie pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

W bawarskim Augsburgu w kościele świętego Piotra czczony jest od dawna obraz Matki Bożej Rozwiązującej Węzły. Na obrazie Maryja depcze głowę węża, a księżyc jest pod Jej stopami. Dookoła Maryi stoją aniołowie. Nad Maryją widać Ducha Świętego w postaci gołębicy. Z jednej strony anioł podaje Matce Bożej wstęgę pełną skomplikowanych i grubych węzłów. Maryja natomiast delikatnymi dłońmi rozwiązuje supły, a drugi anioł odbiera prostą już wstęgę. Na niższym planie obrazu w ciemnościach anioł prowadzi człowieka, pokazując mu drogę. Obraz nazywany jest też Matka Boża od węzełków oraz Matka Boża ratująca małżeństwa. To Wszechmoc Boża potrafi rozwiązać największe nawet węzły i skomplikowane sytuacje, wyprostować ścieżki i uprościć to, co się wydaje nie do rozwiązania. Istnieje Nowenna do Matki Bożej rozwiązującej węzły. Wielu ludzi doświadczyło, że Maryja jest Orędowniczką, depcze i zwycięża zło. W skomplikowanych czasach, w chaosie aksjologicznym Ona jest nadzieją i rozwiązuje trudne sytuacje i losy. Ksiądz Jan Twardowski w jednym z wierszy pisze:

Pomódlmy się w Noc Betlejemską,

w Noc Szczęśliwego Rozwiązania,

by wszystko się nam rozplatało,

węzły, konflikty, powikłania.

Oby się wszystkie trudne sprawy

porozkręcały jak supełki,

własne ambicje i urazy

zaczęły śmieszyć jak kukiełki.

Chrześcijańskim nauczycielom nie wolno być obojętnymi na splątane losy dzieci i młodzieży. Warto podprowadzać ich do Maryi i przedstawiać Jej ich skomplikowane losy. Trzeba się za nich modlić i jak anioł prowadzić przez ciemności, pokazując drogę.

+ Piotr Turzyński

Artykuł O splątanym życiu, dzieciach, Wszechmocy Bożej i Maryi pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Artykuł Zrozumieć konflikt pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

ks. bp dr hab. Piotr Turzyński – adiunkt na Wydziale Teologii Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego Jana Pawła II w Instytucie Historii Kościoła i Patrologii. Biskup Pomocniczy Radomski. Delegat ds. Krajowego Duszpasterstwa Nauczycieli przy Konferencji Episkopatu Polski.

Artykuł O splątanym życiu, dzieciach, Wszechmocy Bożej i Maryi pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.