Nauczyciele, wśród wielu metod pracy, szukają tej, która będzie najbardziej efektywna. Każdy z nas jest inny, uczy się w inny sposób i w swoim tempie. Innymi słowy: nie wszystko, nie dla wszystkich i nie w tym samym czasie.

Z pewnością w skutecznej pracy pomogą nam rozmaite narzędzia TIK, z którymi młodzi ludzie mają do czynienia na co dzień. Skoro nieustannie żyją w sieci, intuicyjnie posługują się aplikacjami, to dlaczego nie wykorzystać ich na lekcjach? Pojawienie się nowoczesnych technologii w świecie edukacji może być ułatwieniem w pracy i nauce zarówno dla naszych uczniów, jak i dla nauczycieli. Pamiętajmy o zachowaniu balansu pomiędzy tym, co ważne, mądre i potrzebne.

Podczas nauczania zdalnego korzystałem z narzędzi, aplikacji: Microsoft Teams, Kahoot, Quizizz, Testportal, Portal Wordwall, Genial.ly, JigsawPlanet, https://epodreczniki.pl/ksztalcenie-ogolne/szkola-podstawowa/jezyk-polski, Türchen calendar, LearningApps.org, Biteable, Kizoa movie maker.

Poniżej przedstawiam kilka nowatorskich propozycji metodycznych realizowanych w czasie nauczania zdalnego (online), omawiając lektury – „W pustyni i w puszczy” oraz „Tajemniczy ogród”.

Egzotyczny deser – przepis

Klasa 5b wędrowała na lekcjach języka polskiego online śladami Stasia i Nel. W trakcie wyprawy do Afryki można porządnie zgłodnieć. Zadaniem klasy było stworzenie egzotycznego deseru.

Lekturiada – kalendarz zadań

O d poniedziałku do piątku, na podanej niżej stronie publikowałem zadania dot. lektury w formie kalendarza. Zachęcam do odwiedzenia stron. kod QR

„W pustyni i w puszczy”: https://tuerchen.com/2f9c21c9

„ Tajemniczy ogród”: https://tuerchen.com/c3acee76

Profil facebookowy

Uczniowie tworzyli w domu – indywidualnie, na kartkach A4 i większych, profil facebookowy: Mary Lennox, Dicka Sowerby lub Colina Cravena („Tajemniczy ogród”). Każdy profil zawierał: krótkie przedstawienie postaci, znajomych, wyróżnione zdjęcia, oś czasu, posty z komentarzami. Oto efekty ich pracy:

Majówka w Tajemniczym ogrodzie

Zainspirowani atmosferą tajemniczego ogrodu, uczniowie przygotowali dla swojej rodziny domowy piknik.

Kaligramy

Wiersze, w których układ czcionek i linii tekstu sugeruje treść utworu nazywają się kaligramami. Zagrajmy na słowach! Oto efekty pracy uczniów:

Lapbooki

Innowacyjnym sposobem przyswajania wiedzy jest metoda aktywizująca uczniów – lapbook. To „analogowe laptopy”, „miniksiążki” ręcznie robione, do wewnętrznego użytku, kreatywne notatki z lektury, w jednym miejscu. Atrakcyjne, wizualne teczki cieszą się dużym powodzeniem w szkołach, sprawdzają się w pracy z dziećmi, bo angażują je do działania.

Moje nauczycielskie credo brzmi: dobrze przygotowywać i prowadzić lekcje, zmotywować uczniów do pracy, wypracować takie sposoby przekazywania wiedzy, aby skłaniały uczniów do poszukiwań i rozwijania własnych zainteresowań, utrwalenia materiału w przyjemny i pożyteczny sposób.

Pamiętam również o relacjach, emocjach, pozytywnych wzmocnieniach. Pytajmy naszych uczniów: Jak się czują? Co robią na co dzień? Co u nich słychać? Niech taka serdeczna rozmowa będzie przyjemnym preludium do rozpoczęcia kreatywnej pracy. Online, jeśli będzie taka konieczność, lub w realnym – twarzą w twarz – szkolnym świecie.

Mateusz Błażejewski

– nauczyciel języka polskiego, historii, wychowawca klasy 6e w Szkole Podstawowej nr 4 im. Mikołaja Kopernika w Pile

Artykuł Świat się zatrzymał, ale edukacja trwa nadal pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

konspekt lekcji historii dla klasy VII szkoły podstawowej

Informacje wstępne: Niniejszy scenariusz jest konspektem oryginalnej lekcji „powtórkowej”, która przygotowuje do sprawdzianu wiadomości z tematów dotyczących: odrodzenia Rzeczypospolitej po I Wojnie Światowej oraz kształtowania się granic II RP. Równocześnie nawiązuje także do wcześniej zrealizowanego tematu dotyczącego „sprawy polskiej” podczas I WŚ.

Idea quizu powtórzeniowego bazuje na założeniu, iż podsumowanie/powtórzenie wiadomości z bieżącego materiału powinno być dla uczniów ciekawe i motywujące do nauki. W efekcie forma „teleturniejowa” takiej rekapitulacji z jednej strony jest okazją do zdobywania wiedzy poprzez zabawę, z drugiej pozwala uczniom rozłożyć proces uczenia się w czasie i sprawdzić się odpowiednio wcześniej (co już wiem, czego jeszcze nie wiem), oraz daje możliwość pozytywnej motywacji („nagrody” dla zwycięzców).

Program: dr Tomasz Maćkowski, „Wczoraj i dziś”, Program nauczania historii w klasach 4–8 szkoły podstawowej, wyd. Nowa Era, Warszawa 2017.

Podręcznik: J. Kłaczkow, A. Łaszkiewicz, S. Roszak; „Wczoraj i dziś. Podręcznik do historii dla klasy siódmej szkoły podstawowej” , wyd. Nowa Era, (877/4/2020/z1)

Cele ogólne:

– poznawcze: uczniowie rekapitulują informacje o: roli Polaków w czasie I WŚ, statusie ziem polskich w trakcie Wielkiej Wojny i rozwoju międzynarodowym „sprawy polskiej”, roli Polaków na konferencji paryskiej, tymczasowych ośrodkach władzy w Polsce w 1918 roku, odzyskaniu niepodległości przez Polskę, koncepcjach granic II RP, Orlętach Lwowskich, powstaniu wielkopolskim, wydarzeniach związanych z kształtowaniem się granic odrodzonej Polski, wojnie polsko-bolszewickiej i Bitwie Warszawskiej

– kształcące: uczniowie ćwiczą umiejętność rekapitulacji materiału w formie quizu, wzmacniają umiejętność wyszukiwania najważniejszych informacji oraz uczą się planowania i rozkładania pracy w czasie

– wychowawcze: uczniowie kształtują w sobie postawę patriotyczną, szacunek dla ojczyzny i Narodowego Święta Niepodległości; uczniowie uczą się kultury dyskusji i właściwej pracy na lekcji.

Cele szczegółowe:

Uczeń pamięta daty i postaci, rozumie pojęcia i procesy oraz potrafi opisywać zagadnienia związane z pytaniami quizu powtórzeniowego (z zakresem „powtórki”).

Pomoce dydaktyczne i metody.

Baza pytań:

– podręcznik [J. Kłaczkow, A. Łaszkiewicz, S. Roszak, „Wczoraj i dziś. Podręcznik do historii dla klasy siódmej szkoły podstawowej” , wyd. Nowa Era, (877/4/2020/z1)]

– zeszyt ćwiczeń [dla serii „Wczoraj i dziś”, klasa VII – E. Fuks, I. Janicka, L. Leszczyńska, K. Panimasz, wyd. Nowa Era]

– wzorcowy zeszyt z notatkami lekcyjnymi

– przygotowana tabelka dat

– quiz.

Tok lekcji

A. czynności techniczne (przywitanie, sprawdzenie listy obecności): 1’

B. quiz: 40’
– pierwsza runda (dwie kolejki pytań czyli dwa pytania dla każdego ucznia, za poprawną odpowiedź 10 pkt, za błędną/brak odpowiedzi strata jednego „życia” (z trzech) i zero punktów, nie ma „przejmowania” pytań)

– druga runda (pytania zadawane po kolei, za poprawną odpowiedź 10 pkt, za błędną/brak odpowiedzi strata jednego „życia” i zero punktów, jest „przejmowanie” pytań nierozwiązanych (po zgłoszeniu) – możliwość dodatkowych 20 pkt, w przypadku pomyłki przy „przejęciu” minus 20 pkt i strata „życia”)

– runda finałowa (trzy najlepsze osoby które doszły do tego etapu, pytania po kolei, za poprawną odpowiedź 10 pkt, za błędną strata jednego „życia” i zero punktów, za wycofanie się z pytania zero punktów ale bez straty „życia”, jest „przejmowanie” pytań nierozwiązanych (po zgłoszeniu) – możliwość dodatkowych 20 pkt, w przypadku pomyłki przy „przejęciu” minus 20 pkt i strata „życia”).

UWAGA: pytania mogą próbować przejąć też osoby które odpadły – jest nagroda pocieszenia dla najlepszej takiej osoby

UWAGA: zawsze po uzyskaniu odpowiedzi ostatecznej nauczyciel komentuje i dopowiada, jeśli trzeba.
C. podsumowanie i wyniki: 2’
Pierwsze miejsce – ocena z aktywności (6), drugie miejsce – ocena z aktywności (5), trzecie miejsce – plusy z aktywności (+++), najlepszy spośród tych, co odpadli – plus z aktywności (+)
D. rozdanie tabelki dat do wklejenia 1’
E. pożegnanie 1’.

Lista pytań – quizKompania Kadrowa (pojęcie); z czyjej inicjatywy powstała; przekroczenie granicy Królestwa Polskiego (data); Legiony Polskie (pojęcie); I, II i III Brygada Legionów Polskich (pojęcie); walki Legionów (3 miejsca); kryzys przysięgowy (geneza); kryzys przysięgowy (data); kryzys przysięgowy (skutki); nazwa twierdzy – więzienia – w której był Piłsudski; II Brygada (dowódca); Legion Puławski (pojęcie); Legion Puławski (data); Korpusy Polskie (pojęcie); bój pod Kaniowem (geneza); manifest dwóch cesarzy (data); jakie zawierał zapisy; odezwa Mikołaja II (data); co zawierała odezwa Mikołaja II; propaganda (pojęcie); powstanie Rady Regencyjnej (data); czym była Rada Regencyjna; kim był Thomas Woodrow Wilson; orędzia prezydenta Wilsona (data); czego dotyczył punkt 13.; konferencja w Paryżu (pojęcie); skład osobowy polskiej delegacji; „zawód” Ignacego Jana Paderewskiego; w jakim kraju „lobbował” za sprawą polską; z czym kojarzymy Romana Dmowskiego; czym zasłynął Władysław Grabski; traktat wersalski (data akceptacji); traktat wersalski (postanowienia wobec Polski); Błękitna Armia (pojęcie); Błękitna Armia (okoliczności powstania); Ignacy Daszyński (z czego znany); nacjonalizacja (pojęcie); gdzie powstała Polska Komisja Likwidacyjna Galicji i Śląska Cieszyńskiego; kto kierował jej pracami; co się wydarzyło 11 XI  1918 w Warszawie; Tymczasowy Naczelnik Państwa (kto); co oznacza to pojęcie; Komitet Narodowy Polski (kto); kto stał na czele rządu tymczasowego; data powstania rządu tymczasowego; reformy rządu tymczasowego; gabinet I.J. Paderewskiego (data); znaczenie tego gabinetu; dlaczego I.J. Paderewski stał jego na czele; jaki wpływ na odzyskanie niepodległości miała sytuacja międzynarodowa; jaka była rola Piłsudskiego w tym procesie; koncepcja inkorporacyjna (pojęcie); kto ją reprezentuje; koncepcja federacyjna (pojęcie); kto ją reprezentuje; federacja (pojęcie); Orlęta Lwowskie (pojęcie); przyczyny konfliktu polsko-ukraińskiego 1918/1919; Powstanie wielkopolskie (geneza); data wybuchu tego zrywu; Wolne Miasto Gdańsk (pojęcie); plebiscyt (pojęcie); data plebiscytu na Warmii, Mazurach i Powiślu; geneza wyniku; zaślubiny Polski z morzem (data); gdzie się odbyły; dlaczego tak ważny dostęp do morza i posiadanie portu; Symon Petlura (z czego znany); na czym polegało porozumienie Piłsudski – Petlura; wyprawa na Kijów (data); geneza ofensywy bolszewików 1920; cele tej ofensywy; linia Curzona (pojęcie); „Cud nad Wisłą” (pojęcie; Bitwa Warszawska (data); skutki bitwy; Tadeusz Rozwadowski (z czego znany); bitwa nadniemeńska (pojęcie); skutki kontrofensywy polskiej; traktat w Rydze (pojęcie); data podpisania; ustalenia traktatu; „bunt” Żeligowskiego (pojęcie); data tego wydarzenia; włączenie Litwy Środkowej do Polski (data); pierwsze powstanie śląskie (data); drugie powstanie śląskie (data); plebiscyt na Górnym Śląsku (data); rezultat; trzecie powstanie śląskie (data); geneza powstań; Wojciech Korfanty (z czego znany); skutki powstań śląskich; podział Śląska Cieszyńskiego (data); sposób podziału; 

Jakub Janik – nauczyciel historii i WOS w Szkole Podstawowej „Wierchy” Fundacji Sternik – Kraków

Artykuł Quiz powtórzeniowy – odzyskanie niepodległości pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Temat: Bitwa Warszawska. Ocalenie Polski przed najazdem bolszewickim

Informacje wstępne: Niniejszy scenariusz jest konspektem lekcji „rozszerzającej”, która niejako rozwija część zagadnień z ogólniejszego tematu „Józef Piłsudski i niepodległa Polska”. Budując scenariusz przyjąłem założenie, iż powinien on bazować na materiałach ogólnodostępnych i być na tyle elastyczny, aby istniała możliwość jego dalszego twórczego rozwoju i poszerzania/zmiany. Dodatkowo celowo zależało mi na wykorzystaniu „tradycyjnych” pomocy naukowych – lekcja realizowana za pomocą tekstu, źródeł i przede wszystkim przy aktywnym współudziale uczniów może być równie fascynująca, co „multimedialny fajerwerk”. Wreszcie, poprzez lekcję historii, chciałem pokazać również pewien aspekt wychowawczy i patriotyczny, jaki w procesie nauczania dziejów ojczystych można bardzo wyraźnie odnaleźć w czasie wspólnej pracy z uczniami.

W trakcie całego toku lekcji praca odbywa się przy użyciu systemu „plusów”. Uczniowie dbają o kulturę dyskusji, zgłaszając się i zabierając głos po wskazaniu. Plusy otrzymają na koniec lekcji osoby pracujące w czasie zajęć (a więc kulturalnie zgłaszające się i kulturalnie wypowiadające się, niezależnie od poprawności merytorycznej odpowiedzi oraz ochotnicy do czytania i rozwiązywania zadań). W trakcie lekcji plusa można dodatkowo otrzymać za wybitną merytorycznie wypowiedź. Pięć plusów daje piątkę z aktywności (zbierane w czasie kilku lekcji). Taki system zachęca każdego ucznia do rzetelnej pracy i pokazuje mu, że każdy ma prawo się wypowiedzieć i spróbować zmierzyć z zadaniami/pytaniami.

1. Cele ogólne:

– poznawcze: uczniowie dowiadują się o wojnie polsko-bolszewickiej i Bitwie Warszawskiej oraz ich znaczeniu dla losów ojczyzny i świata

– kształcące: uczniowie ćwiczą umiejętność pracy z różnymi rodzajami źródeł oraz mapą

– wychowawcze: uczniowie kształtują w sobie postawę patriotyczną – szacunek dla ojczyzny i dumę z dziedzictwa narodowego oraz postaw przodków.

2. Cele szczegółowe:

– uczeń pamięta:

daty: 11 XI 1918 (odzyskanie niepodległości), 1919–1921 (wojna polsko-bolszewicka), 15 VIII 1920 (kulminacja Bitwy Warszawskiej), 15 VIII każdego roku (Święto Wojska Polskiego), 15 VIII każdego roku (uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny)

postaci: Józefa Piłsudskiego (Naczelnika Państwa)

– uczeń rozumie:

pojęcia: komunizm, bolszewicy, Bitwa Warszawska, Kresy Wschodnie, „Cud nad Wisłą”, kryptolog, Święto Wojska Polskiego, Grób Nieznanego Żołnierza

procesy: odzyskiwanie przez Polskę niepodległości, zagrożenie komunizmem ze Wschodu, mobilizację Polaków do obrony ojczyzny, znaczenie wygrania przez polskie wojska Bitwy Warszawskiej dla losów Polski i świata, wkład polskich kryptologów w wydarzenia Bitwy Warszawskiej

– uczeń potrafi:

umieścić w czasie odrodzenie Polski po okresie zaborów, opisać ogólnie kształtowanie się Polski po I WŚ, omówić przyczyny wojny polsko-bolszewickiej, wskazać dwa główne cele najazdu bolszewickiego (zniszczenie Polski i rozprzestrzenienie rewolucji na Zachodzie), opisać walki roku 1920 ze szczególnym uwzględnieniem Bitwy Warszawskiej i jej znaczenia, połączyć wydarzenia Bitwy Warszawskiej z uroczystością Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny.

3. Pomoce dydaktyczne i metody

– podręcznik [B. Olszewska, W. Surdyk-Fertsch, G. Wojciechowski, „Wczoraj i dziś. Podręcznik do historii dla klasy czwartej szkoły podstawowej”, wyd. Nowa Era, (877/1/2017)]

– atlas historyczny „[Historia Polski dla klasy IV szkoły podstawowej”, koord. Beata Chromik, wyd. Nowa Era]

– zeszyt ćwiczeń [dla serii „Wczoraj i dziś”, klasa IV – B. Olszewska, W. Surdyk-Fertsch, T. Maćkowski, wyd. Nowa Era]

– pogadanka

– praca z tekstem podręcznika

– burza mózgów

– dyskusja

– praca ze źródłem ikonograficznym

– praca z mapą

– praca pod kierunkiem.

4. Tok lekcji

Etapy lekcji (czas orientacyjnie)	Treści	Czynności
1. Czynności techniczne (3’)		– Przywitanie, sprawdzenie listy obecności i gotowości do pracy – Sprawdzenie czy uczniowie zrobili zadanie domowe z poprzedniej lekcji, ew. poprawienie błędów
2. Krótka odpowiedź ustna (jeden uczeń) będąca też rekapitulacją wtórną (6’)	Poprzedni temat lekcyjny („Józef Piłsudski i niepodległa Polska”)	Przykładowe pytania: – podaj lata trwania I WŚ – czym były Legiony Polskie – kto dowodził I Brygadą – co stało się z państwami zaborczymi w wyniku I WŚ – podaj datę odzyskania przez Polskę niepodległości – kto stanął na czele Polski bezpośrednio po I WŚ – w jakich latach trwała walka o polskie granice – jakie terytoria udało się Polsce odzyskać po I WŚ
3. Nawiązanie (1’)		– Przypomnienie, iż na poprzedniej lekcji rozmawialiśmy ogólnie o walce o granicę wschodnią i zaznaczenie jak ona wyglądała
4. Podręcznik – tekst i fotografia str. 118 (4’)	– Odzyskanie przez Polskę niepodległości – Komunizm i bolszewicy w Rosji – Zagrożenie ze Wschodu, próby ekspansji komunistów na zachód	– Uczniowie czytają tekst ze str. 118 (ochotnicy po kilka zdań na głos), nauczyciel zadaje pytania do tekstu (np. o położenie geograficzne Polski względem Rosji) i fotografii (np. o opinię uczniów) – Nauczyciel omawia przeczytany i zobaczony materiał
5. Podręcznik – tekst i obrazek str. 119 (4’)	– Wybuch wojny polsko-bolszewickiej – Naczelnik Państwa Józef Piłsudski i wyprawa kijowska 1920 – Kontrofensywa bolszewików – Cel bolszewików: pokonanie Polski i dalsza ekspansja na Zachód – Wygląd polskiego wojska	– Uczniowie czytają tekst ze str. 119 (ochotnicy po kilka zdań na głos) – Pod kierunkiem nauczyciela uczniowie analizują umundurowanie polskiego żołnierza – Pogadanka nauczyciela – Nauczyciel podsumowuje przeczytany materiał
6. Podręcznik – ramka str. 119 (3’)	– Reakcja Polaków na najazd bolszewicki – Sposoby mobilizacji Polaków do walki	– Uczniowie analizują tekst, zdjęcie i plakat, a następnie ochotnik odpowiada na pytanie związane z plakatem (Co symbolizuje czerwony potwór na przedstawionym plakacie)
7. Podręcznik – tekst str. 120 (5’)	– Bitwa Warszawska – Przebieg starcia – Praca kryptologów – Skutki i znaczenie Bitwy Warszawskiej dla Polski i świata – Zakończenie walk, postanowienia pokojowe – Kresy Wschodnie	– Na początku wspólnie zastanawiamy się kto to może być kryptolog – Uczniowie czytają tekst ze str. 120 (ochotnicy po kilka zdań na głos) – Ochotnik czyta ciekawostkę o kryptologach – Nauczyciel podsumowuje zdobyte wiadomości – Uczniowie robią burzę mózgów „co by było gdyby” i zastanawiają się jak mogłyby potoczyć się losy Polski i świata w sytuacji porażki w Bitwie Warszawskiej
8. Mapa „Walka o granice Polski w latach 1918–1922”, atlas str. 27 (3’)	– Przebieg wojny polsko-bolszewickiej w czasie i przestrzeni – Bitwa Warszawska	– Uczniowie samodzielnie analizują mapę – Nauczyciel zadaje pytania na forum klasy ochotnikom (np. Jakim kolorem zaznaczono ruchy wojsk polskich, a jakim bolszewickich; określ najdalszy zasięg wojsk bolszewickich – jakie z tego można wysnuć wnioski; wskaż miejsca ważniejszych bitew; co na mapie oznaczają poszczególne kolory; z czego może wynikać różnica w przebiegu frontu na początku 1920 i ostatecznych granic Polski)
9. Podręcznik – obraz str 120 (3’)	– Uroczystość Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny – Znaczenie Bitwy Warszawskiej dla Polaków i jej opatrznościowy wymiar dla Polski	– Uczniowie analizują obraz Jerzego Kossaka „Cud nad Wisłą” – Uczniowie starają się znaleźć na nim charakterystyczne elementy nawiązujące do tytułu i przypadającej 15 VIII uroczystości Wniebowzięcia Najświętszej Maryi Panny – Dyskusja podsumowująca symbolikę obrazu i znaczenie wydarzenia
10. Podręcznik – tekst str. 121 (3’)	Święto Wojska Polskiego	– Uczniowie czytają tekst ze str. 121 (ochotnicy po kilka zdań na głos) – Nauczyciel wyjaśnia znaczenie powrotu Święta Wojska Polskiego w 1992 roku – Uczniowie odpowiadają na pytanie (Z jakiej okazji obchodzimy Święto Wojska Polskiego)
11. Podsumowanie – rekapitulacja pierwotna (podręcznik str. 121) i notatka (8’)	Podsumowanie wiadomości	– Nauczyciel zadaje na forum klasy pytania z sekcji „Sprawdź się” – Nauczyciel podsumowuje uzyskane odpowiedzi – Zapis notatki na tablicy/do zeszytów
12. Podsumowanie aktywności (1’)		– Wpisanie plusów z komentarzem za co dany uczeń otrzymał plusa/plusy
13. Zadanie domowe i pożegnanie (1’)		Przedstawienie i omówienie poleceń: – Dla wszystkich na lekcję w następnym tygodniu (zad. 1,2 str. 73 i 4,6 str. 74 w ćwiczeniach) – Dla chętnych na plusa na lekcję w następnym tygodniu (zad. 3 str. 73 i 5,7 str. 74 w ćwiczeniach) – Dla chętnych na ocenę na lekcję za dwa tygodnie (miniprojekt str. 121 z podręcznika) – Pożegnanie z klasą

mgr Jakub Janik

– nauczyciel historii, Szkoła Podstawowa „Wierchy” w Krakowie

Artykuł Bitwa Warszawska. Ocalenie Polski przed najazdem bolszewickim pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.