Dziś od nowa mogę zadbać o cnotę pracowitości (bo: persona humana in fiere est) i o dobre nawyki u moich dzieci – im szybciej zobaczą, że istnieje związek między wysiłkiem włożonym w pracę a jej efektami, tym szybciej będą mieć z niej satysfakcję, i będą chciały ją – pracę/naukę – same podejmować.

14 października, jak co roku, obchodzimy Dzień Nauczyciela. Kiedy piszę te, jest 14 września – Święto Podniesienia Krzyża. Najgłębszy sens naszej pracy wychowawczej – czy to w szkole, czy w domu – powinien wynikać z naszej miłości do Chrystusa. Kiedy zadbamy o naszą codzienną więź z Panem Bogiem, On zadba o nas – byśmy mieli dość siły, optymizmu i męstwa, na codzienne i niecodzienne zmagania (Także na to, by w pewnym momencie powiedzieć: Dość! Już czas na odpoczynek!). Życząc Bożej opieki w Państwa pracy, zapraszam do lektury październikowego „Wychowawcy”.

Maria Kowal

fot. unsplash.com

Artykuł Drodzy Czytelnicy, pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Jeśli obawiamy się rutyny szkolnych i domowych dni, popatrzmy na życie Świętej Rodziny – zupełnie zwykłe i niewyróżniające Jej spośród innych rodzin Nazaretu. Codzienna praca wykonana z miłością do Boga i ludzi jest najlepszą – bo dostępną dla każdego z nas – drogą do świętości. Wszystko, co robimy (a co jest moralne), możemy oddać Panu Bogu na Jego chwałę. Takie podejście sprawia, że zarówno sprawy, które udaje nam się przeprowadzić „od a do z” z sukcesem są tak samo cenne, jak te, w których nam coś nie wyjdzie, chociaż bardzo się staraliśmy i po ludzku zrobiliśmy wszystko, co było możliwe.

Na słoneczne dni wakacji rzucały cień informacje o toczących się walkach na Ukrainie. Niepokój przynosiły też doniesienia o ewentualnym zdalnym nauczaniu. Na te działania i decyzje nie mamy bezpośredniego wpływu. W naszej mocy są codzienne, drobne gesty: modlitwa, umartwienie w małych rzeczach (wstać punktualnie, uśmiechnąć się, nie zżymać się na trudnego ucznia) i na koniec – działanie. Wzrastanie w cnotach – walka co dzień o utrzymanie dobrych nawyków, i jeśli trzeba – zaczynanie od nowa, z nadprzyrodzonym optymizmem, pozwoli nam zmierzyć się z każdym dniem nowego roku szkolnego.

Maria Kowal

Artykuł Drodzy Czytelnicy! pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

(Pieśń Z powagą przygotujcie, Śpiewnik Siedleckiego)

Pieśni okresu Adwentu są bogate w treści teologiczne i wielka szkoda, że są znane w niewielkim stopniu. Czy z należytą powagą – jak głosi powyższa pieśń – przygotowujemy się co roku na przyjście Pana Jezusa? A jeśli nie – czy w tym roku chcemy tak właśnie przygotować siebie, swoje rodziny, a może także – swoich uczniów? Tam, gdzie idziemy my – rodzice i nauczyciele – pójdą nasze dzieci, wychowankowie, więc kierunek, który obierzemy, nie będzie wytyczany tylko dla nas. To wielka odpowiedzialność, która może nas w chwilach słabości przygnieść i zniechęcić. Ale Pan Bóg jest miłosierny. Zna nas lepiej, niż my sami, i udziela potrzebnych łask, na nasze wielkie i małe zmagania.

Niemal dwadzieścia lat temu, w 2002 r., odbyła się ostatnia pielgrzymka Jana Pawła II do naszej Ojczyzny. Jej hasłem przewodnim były słowa „Bóg bogaty w miłosierdzie”. Papież konsekrował bazylikę w Łagiewnikach i dokonał aktu zawierzenia świata Bożemu miłosierdziu. Obyśmy w naszym życiu umieli ukazywać innym Boże miłosierdzie i prowadzili do źródła nadziei, którym zawsze jest trójjedyny Bóg.

Maria Kowal

Boże, Ojcze miłosierny,

który objawiłeś swoją miłość

w Twoim Synu Jezusie Chrystusie,

i wylałeś ją na nas w Duchu Świętym, Pocieszycielu,

Tobie zawierzamy dziś losy świata i każdego człowieka.

Pochyl się nad nami grzesznymi,

ulecz naszą słabość,

przezwycięż wszelkie zło,

pozwól wszystkim mieszkańcom ziemi

doświadczyć Twojego miłosierdzia,

aby w Tobie, trójjedyny Boże,

zawsze odnajdywali źródło nadziei.

Ojcze przedwieczny,

dla bolesnej męki i zmartwychwstania Twojego Syna,

miej miłosierdzie dla nas i całego świata!

Amen.

Jan Paweł II, Kraków – Łagiewniki, 17 sierpnia 2002 r.

(fot. unsplash.com)

Artykuł Drodzy Czytelnicy – grudzień 2021 pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Relacje pomiędzy rodzeństwem są wyjątkowe. Myśląc o nich mogą nam się „wyświetlić” przed oczami takie pojęcia, jak: miłość, braterstwo, zaufanie, solidarność czy wsparcie. I choć nasze doświadczenie może podpowiadać, że amplituda emocji związanych z byciem bratem/siostrą często wykracza poza wszelkie skale, to relacje te, trwające zwykle najdłużej ze wszystkich, mogą należeć do tych najbliższych i najgłębszych. Rodzeństwo zwykle pojawia się i „jest” długo przed tym, nim spotkamy przyjaciół, poznamy przyszłego męża/żonę i założymy własną rodzinę.

Bracia i siostry mogą być dla siebie powiernikami spraw i niezwykle cennym źródłem wsparcia. Gdy relacje są trudniejsze – z uwagi na skrajnie inne charaktery i potrzeby dzieci – ważne jest, abyśmy jako rodzice umieli wskazać urok i bogactwo tych różnic, pomóc zainicjować rozmowę. Jednak relacja między rodzeństwem będzie się toczyć poza nami – między tą konkretną parą osób.

Wspólna historia rodzinna, wspomnienia, wyniesione wzory postępowania i radzenia sobie w trudnych momentach, to kapitał, z którym dzieci opuszczają dom. Obecne czasy nie są łatwe dla małżonków, dla rodzin. Trudności związane z koronawirusem – izolacja, konieczność zdalnej pracy i nauki, nierzadko poważne problemy ekonomiczne, powodują duże napięcia. Jeśli relacje między małżonkami nie były dotąd łatwe – w sytuacji kryzysu prawdopodobnie stały się jeszcze cięższe. Kiedy już czasem tracimy i siły, i nadzieję – pomyślmy, że nasze dzieci będą budować swoje dorosłe życie na tym, co widziały i przeżyły w naszym domu. I chociaż w tej chwili nie widzimy, że możemy zmienić coś na lepsze, od razu – mała zmiana da wielkie efekty w przyszłości. Zmieniając kąt o stopień (lub o kilka stopni, w sprzyjających warunkach), jego ramię poprowadzi nas (a w przyszłości – nasze dzieci i ich rodziny) w zupełnie inne rejony. Mały krok to już wielka zmiana, nie wahajmy się go postawić!

Z Chrystusem Zmartwychwstałym zmiana jest możliwa – u progu Wielkanocy prośmy, aby nasze dom stawały się jasnym i radosnym miejscem (św. Josemaria Escriva), a relacje między rodzicami i dziećmi były jak najbardziej harmonijne, ciepłe i bliskie.

Maria Kowal

fot. unsplash.com

Artykuł Drodzy Czytelnicy – kwiecień 2021 pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

W 2016 r., w ujęciu globalnym, stwierdzono, że aż 81% młodzieży szkolnej w wieku 11–17 lat miało niewystarczającą ilość ruchu. Zauważone dysproporcje między aktywnością i biernością fizyczną pogłębia obecna sytuacja epidemiczna – jak wynika z raportu Fundacji Edukacji Zdrowotnej i Psychoterapii, średnia ilość godzin spędzanych przed ekranami w grupie młodzieży wzrosła z 5 godz. do 9 godz. dziennie. Niepokój mogą budzić także wyniki badań, przeprowadzone w polskich szkołach w roku szkolnym 2012/2013: pokazują one, że jedynie 74% uczniów uczestniczyło we wszystkich lub prawie wszystkich lekcjach WF, a aż 11% brało udział jedynie w połowie zajęć (Woynarowska B i wsp. Uczestnictwo uczniów w lekcjach wychowania fizycznego w szkołach w Polsce, Hygeia Public Health 2015, 50(1): 183–190).

Święty Jan Bosko mawiał: „Boisko martwe – diabeł żywy, boisko żywe – diabeł martwy”. Niech te słowa zachęcą nas zarówno do solidnego „sportowego rachunku sumienia”, a także do wywierania wpływu na osoby decydujące o szerokiej i bezpłatnej ofercie sportowej dla dzieci i młodzieży, a także o równie szerokim oraz bezpłatnym otwarciu obiektów sportowych w miastach i gminach. Kłódki na bramach „Orlików” i puste boiska to niestety zbyt częsty widok w naszym pejzażu…

Maria Kowal

Artykuł Drodzy Czytelnicy, pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Artykuł Drodzy Czytelnicy – Styczeń 2021 pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Edukacja zróżnicowana, osobne nauczanie dziewcząt i chłopców, prowadzone jest w oddzielnych szkołach lub w oddzielnych oddziałach klasowych. Ten system kształcenia cieszy się coraz większym zainteresowaniem. Są u nas takie szkoły i oddziały klasowe, a w szkołach koedukacyjnych edukacja zróżnicowana prowadzona jest na lekcjach wychowania fizycznego. Edukacja zróżnicowana to dobra przestrzeń kształcenia, bo dostosowuje proces dydaktyczny i wychowawczy do tempa rozwoju dziewcząt i chłopców. Umożliwia i ułatwia poszanowanie naturalnych różnic i rozwijanie szacunku do płci własnej i przeciwnej. Inne są potrzeby i możliwości oraz zainteresowania dziewcząt i chłopców. Metodyka nauczania i wychowania, techniki pracy dostosowane do płci zwiększają efektywność w nauce, ułatwiają wyrażanie własnego zdania w swoim towarzystwie oraz sprzyjają rozwojowi cech specyficznych dla danej płci.

Zaprzeczanie różnic między dziewczętami a chłopcami nie ma sensu. Są równi, ale różni. Współczesny świat usiłuje eliminować różnice płci. Zakłada, że zróżnicowanie jest wytworem kultury, a nie natury. Lansuje konsumpcyjny styl życia, zniewala nałogami, pozornymi prawdami. Podzielone, skłócone społeczeństwo, rozkładane od środka przez różne ideologie, nie jest w stanie bronić świata wartości. Edukacja zróżnicowana winna umożliwić pełniejszy rozwój młodego człowieka, stwarzać większe możliwości w podejmowaniu nowych wyzwań oraz większą swobodę wyboru przyszłej drogi zawodowej i życiowej. Należy obudzić człowieczeństwo w uczniach, dążyć do wydobycia pełni ich potencjału, wychowywać dziewczęta i chłopców do pełnienia w przyszłości roli matki i ojca, do odpowiedzialnego i rozumnego korzystania z wolności.

Artykuł Drodzy Czytelnicy, pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Nauczyciel-wychowawca musi wiedzieć kim jest człowiek-osoba, jaki jest sens i cel ludzkiego życia, co niszczy jego człowieczeństwo. Musi kochać uczniów, zapewniać poczucie bezpieczeństwa i akceptacji. Ma być wzorem postępowania, przeciwstawiać się relatywizmowi moralnemu, pustce aksjologicznej, kultowi bezmyślnej konsumpcji, postawom hedonistycznym i egoistycznym, a uznawane i głoszone wartości potwierdzać własnym życiem.

Zakres kompetencji składających się na zawód-powołanie nauczyciela jest ogromny. Nauczyciel musi posiadać dojrzałą osobowość i umiejętność nawiązywania szczerych i autentycznych więzi międzyludzkich. Musi troszczyć się o swój rozwój w sferze intelektualnej, zawodowo-społecznej, emocjonalnej, moralnej, duchowo-religijnej. Niezbędna jest wiedza ogólna i przedmiotowa oraz ustawiczne dokształcanie się i doskonalenie. Musi posiadać znajomość zasad, technik, metod, środków i materiałów dydaktycznych. Musi pamiętać, że człowiek jest bytem osobowym, rozumnym, wolnym, społecznym, poznającym samego siebie i świat, bytem potencjalnym. Powinien znać rozwój poznawczy, emocjonalny, społeczny ucznia. Ma reagować ze spokojem, z godnością, potrafić zdystansować się od emocji negatywnych, umieć rozwiązywać konflikty, posiadać umiejętność prowadzenia dialogu. Umieć zmotywować uczniów do nauki, sprawiedliwie oceniać ich postępy w nauce. Posiadać kompetencje informatyczno-medialne, w procesie dydaktycznym korzystać z najnowszych technologii, z platform edukacyjnych. Efektywnie współdziałać i współpracować z innymi nauczycielami, rodzicami, placówkami oświatowymi. Winien być mentalnie zakorzeniony w historii, tradycji, kulturze polskiej. Kochać pracę z dziećmi i młodzieżą, wspomagać rozwój ucznia-wychowanka, ukazywać życie człowieka w umiłowaniu prawdy, dobra i piękna, rozumieć głęboki sens nauczycielskiego powołania.

Artykuł Drodzy Czytelnicy pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Z powodu zmiany miejsca zamieszkania oraz podeszłego wieku, kończę moją współpracę z miesięcznikiem „Wychowawca”. Wyrażam wdzięczność Panu Bogu, zespołowi Redakcji, Autorom tekstów, Czytelnikom za ponad ćwierćwiecze ukazywania się miesięcznika. Serdecznie dziękuję wszystkim za życzliwość, za wszelaką pomoc, za ofiarną współpracę. Mam świadomość, iż zawsze można dokonać więcej, wykonać lepiej, że nie spełniłem wszystkich oczekiwań. Przepraszam za swoje błędy, niedoskonałości. Wszystkim osobom, którym miesięcznik „Wychowawca” jest bliski, życzę pomyślności w jego dalszym redagowaniu i wydawaniu.

Józef Winiarski

Drodzy Czytelnicy,

Nim przejdę do zaproszenia do lektury artykułów w wakacyjnym numerze, chciałabym serdecznie podziękować wspaniałym osobom, dzięki którym „Wychowawca” powstał i był tworzony przez prawie 30 lat, a które miałam zaszczyt poznać i z nimi współpracować – dziękuję Panu Józefowi Winiarskiemu – za zaufanie i stałą pomoc, Pani Teresie Król – za nieustanny entuzjazm i dobre słowa, Pani Marii Tocie – za inspiracje, wparcie i dzielenie się historią początków miesięcznika. Dziękuję ojcu Pawłowi Mynarzowi za wnikliwe studiowanie artykułów, opiekę duchową nad miesięcznikiem i Redakcją oraz stałą gotowość pomocy. Spotkanie z Państwem było dla mnie bardzo ważne – widząc żywą więź, która spaja Państwa oraz entuzjazm w szukaniu dróg do zmian na lepsze (zarówno w sprawach drobnych, jak i tych wielkiej wagi) – czuję się zaszczycona tym, że będę mogła kontynuować Państwa dzieło wprowadzając w czyn, wciąż aktualne „założenia ideowe” z roku 1993: propagowanie katolickiej idei wychowania, która ma wyrażać się w praktyce zasadą cywilizacji miłości (prymatu osoby przed rzeczą; prymatu etyki przed techniką; prymatu „więcej być” niż „więcej mieć”, prymatu miłości przed sprawiedliwością), a także krzewienia nadziei i wiary w zwycięstwo dobra. Czytelników proszę o modlitwę o światło Ducha Świętego dla mnie i wszystkich osób zaangażowanych w przygotowywanie kolejnych numerów naszego miesięcznika.

W wakacyjnym „Wychowawcy” zapoznają się Państwo z tematem edukacji domowej. W Polsce idea ta zyskuje coraz więcej zwolenników, choć z uwagi na swoją specyfikę nigdy nie była i nie będzie wyborem wielu rodziców. Decyzja o homeschoolingu jest obarczona wielką odpowiedzialnością. Warto poznać, jakie motywy stoją za podjęciem decyzji o edukowaniu własnych dzieci i jak wygląda codzienność rodzin „homeschoolerskich”. Pragniemy także zachęcić do otwarcia szkolnych drzwi (i serc) na potrzeby rodzin wybierających edukację domową. Rodzice, którzy „pełnoetatowo” realizują misję edukowania własnych dzieci zasługują na szacunek, rzetelne traktowanie i pomoc w realizacji tego zadania.

Maria Kowal

Artykuł Drodzy Czytelnicy – lipiec-sierpień 2020 pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Nauczyciele musieli przystosować swój warsztat do pracy przez Internet. Pokonywali kłopoty sprzętowe i własne, dotyczące technicznej obsługi programów czy aplikacji. Szybko okazało się, że nauka zdalna jest dużo bardziej wyczerpująca, niż ta „na żywo”. Jak pokazuje praktyka tych miesięcy – w wielu szkołach, nauka zdalna wyzwoliła twórcze rozwiązania, które dały świetne efekty. O nich dziś, w obecnym numerze, piszą praktycy z różnych stron Polski. Miejmy nadzieję, że powoli sytuacja będzie się poprawiać i nie będzie konieczności powrotu do pracy na odległość. A jeśli nie będzie wyjścia – doświadczenia z tegorocznej wiosny pozwolą na zastosowanie dobrych i skutecznych rozwiązań.

Sytuacja rodziców i rodzin, szczególnie tych wielodzietnych, była bardzo trudna. Co prawda, pandemia sprawiła, że tempo życia zwolniło, było mniej porannej gonitwy, a więcej czasu na zwyczajne życie, jednak obciążenia, które spadły na rodziców, niejednokrotnie powodowały przeciążenie systemu. Badania Związku Dużych Rodzin 3+ pokazują jednoznacznie, że kondycja psychiczna rodzin wielodzietnych podczas pandemii pogorszyła się. (polecamy raport: https://www.3plus.pl/pl/aktualnosci/795,RAPORT-Sytuacja-duzych-rodzin-w-czasie-pandemii-Covid-19 ), można też podejrzewać, że również w wielu mniejszych rodzinach sytuacja była podobna.

W szczególnie trudnej sytuacji znalazły się rodziny z dziećmi z niepełnosprawnością. Trudności, nad którymi na co dzień pracowali terapeuci, zwykle nasilały się. Zamknięcie w czterech ścianach, niemożliwość wyjścia z domu pogłębiały regres…

Podczas wypraw górskich tempo grupy musi być dostosowane do uczestnika, który idzie najwolniej. Tę mądrość powinniśmy mieć na uwadze zawsze, a szczególnie w sytuacjach kryzysowych. Nałożenie wymagań ponad siły może skończyć się zniechęceniem i zakończeniem wędrówki daleko przed osiągnięciem szczytu. Prymas Tysiąclecia, Kardynał Stefan Wyszyński powtarzał, że „powołanie do wychowania jest […] współpracą z Chrystusem Zbawcą”, zatem – patrząc na Jezusa pamiętajmy, że nie wolno złamać trzciny nadłamanej ani zagasić knotka o nikłym płomieniu.

Maria Kowal

Artykuł Drodzy Czytelnicy – październik 2020 pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Artykuł Drodzy Czytelnicy pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.