1. Formacja duchowa poprzez:

– systematyczne pogłębianie życia religijnego,

– uczestniczenie w rekolekcjach, dniach skupienia, spotkaniach modlitewnych oraz pielgrzymkach,

– aktywne uczestniczenie w wydarzeniach religijnych w parafiach i diecezji.

2. Formacja intelektualna poprzez:

– poszerzanie i systematyzowanie wiedzy religijnej,

– pogłębianie wiedzy z zakresu nauczania Kościoła,

– uczestniczenie w wykładach, seminariach i konferencjach tematycznych.

W tym zakresie niezwykle cenna jest dla nas współpraca z Miesięcznikiem Nauczycieli Katolickich Wychowawca.

Duszpasterstwo jest miejscem dla wszystkich nauczycieli, wychowawców, pracowników oświaty, a także dla sympatyków tego środowiska. Od 2015 roku krajowym opiekunem i koordynatorem prac duszpasterstw w poszczególnych diecezjach z ramienia Episkopatu Polski jest bp Piotr Turzyński z Radomia.

Jakie wydarzenia są planowane na ten rok? Poszczególne diecezje realizują szereg własnych inicjatyw. Istnieje jednak szereg stałych punktów formacji nauczycieli.

W październiku są to Msze Święte w intencji nauczycieli, z racji przypadającego na dzień 14 października Dnia Edukacji Narodowej. W ostatnim tygodniu października odbywają się także coroczne rekolekcje dla diecezjalnych duszpasterzy nauczycieli. Jest to zarazem doskonała okazja do wymiany doświadczeń, a także wzajemnego poznawania środowiska i jego potrzeb. W listopadzie duszpasterstwa organizują Msze Święte w intencji zmarłych nauczycieli, wychowawców i pracowników oświaty. W okresie Adwentu i Wielkiego Postu organizowane są dni skupienia. Są one doskonałą okazją do spotkania z ciekawymi przemyśleniami, a także dyskusji w znakomitym gronie rozmówców. W ciągu roku duszpasterze organizują pielgrzymki do krajowych i zagranicznych sanktuariów. Podsumowaniem każdego roku formacyjnego jest Ogólnopolska Pielgrzymka Nauczycieli na Jasną Górę. Na każdą pielgrzymkę przygotowywane są materiały dla nauczycieli, publikowane w Roczniku Naukowym Duszpasterstwa. W tym roku po raz 84. nauczyciele z całej Polski pielgrzymowali przed oblicze Jasnogórskiej Pani. Ufamy, że nadchodzący rok pracy formacyjnej przyniesie błogosławione owoce.

http://www.duszpasterstwonauczycieli.pl/

ks. Wojciech Wojtyła – sekretarz Krajowego Biura ds. Duszpasterstwa Nauczycieli i Wychowawców

Artykuł Duszpasterstwo Nauczycieli pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

Piękno stworzenia jest pierwszą epifanią piękna w Biblii. Według natchnionego tekstu, Bóg stwarzając świat wyprowadził go z pierwotnego chaosu: ,,Ziemia zaś była bezładem i pustkowiem, ciemność panowała nad odmętem i tchnienie Boga unosiło się nad wodami” (Rdz 1,2). Bezład, pustkowie i ciemność są zaprzeczeniem ładu, harmonii i piękna. Są synonimami zła i brzydoty, które nie podobają się Bogu. ,,Wtedy Bóg rzekł: <Niech się stanie światłość!>. I stała się światłość. I ujrzał Bóg, że światłość jest dobra” (Rdz 1,3). Zgodnie ze słowami Księgi Rodzaju, pierwsze dzieło Stwórcy było doskonałe. W analizie tych słów, bibliści zauważają, że hebrajski przymiotnik tob – dobry, którym autor natchniony określa dobroć stworzenia, wskazuje równocześnie na ich piękno. W przekładzie greckim Septuaginta hebrajski termin tob (dobry) tłumaczy na grecki kalon (piękny). W tym sensie piękno jest pojęciem bliskim pojęciu dobra. Przyglądając się w ostatnim dniu stworzenia swojemu dziełu, ,,Bóg widział, że wszystko, co uczynił, było bardzo dobre” (Rdz 1,31). Widząc dobro stworzenia, Bóg widział zarazem jego piękno. W Liście do Artystów, których szczególnym powołaniem jest służba pięknu, Jan Paweł II pisał, że piękno jest widzialnością dobra, tak jak dobro jest metafizycznym warunkiem piękna. Relacja między dobrem i pięknem jest tym, co istotę rozumną skłania do refleksji.

Chociaż nie wszyscy są powołani do tego, aby być artystami w ścisłym tego słowa znaczeniu, to jednak – jak podkreśla Jan Paweł – według Księgi Rodzaju zadaniem każdego człowieka jest być twórcą własnego życia, z którego ,,człowiek ma uczynić arcydzieło sztuki”. Wszelkie stworzenie jest obrazem Stwórcy. Koroną stworzenia jest człowiek, który jest nie tylko obrazem Boga, lecz który również nosi w sobie Jego podobieństwo. Zwraca na to uwagę autor natchniony pisząc, że dopiero po stworzeniu człowieka Bóg stwierdził, że całe uczynione przez Niego dzieło było bardzo dobre, czyli bardzo piękne.

Szczególnym objawieniem piękna zawartego w Biblii jest sam jej tekst. Obecne są w niej niemal wszystkie rodzaje i gatunki literackie. Zawarte są w niej teksty opisujące dzieje Izraela i księgi dydaktyczne. Biblia zawiera szereg utworów poetyckich, zwłaszcza lirycznych (150 psalmów, kilkanaście hymnów), zawiera utwory epiczne (Księga Rut, Tobiasza, Judyty, Estery) i księgi prorockie. Zawiera również dwa dramaty (Księga Hioba i Pieśni nad Pieśniami). Zawarte w Piśmie Świętym bogactwo obrazów, symboli i motywów sprawia, że jest ona niewyczerpanym źródłem i skarbnicą motywów dla artystów, filozofów i twórców filmowych. Jest także ponadczasową inspiracją dla nauczycieli i pedagogów, których powołaniem jest służba kształtowania szczególnego piękna – piękna oblicza młodego człowieka.

Na koniec warto przypomnieć słowa, które Ojcowie skierowali do artystów na zakończenie obrad Soboru Watykańskiego II. Ponieważ wychowywanie jest również sztuką i to najszlachetniejszą, słowa te można traktować również jako szczególne przesłanie do nauczycieli: ,,Świat, w którym żyjemy potrzebuje piękna, aby nie pogrążać się w rozpaczy. Piękno, podobnie jak prawda, budzi radość w ludzkich sercach i jest cennym owocem, który trwa mimo upływu czasu, tworzy więź między pokoleniami i łączy je w jednomyślnym podziwie”¹.

ks. dr Wojciech Wojtyła

Artykuł Wychowywać do piękna pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.

(…) Solidarność winna zatem przyczyniać się do urzeczywistnienia tego Bożego zamysłu, tak na płaszczyźnie indywidualnej, jak i na płaszczyźnie wspólnoty narodowej oraz międzynarodowej. <Wynaturzone mechanizmy> i <struktury grzechu> (…) mogą zostać przezwyciężone jedynie poprzez praktykowanie ludzkiej i chrześcijańskiej solidarności, do której Kościół zachęca i którą niestrudzenie popiera. Tylko w ten sposób będą mogły wyzwalać się wielkie pozytywne energie z korzyścią dla rozwoju i pokoju” (Sollicitudo rei socialis, nr 40).

Komentarz

Jednym z pojęć nierozerwalnie związanych z pontyfikatem Jana Pawła II jest pojęcie solidarności. W najnowszej historii Polski ruch związkowy o nazwie Solidarność stał się prądem społeczno-kulturowym, zdolnym w realny sposób wpływać na bieg dziejów nie tylko Polski, ale i Europy, a nawet świata. Jak wspomina ks. Józef Tischner – świadek tamtego czasu – ruch Solidarności zdołał zbudować między ludźmi wspólnotę opartą na nadziei i potrzebie bycia razem. Owa idea bycia razem bez przemocy wobec kogokolwiek, w imię obrony godności osobowej człowieka, połączyła miliony ludzi wywodzących się z różnych środowisk, zarówno inteligenckich, jak i robotniczych, wierzących i niewierzących. U podstaw idei Solidarności znajdowała się filozofia człowieka afirmująca jego godność, która w człowieczeństwie każdego człowieka widziała fundamentalne dobro wspólne (J. Tischner, Etyka solidarności oraz Homo sovieticus, wyd. II rozsz., Kraków 2005, s. 11).

Historyczne doświadczenie polskiej Solidarności z lat 80. ubiegłego wieku spotkało się z pogłębioną teologicznie i filozoficznie myślą Jana Pawła II, który pod koniec grudnia 1987 roku ogłosił encyklikę Sollicitudo rei socialis, poświęconą kwestii rozwoju narodów. W dokumencie tym Papież-Polak zwrócił uwagę na konieczność wypracowania wieloaspektowej koncepcji integralnego rozwoju człowieka i ludzkości, która miałaby charakter uniwersalny, wykraczający poza realia lat osiemdziesiątych dwudziestego wieku. Ideą przewodnią encykliki Jan Paweł II uczynił solidarność. W niej dostrzegł klucz do rozwiązywania społecznych problemów i bolączek w skali całego świata.

Filozoficzne znaczenie solidarności zostało omówione przez Karola Wojtyłę na długo przed powstaniem w Polsce ruchu noszącego tę nazwę. W swoim najważniejszym traktacie antropologicznym Osoba i czyn z 1969 roku krakowski Kardynał pisał: ,,Solidarność oznacza stałą gotowość do przyjmowania i realizowania takiej części dobra wspólnego, jaka każdemu przypada w udziale z tej racji, że jest członkiem określonej wspólnoty”. Człowiek solidarny nie tylko spełnia to, co do niego należy z racji członkostwa we wspólnocie, ale czyni to przede wszystkim dla dobra wspólnego. W refleksji filozoficznej kardynał Wojtyła zidentyfikuje solidarność jako pierwszą autentyczną postawę człowieka wobec wspólnoty, a także wspólnoty wobec pojedynczego człowieka. Jej istotą jest uznanie przez podmiot dobra wspólnego za swoje własne dobro, w realizację którego angażuje cały swój osobowy potencjał. W imię solidarności człowiek gotów jest zrezygnować z dóbr jednostkowych oraz indywidualnych interesów, poświęcając je dla wspólnoty. W tym sensie solidarność jest przeciwieństwem indywidualizmu i egoizmu, a także wrogości i walki. Jest także przeciwieństwem różnych form konformizmu. Czynna postawa solidarności jest twórcza dla samej osoby i niezwykle rozwijająca dla wspólnoty. Co niezwykle ważne, solidarność, w imię wspólnej troski o dobro wspólne, dopuszcza konstruktywny sprzeciw, który otwierając przestrzeń dla dialogu, pogłębia społeczną więź. Nie ignorując istniejących pomiędzy ludźmi różnic i podziałów, solidarność, poszukując tego co łączy, stara się sięgać do najgłębszych fundamentów człowieczeństwa, by na nich budować międzyludzką wspólnotę. Dlatego solidarność jest cnotą, która posiada sens głęboko personalistyczny i chrześcijański.

W encyklice Sollicitudo rei socialis papież Wojtyła pisał: ,,Nie jest więc ona [solidarność] tylko nieokreślonym współczuciem czy powierzchownym rozrzewnieniem wobec zła dotykającego wielu osób, bliskich czy dalekich. Przeciwnie, jest to mocna i trwała wola angażowania się na rzecz dobra wszystkich i każdego, wszyscy bowiem jesteśmy naprawdę odpowiedzialni za wszystkich” (nr 38). Solidarność jest pierwszą cnotą sprawiedliwości społecznej, która ,,pomaga nam dostrzec drugiego – osobę, lud czy naród – nie jako narzędzie, którego zdolność do pracy czy odporność fizyczną można tanim kosztem wykorzystać, a potem, gdy przestanie być użyteczny, odrzucić, ale jako podobnego nam” (nr 39).

Zdaniem Papieża, do tego by móc zbudować świat sprawiedliwości i pokoju, solidarność musi obalać podstawy nienawiści, egoizmu i niesprawiedliwości. Dlatego chęć walki ,,przeciw” musi ustąpić chęci walki o sprawiedliwy ład społeczny, oparty na cnocie społecznej miłości. Walka nie może być silniejsza od solidarności, a program walki nie może być ponad programem solidarności. W przeciwnym razie drugi człowiek nie będzie traktowany jak uczestnik wspólnego losu, z którym trzeba nieść brzemiona, lecz jako wróg, którego trzeba za wszelką cenę pokonać i ostatecznie zniszczyć. Jak pokazała historia, solidarność może stać się realną społeczną siłą, która poprzez walkę o godność człowieka i jego prawa, potrafi odmienić oblicze Tej ziemi.

Pytania:

W jaki sposób uczynić solidarność trwałym myślowym nawykiem, kształtującym różne dziedziny naszej działalności i odpowiedzialności?

Kim w świetle cnoty sprawiedliwości jest bliźni?

W jaki sposób solidarność może przyczyniać się do realizacji Bożego zamysłu względem człowieka?

ks. dr Wojciech Wojtyła

Literatura:

Jan Paweł II, Encyklika Sollicitudo rei socialis.

Szostek A., Śladami myśli świętego. Osoba ludzka pasją Jana Pawła II, Lublin 2014.

Tischner J., Etyka solidarności oraz Homo sovieticus, wyd. II rozsz., Kraków 2005.

Wierzbicki A., Polska Jana Pawła II, Lublin 2011.

Wojtyła K., Osoba i czyn, [w:] ,,Osoba i czyn” oraz inne studia antropologiczne, Lublin 1994.

Wojtyła W., Alfabet Jana-Pawła II, Radom 2018.

Zięba M., Ale nam się wydarzyło. O papieżu i Polsce, Kościele i świecie, Lublin 2013.

Artykuł Sollicitudo rei socialis – idea solidarności odpowiedzią Jana Pawła II na wyzwania współczesnego świata pochodzi z serwisu Miesięcznik Wychowawca.