czuję, że już zupełnie mam dość. Byliśmy rodziną prawie 3 tygodnie na kwarantannie, która przeszła płynnie w pracę i naukę zdalną. Od rana do 14 (i dłużej) pracuje u nas w mieszkaniu 5 komputerów (3 uczniów i 2 dorosłych), młodsze dzieci przeganiam z przedpokoju do ich pokoju, żeby nie przeszkadzały starszym w pracy. Starsi co prawda mają nauczanie blokowe (lekcja online, praca własna – podsumowanie online), ale ono rozmija się między klasami, tak że np. nie mogę wyłączyć sieci w czasie pracy własnej, bo ktoś zawsze musi być podłączony. Dodatkowo zakaz poruszania się dzieci i młodzieży do 16.00 uniemożliwia nam wysłanie nastolatków na rower/do parku. Frustruje mnie dodatkowo to, że nie mam możliwości kontrolowania co chwilę tego, co robią starsi między lekcjami (jest duża pokusa korzystania z internetu), bo oznaczałoby to stałe odrywanie się od pracy. (I tak, pracując z domu de facto pracuję całą dobę – jestem odrywana przez młodsze dzieci, które akurat chorują i nie mogą być w przedszkolu). Mieszkamy w mieszkaniu, więc wysłanie „na zieloną trawkę” kogokolwiek nie uda się… Do tego techniczne kłopoty (mimo mocnej sieci i tak zawsze kogoś „wyrzuci” w kluczowym momencie) i brak zrozumienia u nauczycieli, że nauka zdalna w rodzinie z 6 dzieci, to nie to samo, co z 2.

Pozdrawiam serdecznie,

Magda

Magdalena Poprawa

– psycholog, psychoterapeuta

Artykuł Okiem psychologa pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Dorota T.

Pani Doroto,

powiem szczerze – zaskoczyło mnie Pani pytanie. Pozytywnie, ponieważ po raz kolejny, odpowiadając na pytania nauczycieli, spotykam się z ich zaangażowaniem w różnych obszarach funkcjonowania szkoły. Z drugiej strony, to pytanie spowodowało, że zaczęłam się przyglądać ubraniom noszonym przez nauczycieli i uczniów szkół, z którymi mam kontakt.

Rzeczywiście, muszę przyznać, bywa różnie. Są nauczyciele, którzy przykładają niezwykłą wagę do swojego wyglądu, ale również tacy, którzy sprawiają wrażenie, jakby ubranie było najmniej ważną sprawą w ich prezentowaniu się. Podobnie jest z uczniami, ale tych wezmę w obronę – jeśli uczeń jest małym dzieckiem, za jego ubiór odpowiadają rodzice. Natomiast starsi uczniowie czasami dopiero szukają swojego stylu i niestety nie zawsze są to korzystne poszukiwania.

Od nauczyciela spodziewamy się, że jest dojrzałym człowiekiem. Przejawia się to nie tylko w zdobytej wiedzy, umiejętnościach, współpracy z własnymi emocjami, ale również z umiejętnością budowania prawidłowych relacji z otoczeniem. Już od dawna psychologia wie, że ubranie odgrywa bardzo ważną rolę właśnie w takich kontaktach z ludźmi, z którymi się spotykamy. To jak wyglądamy, w dużym stopniu mówi o tym, kim jesteśmy. Oczywiście ważne jest, żebyśmy pochopnie nie oceniali ludzi po wyglądzie, ale to zupełnie odrębny temat. W tym wypadku chodzi o świadomość budowania swojego wizerunku.

Ubranie nie tylko buduje obraz człowieka, który je nosi, ale również kształtuje portret instytucji, w której ten człowiek pracuje. I to jest właśnie powód wprowadzenia dress code’u, czyli pewnego stylu/wymogu ubierania się w danym miejscu. Pracownicy (również ich ubranie) niejako przedstawiają firmę, w której pracują i dlatego pracodawcy wymagają od nich takiego, a nie innego zachowania czy ubioru.

Oprócz tego, co jest bardzo ważne, strojem wyrażamy nasz stosunek do drugiej osoby. Jeśli na spotkanie z kimś ubieramy się byle jak, może to sugerować (albo przynajmniej tak być odebrane), że go nie szanujemy. I tutaj wcale nie chodzi o drogie ubrania, ale o schludność i dostosowanie do sytuacji.

Artykuł Okiem psychologa pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Natalia W.

Witam,

po raz kolejny w Państwa zapytaniu pojawia się problem w relacjach nauczyciel – rodzic. Tym razem rzecz dotyczy specyficznej sytuacji wykorzystania współczesnych mass mediów do wspólnego kontaktu.

Wyjaśnijmy jedną rzecz – cokolwiek o tym myślimy – rodzice mają prawo używać Facebooka dla swoich celów. Faktycznie popularne stało się wykorzystanie tego narzędzia do opiniowania placówek, produktów, sklepów itp. Czy ktoś z tego korzysta – to już jego prywatna sprawa. Prawdą jest również to, że osoby wypowiadające się mają różne zdania i wyrażają je za pomocą najróżniejszych słów. W zasadzie nie mamy na to wpływu – jeśli bezpośrednio nie dotyczy to naszej osoby. Ewentualnie można prosić administratora strony/grupy o dopilnowanie stosowania ogólnie przyjętych reguł zabierania głosu w różnych kwestiach.

Moim zdaniem, nauczyciele nie powinni zabierać głosu w dyskusjach toczących się na FB, a dotyczących szkoły. Można opcjonalnie pokusić się o jakąś rzetelną neutralną opinię dotyczącą szkolnictwa – coś co nie wpłynie na postrzeganie ani nauczycieli, ani szkoły. Dzięki takiej postawie nauczyciele pokażą lojalność wobec nie tylko placówki, w której pracują, ale również dyrekcji i grona pedagogicznego. Jeśli nawet nie spodoba się to rodzicom, wyjdziemy jako nauczyciele z twarzą wobec swoich kolegów, a być może również uczniów. To samo – wydaje mi się – dotyczy „wywoływania do odpowiedzi” nauczycieli przez rodziców na różnych forach. Nie ma obowiązku odpowiadania, ale również zawsze można grzecznie odpisać, że jeśli ktoś chce porozmawiać z nami na dany temat, to zapraszamy na dyżur. Takie kwestie należy omawiać również na spotkaniu z rodzicami. Najlepiej od razu na pierwszym z nich odnieść się do sprawy jasno i wyraźnie przedstawić, jakie są dopuszczalne formy kontaktu rodziców z nauczycielem. Myślę, że warto wyjaśnić rodzicom, że nie mamy chęci wypowiadania się w mass mediach na temat czy to szkoły, czy szkolnictwa w ogóle. To jest nasza potrzeba – i prosimy o jej uszanowanie. Co nie oznacza, że nie możemy rozmawiać z rodzicami bezpośrednio, jeśli będą mieli taką potrzebę.

Pojawia się jeszcze problem, jak przedstawić to swoim uczniom. Jeśli chodzi o uczniów – to może również warto zrobić ogólną pogadankę na temat komunikacji i wpleść w nią kontaktowanie się na pośrednictwem Internetu (wady i zalety takiego sposobu). Wówczas można, nie odnosząc się do nikogo konkretnie, przedstawić, jak najlepiej przeprowadzać trudne rozmowy czy to na linii rodzic – nauczyciel, czy uczeń – nauczyciel.

MP

Magdalena Poprawa

– pedagog, psychoterapeuta

Artykuł Okiem psychologa – luty pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Aneta K.

Pani Aneto,

sprawa prezentów od pewnego czasu, najpewniej od kiedy ludzie zaczęli wyraźnie się wzbogacać, jest tak naprawdę ogromnym problemem. Może na początku faktycznie chcieli oni w ramach wdzięczności przekazywać większe (to znaczy też droższe) upominki, ale z czasem zaczęło to w niektórych sytuacjach przechodzić ramy absurdu.

Wydaje mi się, że ten problem dotyczy nie tylko opisanej przez Panią sytuacji w szkołach, ale również np. Komunii św. czy ślubów. Sama osobiście zastanawiam się, jak odwrócić ten trend, a ponieważ jestem w trójce klasowej młodszego syna, mam prawo do podejmowania pewnych decyzji.

Co ciekawe, zauważyłam, że moja opinia odnośnie do prezentów dla nauczycieli jest podzielana przez wielu rodziców. To daje mi ogromne wsparcie. Przekonałam się o tym jednak dopiero wtedy, kiedy odważyłam się zaproponować z okazji Dnia Nauczyciela skromny prezent. Większość rodziców przyjęła tę propozycję przyjaźnie. Oczywiście część była przeciwna. No cóż, wytrzymałam krytykę. Kolejne sytuacje były akceptowane już znacznie łatwiej. Jasno dałam rodzicom do zrozumienia, że tu chodzi o gest pamięci, a nie pokazanie wielkości portfela. Ku mojemu zaskoczeniu, również nauczyciele z serdecznością przyjmowali skromniejsze prezenty. Myślę, że takie rozwiązanie jest dla nich też mniej zobowiązujące. Oczywiście, zdarzają się rodzice, którzy postanawiają zrobić po swojemu i dodatkowo kupują prezent od siebie. Uważam, że mają do tego prawo, a jak to zostanie przyjęte przez nauczycieli? – to już nie moja sprawa.

Generalnie, pani Aneto, trzeba kogoś odważnego, kto pierwszy zdecyduje się na zmianę. Warto być przekonanym do swoich pomysłów i je realizować, nie oglądając się na innych. Zawsze znajdzie się ktoś niezadowolony, ale nie należy się tego bać, bo w takim wypadku nigdy nie zmienimy tego absurdalnego zwyczaju, a jeszcze prawdopodobnie będzie się on pogłębiał. Poza tym, nie oszukujmy się, łatwiej jest kupić prezent, jeśli się dysponuje większą kwotą; przy mniejszej, a tym bardziej kiedy upominkiem ma być coś własnoręcznie zrobionego, trzeba się bardziej wysilić. Taki prezent jest naprawdę więcej wart! Może faktycznie dobrze byłoby, żeby poszukała Pani wśród rodziców myślących podobnie. Będzie wtedy po prostu łatwiej realizować swoje pomysły.

Odwagi!

MP

Magdalena Poprawa

– pedagog, psychoterapeuta

Artykuł Okiem psychologa pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

nasz 14-letni syn nie chce chodzić na zajęcia dodatkowe, które przez lata bardzo lubił. Po ostatnim wspólnym wyjeździe początkowo chciał już się zapisywać na następny (to już była prawie tradycja – tak dobrze się czuł na tych wyjazdach), a później powiedział, że nigdy nie pójdzie na zajęcia, ani nie pojedzie na żaden wyjazd. Próba dowiedzenia się od niego, co się dzieje, spełzła na niczym. Próba dowiedzenia się u przyjaciela syna, z którym jeździł na obozy i (dyskretnie) u zaprzyjaźnionych wychowawców także nic nie dała (przyjaciel nie ma pojęcia, o co poszło, a wychowawcy, którzy także się o syna martwią, nie znaleźli nic, co by mogło być przyczyną takiego zrażenia się). Syn trwa w uporze, nam jest żal – bo to były fajne i rozwijające go zajęcia. I bardzo przykro nam, że zerwał kontakt z przyjacielem „od urodzenia”. To już trwa kilka miesięcy, podejrzewamy, że syn sam już nie wie, o co poszło, tylko tak mu zostało. Z drugiej strony – jest osobą, która pamięta dokładnie wszystko (na szczęście także te dobre rzeczy, a nie tylko doznane krzywdy…).

Rodzice Karola

Szanowni Państwo,

trzeba założyć, że sytuacja wygląda na dziwną, ale bardziej z naszej – zewnętrznej strony, niż z perspektywy syna. Karol z jakiegoś powodu nie chce chodzić na te zajęcia. Wydaje się, że jego opór nie jest bezpodstawny, skoro trwa tak długo. Może faktycznie syn się „zawiesił” w swojej decyzji i w tym momencie nie ma ona już sensu, ale ciężko jest to jednoznacznie określić.

Nadal trzeba delikatnie rozmawiać z dzieckiem, jednocześnie uszanować jego decyzję. Może warto mu powiedzieć tego typu słowa: „choć nie rozumiemy całej sprawy i twojej decyzji, sami chcielibyśmy, byś nadal chodził na te zajęcia, ale szanujemy twoje postanowienie, jednak nie ukrywamy, że jest dla nas ciężka, bo wydaje nam się, że te zajęcie były dla ciebie ważne i rozwijające”. Proszę już pozwolić synowi podejmować decyzje, nawet jeśli wg Państwa są one złe, i ponosić za nie konsekwencje. Tutaj prostą konsekwencją decyzji syna będzie po prostu strata wartościowych dla niego zajęć i być może przyjaźni.

Z drugiej strony myślę o sprawie tak „profilaktycznie”. Karol nie mówi, co takiego spowodowało, że nie chce chodzić na te zajęcia. Zrozumiałam również, że zerwał przyjaźń z wieloletnim kolegą. Jeśli wydarzyło się coś trudnego dla syna – czy to na zajęciach, czy w relacji z przyjacielem – to namawianie go, żeby dalej kontaktował się z traumatycznym środowiskiem, jest stanowczo niepotrzebne i może dodatkowo powodować u niego niepotrzebne poczucie winy.

Rozumiem, że rodzi się w rodzicach pytanie, na ile można pozwolić nastolatkowi na takie decyzje. To oczywiście zależne jest od dojrzałości dziecka, ale wydaje mi się, że 14-letni chłopiec może takie postanowienia podejmować.

I na koniec jeszcze ważna uwaga – jeśli zamknięcie syna będzie się utrzymywało, może warto nakłonić go na rozmowę ze specjalistą. To ważne, żeby nauczył się rozmawiać o swoich problemach, a nie chować je w sobie głęboko.

MP

Magdalena Poprawa

– psycholog, psychoterapeuta

Artykuł Okiem psychologa pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Rodzina

Kiedy mam pracować z osobą niepełnoletnią, najpierw spotykam się tylko z rodzicami. Jeśli któreś z nich nie chce przyjść, jest to dla mnie już sygnał diagnostyczny. Podczas takiego spotkania robię dokładny wywiad. Pytam między innymi, czy dziecko urodziło się o czasie, jak się rozwijało. Przy okazji patrzę i słucham, jak układają się relacje małżonków, bo choć zdarza się, że rodzice dzwonią w sprawie swojego dziecka, bardzo często okazuje się, że problem nie jest w zgłaszanym pacjencie, ale w rodzinie. Tak było w przypadku wspomnianej wyżej dziewczynki, która się cięła. Nieobecny ojciec, niedostępna, agresywna matka. Dziecko w zasadzie samotne. Relacja rodziców opierała się na wiecznym konflikcie. W domu panowała głównie złość i wszechobecne rozczarowanie, które było pretekstem do nadmiernej kontroli. Pozornie matka była blisko córki, ale nieświadomie wikłała ją w konflikt małżeński, opowiadając dziewczynie „jaki to tatuś jest niedobry”. Na pierwszym wspólnym spotkaniu, dziewczyna ewidentnie dawała sygnały, że problemem nie jest ona, ale to co dzieje się w domu. Kiedy usłyszała moją uwagę skierowaną do rodziców, że pomoc dziecku będzie polegała na pomocy ich małżeństwu – rozpłakała się i powiedziała: „Wreszcie! Wreszcie ktoś zauważył, o co w tym chodzi!”.

Szkoła

Szkoła kojarzy się młodym ludziom głównie z przymusem: „Musisz się dobrze uczyć, bo jak nie pójdziesz do dobrego liceum, to nie masz szans na dobre studia”. „Zasługujesz na więcej niż 4 z matematyki. Musisz to poprawić”. „Ten konkurs jest bardzo prestiżowy, musisz w nim wziąć udział”. Bardzo często sami nie mają potrzeby zdobywania „świetnych ocen”, nie widzą sensu w uczenia się wszystkich przedmiotów. Biorą udział w „wyścigu szczurów”, który ma przynieść szczęśliwe życie, a już w wieku nastoletnim okazuje się nie do wytrzymania. Spotykałam 15-, 17-latków, którzy byli już zmęczeni życiem. Kiedy przestudiowaliśmy ich plan tygodnia, wcale mnie to nie dziwiło: oprócz zajęć w szkole w każdy dzień zajęcia dodatkowe, a czasami nawet po dwa w jednym dniu – angielski, taniec, korepetycje itp. Do takiego stanu przyczyniają się zarówno rodzice, którzy bywa, że zaspakajają swoje niespełnione ambicje własnymi dziećmi, ale również bardzo często nauczyciele, którzy wymagają, zwłaszcza od dobrego ucznia, żeby był wyśmienity ze wszystkiego.

Rówieśnicy

Samotność w domu, wysokie wymagania stawiane młodym ludziom i nieograniczony dostęp do Internetu spowodował, że nastolatkowie prześcigają się w najróżniejszych pomysłach skierowanych przeciwko innym. Grupy klasowe tworzone w mediach społecznościowych ułatwiają komunikację, ale również są wykorzystywane do obrażania i organizowania „hejtu”. Spotkałam się z sytuacją, że kiedy młoda dziewczyna odmówiła swojemu koledze kontaktu seksualnego, ten w zemście rozsyłał zdjęcie jej twarzy połączone z wizerunkiem deski kuchennej, co miało sugerować, że ma małe piersi. Wstyd i uczucie poniżenia, przez które musiała przechodzić w trakcie wyjaśniania całej sytuacji, były tak ogromne, że zaczęła myśleć o samobójstwie.

Młodzież odgrywa bardzo często specyficzną grę – zdobywają zaufanie jakiejś osoby, by potem ją zniszczyć, obgadując i oczerniając w innym gronie. Młodzież sama „segreguje” się pod względem wartości ubrania, jakości gadżetów, słuchanej muzyki, itp. Tragedią jest, że nękanie i wyśmiewanie dzieje się często za milczącą zgodą innych kolegów, którzy nie wiedzą, jak w tej sytuacji postąpić. Boją się iść do nauczyciela. Nie zawsze też mogą liczyć na pomoc rodziców.

Ja sam

Kolejną sytuacją, z którą mierzą się nastolatkowie, a która bardzo jest dla nich trudna, to zmiany w nich samych. Zmiany te – zarówno fizyczne, jak i w sferze psychicznej – często nie są przez nich akceptowane. Nie wyglądają tak, jak by chcieli – są trochę pokraczni, nieproporcjonalni. Bardzo często twarz zaatakowana jest wstydliwym trądzikiem. Włosy się szybko przetłuszczają. Bywa również tak, że rozwój nie następuje w takim tempie, jakby tego chciał młody człowiek. Przeżywa wówczas frustrację, zauważając duże różnice w budowie swojej i lepiej rozwiniętych rówieśników. Do tego dochodzą trudne emocje: wybuchy złości, obrażanie się, smutek, wstyd. Wszystko jest silne i gwałtownie przeżywane, a niestety bardzo często nieuświadomione i nieakceptowane przez otoczenie. Młody człowiek jest targany wieloma konfliktami: Chciałby się wszystkim podobać, ale nie wszystkich lubi. Chciałby mieć dobre oceny, ale nie chce mu się uczyć. Dodatkowo jest to okres, kiedy autorytet rodziców jest podważany, więc nawet jeśli relacja z nimi do tej pory układała się dobrze, to i nawet ta baza została niejako odebrana. Nie dziwne więc, że nastolatkowie czują się pogubieni i w tej sytuacji zaczynają na różne sposoby – najczęściej nie wprost – sygnalizować dorosłym, że dzieje się dla nich coś trudnego.

Zawsze zaskakuje mnie w rozmowach z moimi młodymi pacjentami, jak ich świat jest trudny. To co na zewnątrz czasami wydaje się beztroską, po dokładniejszym zapoznaniu okazuje się fasadą, za którą jest wrogość kolegów, nieobecność rodziców, niesprawiedliwość nauczycieli. Bardzo często pozostają z tym sami. Nie wiedzą, jak sobie z tym poradzić, a jednoczesne odrzucenie autorytetów nie sprzyja poproszeniu o pomoc dorosłych. Powiększająca się stale liczba depresji i samobójstw wśród nastolatków ukazuje problem zjawiska.

Uczymy się rozpoznawać i nazywać emocje. Rodzicom mówię: dajmy dzieciom popełniać błędy, dorastać w swoim tempie, przeżywać po swojemu. A nauczycieli proszę: nie każdy musi być geniuszem i nie każdy geniusz jest szczęśliwy. Ważne, by obudzić w młodym człowieku zdolność do pokonywania trudności, pokorę w znoszeniu przeciwieństw i ciekawość przyszłości, bo ta pomoże przetrwać trudne chwile.

Magdalena Poprawa

Telefon zaufania

dla młodzieży: 116 111

dla rodziców nastolatków: 800 080 222

Polecam:

Monika i Marcin Gajdowie, Rodzice w akcji. Jak przekazywać dzieciom wartości; Edycja Świętego Pawła, 2010

Ann Bailey, Joseph Ciarrochi, Louise Hayes, W pułapce myśli – dla nastolatków. Jak skutecznie poradzić sobie z depresją, stresem i lękiem, GWP 2019

Artykuł Problemy nastolatków pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Dorota T.

_

Pani Doroto,

powiem szczerze – zaskoczyło mnie Pani pytanie. Pozytywnie, ponieważ po raz kolejny, odpowiadając na pytania nauczycieli, spotykam się z ich zaangażowaniem w różnych obszarach funkcjonowania szkoły. Z drugiej strony, to pytanie spowodowało, że zaczęłam się przyglądać ubraniom noszonym przez nauczycieli i uczniów szkół, z którymi mam kontakt.

Rzeczywiście, muszę przyznać, bywa różnie. Są nauczyciele, którzy przykładają niezwykłą wagę do swojego wyglądu, ale również tacy, którzy sprawiają wrażenie, jakby ubranie było najmniej ważną sprawą w ich prezentowaniu się. Podobnie jest z uczniami, ale tych wezmę w obronę – jeśli uczeń jest małym dzieckiem, za jego ubiór odpowiadają rodzice. Natomiast starsi uczniowie czasami dopiero szukają swojego stylu i niestety nie zawsze są to korzystne poszukiwania.

Od nauczyciela spodziewamy się, że jest dojrzałym człowiekiem. Przejawia się to nie tylko w zdobytej wiedzy, umiejętnościach, współpracy z własnymi emocjami, ale również z umiejętnością budowania prawidłowych relacji z otoczeniem. Już od dawna psychologia wie, że ubranie odgrywa bardzo ważną rolę właśnie w takich kontaktach z ludźmi, z którymi się spotykamy. To jak wyglądamy, w dużym stopniu mówi o tym, kim jesteśmy. Oczywiście ważne jest, żebyśmy pochopnie nie oceniali ludzi po wyglądzie, ale to zupełnie odrębny temat. W tym wypadku chodzi o świadomość budowania swojego wizerunku.

Ubranie nie tylko buduje obraz człowieka, który je nosi, ale również kształtuje portret instytucji, w której ten człowiek pracuje. I to jest właśnie powód wprowadzenia dress code’u, czyli pewnego stylu/wymogu ubierania się w danym miejscu. Pracownicy (również ich ubranie) niejako przedstawiają firmę, w której pracują i dlatego pracodawcy wymagają od nich takiego, a nie innego zachowania czy ubioru.

Oprócz tego, co jest bardzo ważne, strojem wyrażamy nasz stosunek do drugiej osoby. Jeśli na spotkanie z kimś ubieramy się byle jak, może to sugerować (albo przynajmniej tak być odebrane), że go nie szanujemy. I tutaj wcale nie chodzi o drogie ubrania, ale o schludność i dostosowanie do sytuacji.

Jeśli chodzi o Pani sytuację, to porozmawiałbym o Pani spostrzeżeniach z dyrekcją. To do niej należy dyscyplinowanie nauczycieli, również w tym zakresie. Proszę zwrócić uwagę, że nauczyciel powinien być wzorem dla ucznia, a w tym wypadku dochodzi do sprzecznych informacji wysyłanych uczniom, od których oczekuje się czegoś, czego samemu się nie spełnia.

Pozdrawiam,

Magdalena Poprawa

MP

Artykuł Okiem psychologa pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.